Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Krakowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Kraków, 24 stycznia 2024 r.

Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Magdalena Soboń

Protokolant: Anna Trojanowska

po rozpoznaniu 22 stycznia 2024 r. w Krakowie

na rozprawie

sprawy z powództwa: Bank (...) S.A. z siedzibą w W.

przeciwko: R. C.

o zapłatę

I.  umorzyć postępowanie w zakresie kwoty 182 165, 26 zł - wobec cofnięcia pozwu;

II.  oddala powództwo w całości;

III.  zasądza od powoda Bank (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz pozwanego R. C. kwotę 5.417,00 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sędzia Magdalena Soboń

Sygn. akt I C 1346/23

UZASADNIENIE

wyroku z 24 stycznia 2024 r.

Powód Bank (...) S.A. z siedzibą w W., w pozwie z 29 marca 2023 r. (k. 5) przeciwko R. C., ostatecznie zmodyfikowanym pismem z dnia 4 października 2023 r. (k. 335), wniósł o:

I.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powodakwoty 17.517,72 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 23 marca 2023 roku do dnia zapłaty tytułu zwrotu kapitału udostępnionego pozwanemu na podstawie umowy o M. (...) nr (...) z dnia 5 lutego 2006 r. (dalej: umowa);

II.  zmianę wysokości świadczenia nienależnego którego zwrot przysługuje powodowi od pozwanego w związku oddaniem do dyspozycji kapitału na mocy umowy, poprzez dokonanie sądowej waloryzacji należnej powodowi kwoty w ten sposób, że oprócz roszczenia o zwrot kapitału powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w kwocie 181.087,00 zł wynikające z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza;

III.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 181.087,00 zł stanowiącej dodatkową kwotę, o którą należy zwaloryzować roszczenie o zwrot kapitału oddanego pozwanemu do dyspozycji na mocy Umowy Kredytu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanemu odpisu pisma zawierającego modyfikację powództwa do dnia zapłaty, stanowiącej dodatkową kwotę, o którą należy zwaloryzować roszczenie o zwrot kapitału oddanego pozwanemu do dyspozycji na mocy umowy;

IV.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych z uwzględnianiem uiszczonych opłat skarbowych od złożonych dokumentów pełnomocnictw.

W uzasadnieniu powód wskazał, że zawarł z pozwanym umowę o (...) (...) nr (...) (...), której ważność pozwany zakwestionował w pozwie inicjującym postępowanie prawomocnie zakończone prawomocnie w II instancji wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie, na mocy którego powództwo zostało uwzględnione w całości. W rezultacie powód w dniu 6 lutego 2023 r. wezwał pozwanego do zapłaty należności w kwocie 405.665,26 zł. Po odebraniu wezwanie pozwany złożył powodowi oświadczenie o potrąceniu, które w ocenie powoda jest skuteczne jedynie w części. W ocenie powoda, pozwany dokonał nieskutecznego potrącenia w zakresie odsetek od kwot nieobjętych wydanymi w sprawie z powództwa kredytobiorcy wyrokami - gdyż roszczenia odsetkowe od ww. kwot nie były wymagalne bowiem nie zostały zasądzone ww. wyrokami, a pozwany nigdy nie wezwał skutecznie powoda do zapłaty tych kwot, gdyż za takie wezwanie nie można uznać pisma pozwanego z dnia 14 lipca 2020 roku, tj. z okresu kiedy roszczenia pozwanego nie były jeszcze wymagalne.

Powód sprecyzował, iż pozwem dochodzi dwóch roszczeń, tj. o zwrot nienależnego świadczenia w postaci wypłaconej kwoty z tytułu umowy oraz o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia w postaci korzystania przez pozwanego z kwoty powierzonej w wykonaniu łączącej strony umowy kredytu. Roszczenie powoda ma charakter roszczenia restytucyjnego, związanego z koniecznością zwrotu przez strony wzajemnych świadczeń. Możliwość domagania się roszczeń restytucyjnych objętych żądaniem niniejszego pozwu wynika zarówno z przepisów prawa polskiego regulujących zasady rozliczeń w przypadku bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 i nast. KC), jak i z orzecznictwa TSUE, określającego skutki uznania postanowień umów kredytów indeksowanych za abuzywne. Wartość prawa do korzystania z kapitału ustalona została na podstawie kalkulacji wynagrodzenia za korzystanie z kapitału w oparciu o metodę zaaprobowaną przez Komisję Nadzoru Finansowego, jako właściwy sposób rozliczenia wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, tj. jako koszt kredytu złotowego, oprocentowanego stawką WIBOR, który musiałby zostać zaciągnięty, by możliwe było dysponowanie przez kredytobiorcę, w relewantnym czasie faktycznego kredytowania, kapitałem oddanym do korzystania przez Bank od momentu jego rzeczywistego udostępnienia.

Pozwany R. C. złożył 13 września 2023 r. odpowiedź na pozew (k. 116) i wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania wraz z należnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pozwany uznał za bezzasadne żądanie powoda zapłaty tytułem wynagrodzenia związanego z korzyścią majątkową uzyskaną przez pozwanego w związku z korzystaniem z kapitału udostępnionego przez bank na podstawie umowy kredytu. Ponadto pozwany podniósł, że powód nie wykazał i nie udowodnił zarówno podstawy jak i wysokości wspomnianego powyżej roszczenia, a także że nie doszło do zubożenia powoda. Powód wskazał także na wygaśnięcie/umorzenie roszczenia powoda o zwrot kapitału kredytu w całości na skutek dokonanego przez pozwanego potrącenia jeszcze przed wniesieniem pozwu. Pozwany wskazał również, że przedmiotowa umowa kredytu jest nieważna, a fakt ten został prawomocnie przestankowo stwierdzony wyrokami Sądu Rejonowego dla Krakowa- Podgórza w Krakowie z dnia 12.06.2022 r., sygn. akt XII C 1472/20/P oraz Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 23.01.2023 r., sygn. akt II Ca 2146/22 w postępowaniu toczącym się z powództwa pozwanego przeciw powodowi. W związku z powyższym pozwany mógł żądać wyłącznie zwrotu wypłaconego stronie pozwanej kapitału. Mając to na względnie pozwany złożył oświadczenie o potrąceniu na skutek którego doszło do umorzenia roszczenia banku o zwrot kapitału kredytu w całości. Powód sam powołuje się na potrącenie dokonane przez pozwanego w swoim pozwie, kwestionując jego skuteczność jedynie co do wysokości, a nie co do zasady. Kwestionuje je jedynie co do wysokości. Pozwany w żadnym stopniu nie wyjaśnił dlaczego w jego ocenie potrącenie jest nieskuteczne w zakresie 17.517,72 zł. Czyni to zarzut nieskuteczności potrącenia nieuzasadnionym i oczywiście bezzasadnym.

I.  Ustalenia faktyczne.

Pozwany dnia 3 stycznia 2006 r. złożył do Banku (...) S.A. wniosek o udzielenie na okres 420 miesięcy kredytu w kwocie 178.500,00 zł w walucie CHF z przeznaczeniem na zakup mieszkania na rynku pierwotnym oraz refinansowanie wydatków poniesionych na cele mieszkaniowe.

Dowód: wniosek kredytowy (k. 37-41).

Powód dnia 3 lutego 2006 r. zawarł z pozwanym umowę o (...) nr (...) (...).

Zgodnie z § 1 umowy określenia użyte w umowie mają znaczenie nadane im w ,,Regulaminie kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w Banku (...) S.A.” zwanym dalej: regulaminem. Kredytobiorca oświadczył, że otrzymał regulamin, zapoznał się z nim i zaakceptował warunki w nim zawarte (§ 1 ust. 1 umowy kredytu). Bank udzielił kredytobiorcy kredytu w kwocie, na cel i na warunkach określonych w umowie, a kredytobiorca zobowiązał się do spłaty kredytu wraz z odsetkami oraz opłatami i prowizjami wynikającymi z umowy i aktualnego cennika w oznaczonych terminach spłaty, oraz wywiązywania się z pozostałych postanowień umowy kredytu (§ 1 ust. 2 umowy).

Zgodnie z § 2 ust. 1 umowy powód udzielił pozwanemu kredytu w wysokości 178.500,00 zł. Kredyt został indeksowany do CHF po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu lub transzy (§ 2 ust. 2 umowy).

Kredytowaną nieruchomością był lokal o powierzchni 51,00 m ², położony przy ul. (...) w K. (§ 2 ust. 4 umowy). Okres kredytowania wynosił 408 miesięcy (§ 2 ust. 6 umowy).

Kredytobiorca zobowiązał się spłacić kwotę kredytu w CHF ustaloną zgodnie z § 2 umowy kredytowej w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności raty kredytu, zgodnie z (...) Banku (...) S.A. (§ 7 ust. 1 umowy). Spłata kredytu miała następować przez bezpośrednie potrącanie przez Bank należnych mu kwot z rachunku kredytobiorcy (§ 7 ust. 3 umowy).

Dowód: Umowa nr (...) (k.43-46)

Aneksem z dnia 1 czerwca 2006 r. strony wprowadziły zmiany do umowy kredytu m.in. poprzez podwyższenie kwoty kredytu o 45.000,00 zł, a także zmianę przeznaczenia oraz zabezpieczenia kredytu.

Dowód: aneks nr (...) (k.47-49)

Aneksem z dnia 5 lutego 2015 r. strony wprowadziły zmiany postanowień dotyczących prowizji oraz ustalania kursów waluty będącej podstawą przeliczania na złote polskie zobowiązań kredytobiorców.

Dowód: aneks nr (...) (k.50-51)

Aneksem z dnia 20 lipca 2017 r. strony zmieniły rachunek do spłaty kredytu oraz wprowadziły zmiany postanowień dotyczących ustalania kursów waluty będącej podstawą przeliczania na złote polskie zobowiązań kredytobiorców.

Dowód: aneks z 20 lipca 2017 r. (k.52-53)

Reklamacją z dnia 14 lipca 2020 r. dotyczącą umowy o M. D. nr (...) (...), pozwany wskazał na abuzywność postanowień łączącej go z powodem umowy i wezwał go do zapłaty wszelkich uiszczonych przez pozwanego w okresie od 7 marca 2006 r. do dnia 6 grudnia 2019 r. należności w związku z umową, tj. kwoty 145.006,96 zł i kwoty 8.379,78 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności liczonymi od dnia wymagalności tych roszczeń, w terminie 14 dni od dnia otrzymania reklamacji. Powód odebrał reklamację 20 lipca 2020 r.

Dowód: List adwokacki (k.318-320),

Pozwany, poprzednim postepowaniu pozwem z dnia 14 września 2020 r. (data wpływu) wystąpił przeciwko powodowi o zapłatę, kwestionując mechanizm indeksacji oparty na kursie CHF, jako zawierający niedozwolone postanowienia umowne. Dnia 12 czerwca 2022 r. zapadł wyrok w tamtej sprawie, zgodnie z którym pozwany wygrał w przeważającej części. Dnia 23 stycznia 2023 roku Sąd II instancji oddalił apelację banku.

Dowód: pozew z 14 września 2020 r. (k.73-80 verte), wyrok Sądu I instancji z 12 czerwca 2022 r. (k.81), wyrok Sądu II instancji (k. 85).

W ramach toczącego się postępowania sądowego pozwany pismem w dniu 1 kwietnia 2022 r. złożył oświadczenie, w którym wskazał, że nie chce związać się abuzywnymi postanowieniami umowy oraz godzi się na stwierdzenie nieważności tej umowy.

Dowód: oświadczenie (k.82-84),

Pismem z dnia 6 lutego 2023 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 405.665,26 zł w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania. Na kwotę wezwania składały się:

- kwota 223.500,00 zł odpowiadająca wysokości udostępnionego przez bank w PLN kapitału na podstawie umowy;

- kwota 182.165,26 zł, z tytułu należnego powodowi wynagrodzenia związanego z korzyścią majątkową uzyskaną przez pozwanego w związku z korzystaniem z kapitału udostępnionego przez Bank na podstawie umowy kredytu nr (...) (...) z dnia 3 lutego 2006 roku liczona za okres od daty rzeczywistego uruchomienia poszczególnych transz do dnia 13 stycznia 2023 roku włącznie;

Wezwanie zostało odebrane przez pozwanego 20 lutego 2023 r.

Dowód: Wezwanie do spełnienia świadczenia (k. 87-90), Wezwanie do zapłaty (k. 211), Wezwanie do zapłaty (k.213)

Pismem z dnia 7 lutego 2023 r. pozwany wezwał powoda do zapłaty należności zasądzonych wyrokami zapadłymi w sprawie z powództwa pozwanego, a także należności uiszczonych przez moich Mocodawców w związku z umową, tj.:

- kwoty 8.454,26 CHF, stanowiącej sumę należności uiszczonych przez nich w okresie od dnia 9 września 2020 r. do dnia 5 stycznia 2023 r. tytułem spłaty kredytu, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności od dnia wymagalności w/w roszczenia do dnia zapłaty,

- kwoty 1.504,03 zł uiszczonej w okresie od dnia 31 sierpnia 2020 r. do dnia 30 grudnia 2022 r. tytułem ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wymagalności w/w roszczenia do dnia zapłaty,

w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Wezwanie zostało odebrane przez powoda 10 lutego 2023 r.

Dowód: Wezwanie do zapłaty (k. 322-323)

Pismem z dnia 22 lutego 2023 r. pozwany, w związku z wyrokami zapadłymi w sprawie z powództwa pozwanego, w których ustalone zostało, że łącząca strony umowa kredytu jest nieważna, wezwał pozwanego do zapłaty, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, należności uiszczonych przez pozwanego:

- w okresie od dnia zawarcia umowy do dnia 30 grudnia 2022 r. tytułem ubezpieczenia niskiego wkładu/opłaty (...), tj. kwoty 17.571,89 zł,

- w okresie od dnia zawarcia umowy do dnia 8 marca 2007 r. tytułem ubezpieczenia pomostowego, tj. kwoty 1.756,00 zł,

- w dniu 10 lipca 2006 r. tytułem opłaty za aneks, tj. kwoty 100,00 zł,

wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wymagalności powyższych roszczeń do dnia zapłaty. Wezwanie zostało odebrane przez powoda 28 lutego 2023 r.

Dowód: Wezwanie do zapłaty (k. 324-325)

Zgodnie z zestawieniem transakcji dokonanych przez pozwanego regularnie spłacał on zaciągnięty kredyt. W okresie od dnia podpisania umowy do dnia 5 stycznia 2023 r. pozwany uiścił na rzecz banku łącznie 145.006,96 zł i 19.158,92 CHF tytułem spłaty kredytu oraz do dnia 30 grudnia 2022 r. kwotę 17.571,89 zł tytułem składek ubezpieczenia niskiego wkładu własnego i opłaty (...), do dnia 8 marca 2007 r. kwotę 1.756,00 zł tytułem składek ubezpieczenia pomostowego, do dnia 5 sierpnia 2006 r. kwotę 377,86 zł tytułem składek ubezpieczenia na życie oraz w dniu 10 lipca 2006 r. kwotę 100,00 zł tytułem opłaty za podpisanie aneksu.

Dowód: Zestawienie transakcji (k.55-63, 139-265 verte), potwierdzenia wykonania operacji (k. 266-278 verte), zestawienie wpłat przygotowane przez powoda (k. 311-317)

Kredyt hipoteczny został wypłacony w czterech transzach, w łącznej wysokości 223.500,00 zł.

Dowód: Zaświadczenie o udzieleniu kredytu hipotecznego (k.71)

Pismem z dnia 8 marca 2023 r. pozwany oświadczył o potrąceniu wierzytelności przysługujących mu wobec powoda z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (zasądzonej wyrokami w sprawie z powództwa pozwanego oraz objętej wezwaniami do zapłaty z dnia 14 lipca 2020 r., z dnia 7 lutego 2023 r. i z dnia 22 lutego 2023 r.) w łącznej kwocie 180.497,59 zł i 9.578,24 CHF, na którą składały się kwoty:

- 145.006,96 zł, stanowiąca sumę należności uiszczonych przez pozwanego w złotych polskich w okresie od dnia zawarcia umowy do dnia 5 stycznia 2023 r. tytułem spłaty kredytu. Wierzytelność ta w zakresie kwoty 7.478,70 zł została zasądzona wyrokiem Sądu I instancji, zaś w zakresie kwoty 137.528,26 zł stała się wymagalna na skutek wezwania do zapłaty zawartego w reklamacji dnia 14 lipca 2020 r.,

-15.225,73 zł, stanowiąca sumę odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych co do kwoty 145.006,96 zł od dnia 20 kwietnia 2022 r. do dnia 8 marca 2023 r. Wskazana suma odsetek uwzględnia odsetki zasądzone wyrokiem Sądu I instancji, tj. 785,26 zł,

- 17.571,89 zł, stanowiąca sumę należności uiszczonych przez pozwanego w okresie od dnia zawarcia Umowy do dnia 5 stycznia 2023 r. tytułem ubezpieczenia niskiego wkładu i opłaty (...). Wskazana wierzytelność w zakresie kwoty 7.971,55 zł została zasądzona wyrokiem Sądu I instancji, w zakresie kwoty 1.504,03 zł stała się wymagalna na skutek wezwania do zapłaty z dnia 7 lutego 2023 r., zaś w zakresie kwoty 8.096,31 zł stała się wymagalna na skutek wezwania do zapłaty z dnia 22 lutego 2023

- 837,01 zł, stanowiąca sumę odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych co do kwoty 7.971,55 zł od dnia 20 kwietnia 2022 r. do dnia 8 marca 2023 r.). Wskazana wierzytelność została zasądzona wyrokiem Sądu I instancji,

- 1.756,00 zł, stanowiąca sumę należności uiszczonych przez pozwanego w okresie od dnia zawarcia umowy do dnia 8 marca 2007 r. tytułem ubezpieczenia pomostowego,

- 100,00 zł, stanowiąca należność uiszczoną przez pozwanego w dniu 10 lipca 2006 r. tytułem opłaty za aneks,

- 8.454,26 CHF, stanowiąca sumę należności uiszczonych przez pozwanego w CHF w okresie od dnia 7 września 2020 r. do dnia 5 stycznia 2023 r. tytułem spłaty kredytu,

- 1.123,98 CHF, stanowiąca sumę odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych co do kwoty 10.704,66 CHF od dnia 20 kwietnia 2022 r. do dnia 8 marca 2023 r. Wskazana wierzytelność została zasądzona wyrokiem Sądu I instancji

z wierzytelnością jaką powód posiada wobec pozwanego z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia o zwrot kwoty wypłaconego kapitału, tj. 223.500,00 zł. Jednocześnie pozwany wezwał powoda do zapłaty wierzytelności nieobjętych potrąceniem oraz pozostałych pozwanemu potrąceniu, tj.;

- kwoty 10.704,66 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 13 września 2022 r. do dnia zapłaty,

- kwoty 6.417,00 zł zasądzonej tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem I instancji wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności,

- kwoty 2.700,00 zł zasądzonej tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności,

w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma. Pismo zostało doręczone 13 marca 2023 r.

Dowód: Oświadczenie o potrąceniu wierzytelności (k.326-328 verte)

II.  Ocena dowodów.

Sąd ustalając stan faktyczny oparł się na dowodach z dokumentów w postaci umowy kredytowej oraz dokumentacji kredytowej, którą uznał za w pełni wiarygodną. Dokumenty te nie były kwestionowane przez strony w toku postępowania.

Sąd dopuścił dowód z przesłuchania pozwanego w charakterze strony na okoliczności jak w pozwie i odpowiedzi na pozew. Sąd uznał za wiarygodne jego zeznania, albowiem jego relacja jest spójna i zbieżna z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, w szczególności umową kredytu i pozostałą dokumentacją kredytową.

Sąd pominął natomiast dowód z opinii biegłych. Ustalenie bowiem ostatecznej wysokości wzajemnych świadczeń stron wynikających z przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu nie wymaga wiadomości specjalnych. Wysokość uiszczonych już świadczeń strony powodowej wynika bowiem wprost z zaświadczenia o udzieleniu kredytu hipotecznego, czy też zestawienia wpłat dokonanych przez powodów. Dodać należy również, że pozwany ostatecznie nie kwestionował matematycznych wyliczeń wynikających z tych dokumentów. Z tego też powodu Sąd uznał ten dowód za nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy i zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania.

III.  Ocena prawna.

Powództwo nie jest zasadne i zasługuje na oddalenie.

Pismem z 4 października 2023 r. powód cofnął powództwo w zakresie żądania głównego, sformułowanego w pkt 1 b) petitum pozwu, o zapłatę kwoty 182.165,26 zł, z tytułu należnego powodowi wynagrodzenia związanego z korzyścią majątkową uzyskaną przez pozwanego w związku z korzystaniem z kapitału udostępnionego przez Bank na podstawie, a także dokonał modyfikacji żądania pozwu w ten sposób, że w miejsce cofniętego żądania, wniósł o:

a)  zmianę wysokości świadczenia nienależnego, którego zwrot przysługuje powodowi od pozwanego w związku oddaniem do dyspozycji kapitału na mocy umowy, poprzez dokonanie sądowej waloryzacji należnej powodowi kwoty w ten sposób, że oprócz roszczenia o zwrot kapitału powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w postaci kwoty 181.087,00 zł wynikającej z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza;

b)  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 181.087,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanemu odpisu pisma zawierającego modyfikację powództwa do dnia zapłaty, stanowiącej dodatkową kwotę, o którą należy zwaloryzować roszczenie o zwrot kapitału oddanego pozwanemu do dyspozycji na mocy umowy.

Pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa (art. 203 § 2 k.p.c.). W związku z powyższym, postępowanie podlegało umorzeniu na podstawie art. 355 k.p.c., w zakresie w jakim powód cofnął pozew, gdyż wydanie wyroku w tym zakresie stało się zbędne.

W tym zaś stanie rzeczy i mając na względzie powyższe Sąd umorzył postępowanie w zakresie kwoty 182.165,26 zł, o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku.

Powód jako podstawę prawną swojego żądania w ramach powództwa głównego wskazał przepisy o świadczeniu nienależnym i powołał się na nieważność umowy kredytu hipotecznego jako skutek skorzystania przez pozwaną z ochrony przysługującej konsumentowi na podstawie przepisów o klauzulach niedozwolonych - art. 385 ¹ i nast. k.c.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie budzi zaś wątpliwości, że pozwany wystąpił z żądaniem udzielenia mu ochrony przewidzianej przez wymienione przepisy i jednoznacznie przedstawił powodowi swoje stanowisko co do woli skorzystania z tej ochrony; przez wystąpienie na drogę postępowania sądowego. Dodać również należy, że pozwany, powołując się na nieważność umowy kredytu wskazał, że owa nieważność jest konsekwencją sprzeczności postanowień umowy z prawem jak i naturą zobowiązania tudzież zamieszczenia w owej umowie klauzul abuzywnych dotyczących zasad przeliczenia świadczeń wypłacanych na rzecz pozwanej oraz rat spłacanych przez nią w wykonaniu owej umowy.

Zgodzić się również należy ze stanowiskiem pozwanego, iż przedmiotowa umowa zawiera klauzule abuzywne, co odnosi się do postanowień § 2 ust. 2 umowy oraz § 7 ust. 1 umowy. Abuzywność przedmiotowych postanowień umowy jest konsekwencją przyznania wyłącznie bankowi jako stronie umowy kredytu uprawnienia do jednostronnego kształtowania wysokości zobowiązania kredytobiorcy (zarówno wysokości kredytu przeliczonego na franki szwajcarskie, jak i rat kredytu waloryzowanych kursem franka szwajcarskiego). Wysokość tych zobowiązań - jak wynika z postanowień umowy kredytu - miała być określana wedle kursu franka szwajcarskiego ustalanego w tabelach kursowych banku, przy czym w umowie nie zostały określone zasady ustalania kursu tej waluty. Z przedmiotowych postanowień wynika tylko i wyłącznie, że kwota kredytu oraz kwota spłaty zobowiązań miała być ustalana (i faktycznie była ustalana) na podstawie kursu kupna waluty określonej w tabeli kursów banku obowiązującej w danej dacie. Taka redakcja postanowień umowy faktycznie pozostawiła bankowi dowolność w zakresie wyboru kryteriów ustalania kursu franka szwajcarskiego w swoich tabelach kursowych, a przez to kształtowania wysokości zobowiązań klientów, których kredyty waloryzowane są kursem walutowym. Zasady ustalania kursów walutowych zostały przekazane do wyłącznych uprawnień Banku, albowiem w zakwestionowanych postanowieniach umownych nie zostały wskazane żadne obiektywne wskaźniki kształtowania kursu walut niezależne od woli stron. Przy takiej redakcji postanowień umownych, bank może jednostronnie i arbitralnie określać wskaźniki, według których obliczana jest zarówno wysokość kapitału kredytu do spłaty, jak i świadczeń kredytobiorcy (rat kredytowych). Określanie wysokości świadczeń na podstawie zawartej umowy kredytu odbywa się w oparciu o kursy sporządzane przez Bank, przy czym uprawnienie do określania wysokości kursów franka szwajcarskiego nie doznaje formalnie żadnych ograniczeń. Tego rodzaju ograniczeń nie przewiduje bowiem sama umowa; nie przewidują ich również żadne przepisy prawa1.

Takie zaś postanowienia umowy kredytu, które uprawniają bank do jednostronnego ustalania kursów walut, są nietransparentne i naruszają równorzędność stron, albowiem pozostawiają pole do arbitralnego działania banku i obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem. Sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie interesów konsumenta polega w tym przypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku oraz wysokości świadczenia konsumenta od swobodnej decyzji banku. Zarówno przeliczenie kwoty kredytu na złotówki w chwili jego wypłaty, jak i przeliczenie odwrotne w chwili wymagalności poszczególnych spłacanych rat, służy bowiem określeniu wysokości świadczenia konsumenta. Takie uregulowanie umowne należy uznać za niedopuszczalne, niezależnie od tego, czy swoboda przedsiębiorcy (banku) w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona, np. w razie wprowadzenia możliwych maksymalnych odchyleń od kursu ustalanego z wykorzystaniem obiektywnych kryteriów. Trafność takiego stanowiska została potwierdzona w uchwale Sąd Najwyższego z 28 kwietnia 2022r. w sprawie o sygn. akt III CZP 40/22. W przywołanym orzeczeniu Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje: „Sprzeczne z naturą stosunku prawnego kredytu indeksowanego do waluty obcej są postanowienia, w których kredytodawca jest upoważniony do jednostronnego oznaczenia kursu waluty właściwej do wyliczenia wysokości zobowiązania kredytobiorcy oraz ustalenia wysokości rat kredytu, jeżeli z treści stosunku prawnego nie wynikają obiektywne i weryfikowalne kryteria oznaczenia tego kursu. Postanowienia takie, jeśli spełniają kryteria uznania ich za niedozwolone postanowienia umowne, nie są nieważne, lecz nie wiążą konsumenta w rozumieniu art. 385 ¹ k.c.”.

Zasygnalizować należy, że uznanie tej treści postanowień umownych za abuzywne w ramach niniejszego postępowania nie powinno stanowić zaskoczenia również z uwagi na jednoznacznie negatywną ocenę tak zredagowanych postanowień umowy przeprowadzaną w ramach tzw. abstrakcyjnej kontroli abuzywności. Postanowienia umowne o podobnej treści i identycznych skutkach jak postanowienia kwestionowane w niniejszej sprawie były już niejednokrotnie wpisywane do rejestru klauzul niedozwolonych, przy czym takie orzeczenia zapadały już ponad 10 lat wstecz. I tak; w wyroku z 27 grudnia 2010r. w sprawie o sygn. akt XVII AmC 1531/09, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w ramach kontroli abstrakcyjnej, uznał za niedozwolone i zakazał wykorzystywania w obrocie z konsumentami postanowienia zawartego we wzorcu umowy o nazwie „umowa o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem CHF” o treści: „raty kapitałowo-odsetkowe oraz raty odsetkowe spłacane są w złotych po uprzednim ich przeliczeniu wg kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej (...) Banku S.A. obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50”. Z kolei Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 7 maja 2013 r. VI ACa 441/13, Legalis numer 1049239) oddalił apelację banku, wskazując w uzasadnieniu, że o abuzywności spornego postanowienia decyduje fakt, że uprawnienie banku do określania wysokości kursu sprzedaży CHF nie jest w żaden sposób formalnie ograniczone, zwłaszcza nie przewiduje wymogu, aby wysokość kursu ustalonego przez Bank pozostawała w określonej relacji do średniego kursu NBP lub kursu ukształtowanego przez rynek walutowy. Powyższe oznacza przyznanie sobie przez bank prawa do jednostronnego regulowania wysokości rat kredytu waloryzowanego kursem CHF. Tego rodzaju mechanizm jak przewidziany w kwestionowanym postanowieniu - w ocenie Sądu Apelacyjnego zawartej w przywołanym orzeczeniu - jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, który nie ma możliwości uprzedniej oceny własnej sytuacji - w tym wysokości wymagalnych rat kredytu - i jest zdany wyłącznie na arbitralne decyzje banku.

Treść klauzuli umowy kredytu zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem ustalającej cenę zakupu i sprzedaży waluty obcej, do której kredyt jest indeksowany czy też denominowany, powinna, na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów, umożliwić właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i racjonalnemu konsumentowi zrozumienie sposobu ustalania kursu wymiany waluty obcej stosowanego w celu obliczenia kwoty rat kredytu, w taki sposób, aby konsument miał możliwość w każdej chwili samodzielnie ustalić kurs wymiany stosowany przez przedsiębiorcę. Okoliczność, że kurs wymiany zmienia się w długim okresie, nie może uzasadniać braku wskazania w postanowieniach umowy oraz w ramach informacji dostarczonych przez przedsiębiorcę w trakcie negocjacji umowy kryteriów stosowanych przez bank w celu ustalenia kursu wymiany mającego zastosowanie do obliczania rat spłaty, co umożliwiłoby konsumentowi określenie w każdej chwili tego kursu wymiany2. Nie ulega wątpliwości, że postanowienia waloryzacyjne zamieszczone w umowie kredytu zawartej pomiędzy stronami niniejszego postępowania nie odpowiadały powyższym warunkom, albowiem na podstawie przedmiotowych postanowień konsument nie był w stanie ustalić kursu wymiany waluty stosowanego przez przedsiębiorcę. W przedmiotowej umowie jak i w ogólnych warunkach żadne takie kryteria nie zostały wskazane. Żadne tego rodzaju kryteria nie są również przewidziane w obowiązujących przepisach prawa.

Postanowienia umowy lub wzorca, ustalone jednostronnie przez bank i przyznające mu uprawnienie do jednostronnego, samodzielnego ustalania kursu kupna i sprzedaży CHF w stosunku do PLN bez wskazania reguł kształtowania tego kursu stanowią postanowienia naruszające dobre obyczaje, albowiem godzą w istotę równowagi kontraktowej stron. Polityka kursowa banku i decyzje władz banku nie mogą w sposób nie poddany kontroli kontraktowej wpływać na obowiązki kredytobiorców.

Dodać również należy, że klauzula abuzywna nie traci tego charakteru z uwagi na okoliczność, że kursy wymiany walut ustalane w tabelach banku były kalkulowane w oparciu o czynniki obiektywne. Takiego skutku nie wywołuje również ustalenie, że kursy CHF stosowane przez pozwanego nie odbiegały istotnie od kursów stosowanych przez inne Banki komercyjne i od średniego kursu NBP, ani nawet ustalenie, że ogólny koszt kredytu udzielonego na warunkach przewidzianych w umowie nie odbiegał od kosztów kredytu w tożsamej wysokości, który udzielony byłby według warunków przewidzianych dla kredytów złotówkowych. Nie ma również znaczenia, że umowa kredytu w dacie zawarcia w pewnym okresie jej obowiązywania jawiła się jako korzystniejsza dla pozwanej z uwagi na niższe oprocentowanie czy niższą ratę w porównaniu do kredytu złotówkowego. Przepisy dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy bowiem interpretować w ten sposób, że warunek znajdujący się w obarczonej ryzykiem umowie zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, takiej jak umowa leasingu akcji, należy uznać za nieuczciwy, jeżeli w świetle okoliczności towarzyszących zawarciu umowy i występujących w chwili jej zawarcia warunek ten może spowodować znaczącą nierównowagę wynikających z tej umowy praw i obowiązków stron w trakcie wykonywania tej umowy, i to nawet wówczas, gdy wspomniana nierównowaga może wystąpić tylko wtedy, gdy zachodzą pewne okoliczności lub też gdy, w innych okolicznościach, wspomniany warunek mógłby przynieść korzyść konsumentowi3.

Istota abuzywności tkwi w treści postanowienia umownego, która dopuszcza, aby kursy walut były kształtowane jednostronnie przez pozwany bank i nie określa ani kryteriów, ani zasad wiążących kredytodawcę przy ustalaniu kursu wymiany walut. Sama zaś kwestia abuzywności postanowienia podlega ocenie według stanu na datę zawarcia umowy. Okoliczności, które zaistniały po zawarciu umowy, w tym także sposób stosowania postanowienia umowy w praktyce nie mają znaczenia dla oceny abuzywności postanowienia4. Decydujące znaczenie przy ocenie klauzuli umownej pod kątem abuzywności ma nie to, w jaki sposób przedsiębiorca stosuje postanowienie i dla kogo jest to korzystne, lecz to, w jaki sposób postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta. Z przepisu wynika, że przedmiotem oceny jest samo postanowienie, a więc wyrażona w określonej formie (przeważnie słownej) treść normatywna, tzn. norma lub jej element określający prawa lub obowiązki stron a jej punktem odniesienia - sposób oddziaływania postanowienia na prawa i obowiązki konsumenta. Samo postanowienie może bezpośrednio kształtować prawa i obowiązki tylko w sensie normatywnym, wpływając na zakres i strukturę praw lub obowiązków stron. Art. 385 ¹ k.c. jest instrumentem kontroli treści umowy (stosunku prawnego); to zaś w jaki sposób postanowienie jest stosowane, jest kwestią odrębną, do której art. 385 ¹ § 1 zdanie 1 k.c. wprost się nie odnosi5.

Abuzywność przedmiotowych postanowień umowy jako dotyczących głównych świadczeń stron prowadzi do upadku całej umowy jako nieważnej, czego konsekwencją jest konieczność przeprowadzenia wzajemnych rozliczeń stron. Jak już wskazano wcześniej - w okolicznościach przedmiotowej sprawy - nie budzi wątpliwości, że pozwany wystąpił z żądaniem udzielenia mu ochrony przewidzianej w art. 385 ¹ i nast. k.c., albowiem już wcześniej wytoczył powodowi powództwo (sygn. akt XII C 1472/20/P, II Ca 2146/22).

W tym zaś stanie rzeczy nie można przyjąć, aby powództwo powoda było przedwczesne, albowiem możliwość wystąpienia z roszczeniami wynikającymi z przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu uruchamia złożenie przez konsumenta oświadczenia, jednoznacznie podważającego umowę oraz odwołującego się do przepisów o ochronie konsumenckiej. Złożenie przez konsumenta takiego oświadczenia ma taki skutek, że od tej chwili przedsiębiorca powinien się zastosować do wezwania, zaniechać pobierania dalszych kwot od konsumenta na podstawie bezskutecznej umowy, rozliczyć się z nim z nienależnie pobranych świadczeń, a dzień otrzymania takiego oświadczenia konsumenta jest jednocześnie pierwszym dniem, w którym bank może wezwać konsumenta do zwrotu kapitału jako nienależnego świadczenia. Oświadczenie konsumenta musi być dostatecznie jasne i jednoznaczne, tak aby było czytelne dla przedsiębiorcy, w jakim zakresie konsument kwestionuje skuteczności umowy (w całości lub części), które postanowienia umowy podważa jako abuzywne i z jakich przyczyn. (OSA w Krakowie z 14 grudnia 2022r., I ACa 1390/21, SIP Lex).

W ocenie Sądu nie może budzić wątpliwości, że powód najpóźniej w dacie doręczenia odpisu pozwu wniesionego do Sądu Rejonowego dla Krakowa- Podgórza w Krakowie w sprawie o sygn. akt XII C 1472/20/P powziął wiedzę o woli konsumenta podważenia ważności przedmiotowej umowy i skorzystania z ochrony konsumenckiej. W treści tego pozwu zostały bowiem wskazane konkretne postanowienia umowy stanowiące klauzule abuzywne i jednoznacznie wyrażone stanowisko pozwanego co do woli skorzystania z ochrony konsumenckiej. Nie budzi również wątpliwości, że pozwany nie zmienił swojego stanowiska co do ważności umowy i woli skorzystania z ochrony konsumenckiej, albowiem konsekwentnie podtrzymywał powództwo aż do prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przed sądem II instancji. Pozwany był również świadomy konsekwencji upadku umowy wobec jej nieważności, czego dowodzi stanowisko zajęte przez pozwanego w niniejszym postępowaniu.

Nie ma natomiast znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy kwestia realizacji przez Sąd obowiązku informacyjnego, albowiem ów obowiązek nie ma żadnego wpływu na skuteczność umowy, wymagalność roszczeń obu stron i bieg terminu przedawnienia. Wyłącznie sprzeciw konsumenta wobec przysługującej mu ochrony, a więc jego świadomie wyrażona wola, mogłaby nadać umowie pełną skuteczność, taki zaś stan rzeczy w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Jak wskazał Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 23 czerwca 2022r. w sprawie o sygn. akt I CSK 2815/22 (SIP Legalis) „sądy powinny pouczać strony o skutkach ustalenia stwierdzenia nieważności umowy kredytu, jednakże zaniechanie przez sąd dokonania pouczenia nie można rozpatrywać w ramach błędu proceduralnego, który uzasadniałby przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W szczególności w sytuacji, w której, po pierwsze, argument ten podnosi strona przeciwna, zainteresowana obowiązywaniem umowy, a po drugie, gdy z akt sprawy klarownie wynika, iż konsument ma świadomość skutków unieważnienia umowy kredytu, co sam przyznaje. Istotne zatem jest, aby konsument posiadał wiedzę odnośnie do skutków stwierdzenia nieważności umowy, kwestią drugorzędną jest, czy wiedzę tę posiądzie od swojego pełnomocnika, czy sądu.” Identyczne stanowisko zajął również SA w K. w wyroku z 14 grudnia 2022r., I ACa 1390/21, SIP Lex.

Przedsiębiorca może dochodzić swoich roszczeń wynikających z przepisów o nienależnym świadczeniu po złożeniu przez konsumenta oświadczenia, z którego jednoznacznie wynika wola skorzystania z ochrony przewidzianej przez przepisy art. 385 ¹ k.c. i bynajmniej nie musi oczekiwać na złożenie przez konsumenta kolejnego oświadczenia w toku procesu sądowego czy prawomocne zakończenie postępowania. Przedsiębiorca może przeto wezwać kredytobiorcę do zapłaty i w ten sposób postawić swoje własne roszczenie w stan wymagalności; może również złożyć oświadczenie o potrąceniu czy wreszcie wytoczyć powództwo. Ochrona konsumenta na gruncie dyrektywy 93/13 nie wiąże się z utratą przez przedsiębiorcę możliwości dochodzenia własnego roszczenia o zwrot wypłaconego kapitału, chyba że ów przedsiębiorca na skutek własnych zaniedbań dopuści do przedawnienia przysługującego mu roszczenia.

Rzeczą strony procesu jest natomiast stosowanie określonej taktyki procesowej i argumentacji dostosowanej do żądania dochodzonego pozwem czy celowej obrony, a zatem nie ma znaczenia, że powód w sprawie toczącej się z powództwa pozwanej podnosi, że umowa kredytu jest ważna i nie zawiera klauzul abuzywnych. Nie może zaś być również mowy o pozorności powództwa, albowiem powodowemu Bankowi niewątpliwie przysługuje roszczenie o zwrot kapitału kredytu tudzież odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia i przedsiębiorca jest w pełni uprawniony do podjęcia działań nakierowanych na odzyskanie swojego świadczenia.

Pismem z dnia 8 marca 2023 r. pozwany oświadczył o potrąceniu wierzytelności przysługujących mu wobec powoda z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (zasądzonej wyrokami w sprawie z powództwa pozwanego oraz objętej wezwaniami do zapłaty z dnia 14 lipca 2020 r., z dnia 7 lutego 2023 r. i z dnia 22 lutego 2023 r.) w łącznej kwocie 180.497,59 zł i 9.578,24 CHF, na którą składały się kwoty:

- 145.006,96 zł, stanowiąca sumę należności uiszczonych przez pozwanego w złotych polskich w okresie od dnia zawarcia umowy do dnia 5 stycznia 2023 r. tytułem spłaty kredytu.,

- 15.225,73 zł, stanowiąca sumę odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych co do kwoty 145.006,96 zł od dnia 20 kwietnia 2022 r. do dnia 8 marca 2023 r.,

- 17.571,89 zł, stanowiąca sumę należności uiszczonych przez pozwanego w okresie od dnia zawarcia Umowy do dnia 5 stycznia 2023 r. tytułem ubezpieczenia niskiego wkładu i opłaty (...),

- 837,01 zł, stanowiąca sumę odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych co do kwoty 7.971,55 zł od dnia 20 kwietnia 2022 r. do dnia 8 marca 2023 r.,

- 1.756,00 zł, stanowiąca sumę należności uiszczonych przez pozwanego w okresie od dnia zawarcia umowy do dnia 8 marca 2007 r. tytułem ubezpieczenia pomostowego,

- 100,00 zł, stanowiąca należność uiszczoną przez pozwanego w dniu 10 lipca 2006 r. tytułem opłaty za aneks,

- 8.454,26 CHF, stanowiąca sumę należności uiszczonych przez pozwanego w CHF w okresie od dnia 7 września 2020 r. do dnia 5 stycznia 2023 r. tytułem spłaty kredytu,

- 1.123,98 CHF, stanowiąca sumę odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych co do kwoty 10.704,66 CHF od dnia 20 kwietnia 2022 r. do dnia 8 marca 2023 r.

z wierzytelnością jaką powód posiada wobec pozwanego z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia o zwrot kwoty wypłaconego kapitału, tj. 223.500,00 zł.

W ocenie Sądu pozwany dokonał skutecznego potrącenia przysługującej mu wierzytelności przedstawiając do potrącenia kwotę 226 520,93 zł (przyjmując kurs średni NBP z dni wymagalności poszczególnych wierzytelności wyrażonych w CHF, tj. kurs 4,8144 dla kwoty 8.454,26 CHF oraz kurs 4,7342 dla kwoty 1.123,98 CHF).

Warte podkreślenia przy tym jest, że sam powód nie kwestionował skuteczności dokonanego potrącenia co do zasady, lecz co do wysokości. Zakwestionował on skuteczność potrącenia w zakresie kwoty 17.517,72 zł, która stanowi część żądania zgłoszonego przez powoda w niniejszym postępowaniu. Zdaniem Sądu jednak brak podstaw do przyznania racji powodowi. W szczególności nietrafiony jest argument powoda jakoby roszczenia z tytułu odsetek od kwot nieobjętych wydanymi w sprawie z powództwa kredytobiorcy wyrokami nie były wymagalne, ponieważ nie zostały zasądzone ww. wyrokami, a pozwany nigdy nie wezwał skutecznie powoda do zapłaty tych kwot. W odniesieniu do terminu początkowego naliczania odsetek wskazać należy, że zobowiązanie dochodzone przez pozwanego w sprawie z jego powództwa miało charakter bezterminowy. Termin spełnienia takiego świadczenia musi być zatem wyznaczony zgodnie z art. 455 k.c., a więc niezwłocznie po wezwaniu skierowanym przez wierzyciela. W konsekwencji żądanie odsetek zasadne jest dopiero od chwili wezwania dłużnika przez wierzyciela na podstawie art. 455 k.c. Natomiast jak już wspomniano powyżej, obowiązek informacyjny sądu nie ma żadnego wpływu na wymagalność roszczeń obu stron. W ocenie sądu zatem pozwany skutecznie wezwał powoda do zapłaty reklamacją z dnia 14 lipca 2020 r., a więc z upływem terminu wyznaczonego tym pismem roszczenia pozwanego stały się wymagalne, a w konsekwencji mógł on je skutecznie potrącić.

Konsekwencją skutecznego potrącenia jest umorzenie wierzytelności stron do wysokości wierzytelności niższej, co oznacza, że roszczenie powoda w ramach powództwa głównego zostało umorzone, ponieważ przedstawiona przez pozwanego do potrącenia kwota przewyższa wierzytelność powoda.

Nie ma również podstaw do dokonywania waloryzacji przysługującego bankowi świadczenia zwrotnego, a to z uwagi na wyłącznie roszczenia w związku z prowadzeniem przez Bank przedsiębiorstwa (art. 358 ¹ § 4 k.c.). Skoro udzielenie kredytu było związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez Bank, tak samo należy kwalifikować wszelkie roszczenia powstające w związku z wadami oświadczeń woli. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Katowicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 sierpnia 2008 r., V ACa 283/08, nie można zgodzić się z twierdzeniem by zakaz waloryzacji świadczenia pieniężnego na rzecz strony prowadzącej przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa odnieść należało wyłącznie do świadczeń umownych i by hipotezą tego przepisu nie były objęte świadczenia wynikające z umowy nieważnej. Nie ma racjonalnego powodu do przeprowadzenia zwężającej interpretacji art. 358 ¹ § 4 k.c. i przyjęcia, iż zakaz waloryzacji w odniesieniu do stron prowadzących przedsiębiorstwo nie dotyczy innych świadczeń pieniężnych jak tylko tych, których źródłem jest umowa. Jeśli czynność prawna podjęta została przez Bank w ramach prowadzonej działalności gospodarczej to późniejszy zwrot świadczenia z takiej czynności, w konsekwencji ustalenia, iż jest ona nieważna uznać należy za pozostający w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, gdyż także to świadczenie (wierzytelność) wchodzi w skład przedsiębiorstwa - jako składnik niematerialny przedsiębiorstwa przeznaczony do realizacji zadań gospodarczych (art. 55 ¹ k.c.).

W tym kontekście należy również zwrócić uwagę na postanowienie TSUE z dnia 11 grudnia 2023 r., C-756/22, w którym Trybunał podkreślił swoje utrwalone stanowisko, iż w kontekście uznania umowy kredytu hipotecznego zawartej z konsumentem przez instytucję bankową za nieważną w całości ze względu na to, że umowa ta zawiera nieuczciwe warunki, bez których nie może ona dalej obowiązywać, nie jest dopuszczalna wykładnia sądowa prawa państwa członkowskiego, zgodnie z którą instytucja ta ma prawo żądać od tego konsumenta zwrotu kwot innych niż kapitał wpłacony na poczet wykonania tej umowy oraz ustawowe odsetki za opóźnienie od chwili wezwania do zapłaty. TSUE odnosił się przy tym – w świetle zadanego mu pytania prejudycjalnego – do wszelkiego rodzaju świadczeń, w tym należności (w szczególności wynagrodzenia, odszkodowania, zwrotu kosztów lub waloryzacji świadczenia) z tytułu tego, że: 1) bank został czasowo pozbawiony możliwości korzystania ze swoich pieniędzy, przez co utracił możliwość zainwestowania ich i osiągnięcia dzięki temu korzyści, 2) bank poniósł koszty obsługi umowy kredytu i przekazania pieniędzy konsumentowi, 3) konsument odniósł korzyść polegającą na tym, że mógł czasowo korzystać z pieniędzy banku, w tym mógł je zainwestować i dzięki temu uzyskać korzyści, 4) konsument czasowo miał możliwość korzystania z pieniędzy banku nieodpłatnie, co byłoby niemożliwe w warunkach rynkowych, 5) wartość nabywcza pieniędzy spadła na skutek upływu czasu, co oznacza realną stratę dla banku, 6) czasowe udostępnienie pieniędzy do korzystania może zostać potraktowane jako spełnienie usługi, za którą bank nie otrzymał wynagrodzenia. Negatywne stanowisko TSUE pozostaje więc jednoznaczne również w kontekście żądania o waloryzację świadczeń należnych Bankowi z tytułu zwrotu kapitału kredytu wypłaconego na podstawie umowy uznanej za nieważną.

W tym zaś stanie rzeczy i mając na względzie powyższe Sąd oddalił powództwo w całości, o czym orzekł w pkt II sentencji wyroku.

IV. Koszty procesu.

Podstawę prawną orzeczenia w przedmiocie kosztów procesu, zawartego w punkcie III sentencji wyroku, stanowi art. 98 § 1, § 1 ¹ i § 3 k.p.c. Powód przegrał sprawę w całości i obowiązany jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw. Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Na zasądzoną kwotę składają się: 5 400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz 17 zł tytułem zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W tym zaś stanie rzeczy i mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w pkt III sentencji wyroku.

Sędzia Magdalena Soboń

Sygn. akt I C 1346/23

ZARZĄDZENIE

1.  odnotować w kontrolce uzasadnień sędziego (projekt uzasadnienia sporządzony przez asystenta sędziego);

2.  odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom stron (wnioski);

3.  przedstawić akta wraz z wpływem lub za 21 dni.

Sędzia Magdalena Soboń

1OSN z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, Nr 11, poz. 134, z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16, LEX nr 2308321, z 19 września 2018 r., I CNP 39/17, LEX nr 2559417, z dnia 24 października 2018 r., II CSK 632/17, LEX nr 2567917, z dnia 13 grudnia 2018 r., V CSK 559/17, LEX nr 2618543, z dnia 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18, LEX nr 2626330, z dnia 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17, OSP 2019, z. 12, poz. 115, z dnia 9 maja 2019 r., I CSK 242/18, LEX nr 2690299, z dnia 29 października 2019 r., IV CSK 309/18, OSNC 2020/7-8/64, OSN z 6 lipca 2022r. I CSK 3445/22 i cytowane tam orzecznictwo, L.;

2wyrok TSUE z 18 listopada 2021 r., sygn. C 212/20

3OSN z 27 stycznia 2021r. C-229/19, (...) Lex;

4OSN z 20 czerwca 2018r., III CZP 29/17, (...) Lex;

5OSN z 20 czerwca 2018r., III CZP 29/17, (...) Lex;