Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Krakowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

K., 16 kwietnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Magdalena Soboń

Protokolant: Anna Trojanowska-Śmigielska

po rozpoznaniu 31 marca 2025 r. w K.

na rozprawie

sprawy z powództwa: (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W.

przeciwko: M. P., J. P.

o zapłatę

I.  umarza postępowanie w zakresie roszczeń opisanych w pkt. 1 pozwu oraz pkt. II ppkt. 1 pisma procesowego z dnia 27 sierpnia 2024r. – wobec cofnięcia pozwu w tym zakresie;

II.  zasądza – solidarnie – od pozwanych M. P. i J. P. na rzecz powoda (...) Bank (...) S.A. w W. kwotę 1.631,87 zł (jeden tysiąc sześćset trzydzieści jeden złotych osiemdziesiąt siedem groszy);

III.  oddala dalej idące powództwo główne;

IV.  oddala w całości powództwa ewentualne;

V.  zasądza od powoda (...) Bank (...) S.A. w W. na rzecz pozwanych M. P. i J. P. kwotę 21.668,00 zł (dwadzieścia jeden tysięcy sześćset sześćdziesiąt osiem złotych) kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

VI.  nakazuje ściągną od powoda (...) Bank (...) S.A. w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 12.523,00 zł (dwanaście tysięcy pięćset dwadzieścia trzy złote) kosztów sądowych.

Sędzia Magdalena Soboń

Sygn. akt I C 1478/24

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 16 kwietnia 2025 r.

Powód (...) Bank (...) S.A z siedzibą w W. w pozwie przeciwko pozwanym: J. P. i M. P. wniesionym do Sądu Okręgowego w Krakowie 7 marca 2024 r. (data nadania w placówce pocztowej k. 48) wniósł o:

-

zasądzenie od pozwanych solidarnie kwoty 490.621,13 zł z tytułu zwrotu nominalnej kwoty odpowiadającej sumie kapitału kredytu wypłaconego pozwanym na podstawie umowy kredytu nr (...) z 15 lutego 2008 r. wraz
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia, liczonymi od dnia
7 marca 2024 r. do dnia zapłaty, ewentualnie o zasądzenie ww. kwoty od pozwanych
z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego, ewentualnie od pozwanych w częściach równych;

-

zmianę wysokości świadczenia w związku z istotną zmianą siły nabywczej pieniądza
i ukształtowanie go na poziomie 615.847,98 zł i zasądzenie w związku z tym
od pozwanych solidarnie kwoty 125.226,85 zł ponad nominalną kwotę wypłaconego kredytu na podstawie przepisów o sądowej waloryzacji świadczeń (art. 358 ¹ k.c.) wraz
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, ewentualnie o zasądzenie ww. kwoty
od pozwanych z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego, ewentualnie od pozwanych w częściach równych;

ewentualnie:

-

zasądzenie od pozwanych solidarnie kwoty 125.226,85 zł ponad nominalną kwotę wypłaconego kredytu w związku ze zmianą wartości pieniądza w czasie i tym samym zmianą wartości świadczenia Banku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, ewentualnie o zasądzenie ww. kwoty od pozwanych z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego, ewentualnie od pozwanych w częściach równych.

Powód na uzasadnienie swojego żądania podniósł, że udzielił pozwanym kredytu
na podstawie umowy z dnia 15 lutego 2008 r. Kredyt został udostępniony pozwanym w łącznej kwocie 490.621,13 zł i został przez nich wykorzystany zgodnie z przeznaczeniem określonym
w umowie. Umowa była przez wiele lat wykonywana przez strony, ale pozwani wszczęli postepowanie w przedmiocie zasądzenia na ich rzecz świadczeń spełnionych w wykonaniu umowy, którą uważają za nieważną. Postępowanie toczy się przed Sądem Okręgowym
w W.. Powód podniósł, że z uwagi na treść uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r. (III CZP 6/21) już teraz zmuszony wystąpić z pozwem, aby ochronić i zabezpieczyć swoje roszczenia. Powód podniósł, że jego roszczenie ma charakter restytucyjny związany z koniecznością zwrotu przez strony wzajemnych świadczeń należnych w przypadku uznania umowy kredytu za nieważną (trwale bezskuteczną). Żądanie zwrotu kapitału kredytu znajduje uzasadnienie w przepisach o świadczeniu nienależnym. Wysokość roszczeń została ustalona na podstawie dokumentów potwierdzających wpłaty dokonane przez bank na rzecz pozwanych w ramach obsługi umowy kredytu. Powód wskazał również,
że przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu przewidują obowiązek wydania zwrotu korzyści
w naturze uzyskanej kosztem zubożonego, a jeżeli nie jest to możliwe – zwrotu ich wartości. Zakres żądania banku jest zatem szerszy i obejmuje również urealnienie wartości kapitału kredytu.

Pozwani: J. P. i M. P. w odpowiedzi na pozew z dnia
8 maja 2024 r. wnieśli o oddalenie powództwa w całości. Pozwani podnieśli zrzuty: bezpodstawności roszczenia ponad kwotę nominalną wypłaconego kapitału kredytu, nadużycia prawa i naruszenia zasad współżycia społecznego oraz potrącenia i wskazali, że z uwagi
na dokonane potrącenie doszło do wzajemnego umorzenia wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej.

Pismem procesowym z dnia 27 sierpnia 2024 r. powód zmodyfikował powództwo, w ten sposób, że w miejsce dotychczasowego roszczenia wskazanego w pkt I.1 pozwu zgłosił roszczenie główne o zapłatę kwoty 82.997,32 zł, jednocześnie dotychczasowe roszczenie główne zgłoszone w pkt. I.2 pozwu czyniąc roszczeniem ewentualnym.

Pismem procesowym z dnia 18 października 2024 r. zawierającym ostateczną modyfikację powództwa powód częściowo cofnął pozew - w zakresie kwoty głównej 490.621,13 zł dochodzonej tytułem zwrotu kapitału kredytu, a to z uwagi na dokonane przez pozwanych potrącenie. Jednocześnie podtrzymał roszczenie o zapłatę odsetek od kwoty głównej liczonych od dnia 7 marca 2024 r. do dnia 7 maja 2024 r. (data doręczenia oświadczenia o potrąceniu), które po skapitalizowaniu wyniosły 9.375,57 zł wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Niezależnie od powyższego powód podtrzymał roszczenia, o których mowa w punkcie II.2 pisma z dnia 27 sierpnia 2024 r. oraz roszczenie ewentualne, o którym mowa w pkt II.3 i II.4.

I.  Ustalenia faktyczne.

Dnia 15 lutego 2008 r. pozwani zawarli z (...) Bank S.A. z siedzibą w W. (poprzednikiem prawnym powoda) umowę kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...), waloryzowaną kursem (...). Umowa została zawarta na następujących warunkach:

-

udzielono kredytu w kwocie 490.621,13 zł (par. 2.1 umowy)

-

kredyt był denominowany (waloryzowany) we frankach szwajcarskich (par. 2.1 );

-

kredyt był udzielony na okres 357 miesięcy, (par. 2.1);

-

kwota kredytu w (...) lub transzy kredytu miała zostać określona według kursu kupna dewiz dla waluty (...) zgodnie z tabelą kursów obowiązującą w banku w dniu wykorzystania kredytu lub transzy kredytu (par. 2.2, par.4. la);

-

o wysokości wykorzystanego kredytu wyrażonej w walucie (...), wysokości odsetek
w okresie karencji oraz wysokości rat kapitałowo-odsetkowych w walucie (...), bank miał poinformować kredytobiorcę w terminie 7 dni od dnia całkowitego wykorzystania kredytu na zasadach określonych w (...) (par.2.3);

-

cel kredytu-budowa lokalu (par. 3.1);

-

kredyt podlega wykorzystaniu w złotych, przy jednoczesnym przeliczeniu kwoty kredytu według kursu kupna dewiz dla (...) zgodnie z tabelą kursów obowiązującą
w banku w dniu wykorzystania kredytu (par. 4.1 a)

-

spłata rat następuje do 15 dnia miesiąca (par. 9.2);

-

oprocentowanie (stopa procentowa) kredytu w całym okresie kredytowania jest zmienne i stanowi sumę zmiennej stawki odniesienia oraz stałej marży banku
w wysokości 2,25 p.p. z zastrzeżeniem jednak, że w przypadku, gdy w okresie kredytowania wysokość oprocentowania kredytu przekroczy czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP (odsetki maksymalne) stopa procentowa kredytu będzie równa czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP przez okres tego przekroczenia (par, 8. 1);

-

w dniu zawarcia umowy oprocentowanie kredytu wynosi 4,90% w stosunku rocznym
1 jest równe stawce odniesienia, którą jest stawka rynku pieniężnego LIBOR
3-miesięczny z zaokrągleniem do dwóch miejsc po przecinku, z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc zawarcia umowy, powiększonej o marżę banku (par.8.2.);

-

wysokość rat kapitałowo-odsetkowych określana jest w (...). Spłata rat dokonywana jest w złotych po uprzednim przeliczeniu rat według kursu sprzedaży dewiz dla (...) zgodnie z tabelą kursów obowiązującą w banku w dniu spłaty; wysokość rat w złotych zależy od wysokości kursu sprzedaży dewiz dla (...) obowiązującego w banku w dniu spłaty, a tym samym zmiana wysokości ww. kursu ma wpływ na ostateczną wysokość spłaconego przez kredytobiorcę kredytu (par. 9. 2);

-

kredytobiorca upoważnia bank do obciążania/składania dyspozycji przelewu środków
z rachunku prowadzonego w banku kwotą wymagalnych zobowiązań wynikających
z umowy kredytowej i zobowiązuje się do gromadzenia środków pieniężnych na ww. rachunku w wysokości pozwalającej na terminowe regulowanie comiesięcznych należności banku wynikających z umowy kredytowej (par. 9. 4);

-

prawne zabezpieczenie spłaty kredytu, odsetek, a także innych związanych z kredytem należności stanowią:



hipoteka umowna kaucyjna do kwoty określonej w złotych;



cesja na rzecz banku praw z umowy ubezpieczenia domu od ognia i innych zdarzeń losowych (par. 10.1).

-

kredytobiorcy oświadczył, że został poinformowany przez bank o ryzyku związanym ze zmianą kursów walut oraz że rozumie wynikające z tego konsekwencje; jednocześnie akceptuje zasady funkcjonowania kredytu denominowanego (waloryzowanego)
w walucie wymienialnej, w szczególności zasady dotyczące określenia kwoty kredytu w walucie (...), sposobu uruchomienia i wykorzystania kredytu oraz warunków jego spłaty (par. Il. 4 i 5).

Dowód: umowa kredytu na cele mieszkaniowe (...) (k. 20-22)

Pozwani w okresie od 20 lutego 2008 r. do dnia 15 czerwca 2020 r. uiścili na rzecz powoda kwotę 540.693,55 zł tytułem realizacji spornej umowy. Następnie w okresie o 15 lipca 2020 r. do 15 kwietnia 2024 r. uiścili dalsze 153.681,28 zł, a następnie od 15 kwietnia 2024 r. do 16 września 2024 r. kwotę 18.630,36 zł.

Dowód: zestawienie (k. 23-25), zaświadczenie nie z dnia 26 czerwca 2020 r. (k. 162-164), zestawienie operacji na rachunku bankowym (k. 165-168), zestawienie operacji
na rachunku bankowym (k. 287)

Pozwani przedsądowym wezwaniem do zapłaty z dnia 8 grudnia 2020 r. zażądali
od powoda zapłaty kwoty 394.357,57 zł pobranej od nich w wyniku realizacji nieważnej w ich ocenie umowy kredytu. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone do Banku dnia 10 grudnia 2020 r.

Dowód: przedsądowe wezwanie do zapłaty wraz z potwierdzeniem odbioru (k. 72-78)

Kredytobiorcy pozwem z 12 stycznia 2021 r. skierowanym przeciwko powodowi wnieśli o ustalenie nieważności umowy kredytu oraz zasądzenie kwoty 394.357,57 zł tytułem zwrotu nienależnego świadczenia, w związku z nieważnością umowy kredytu z odsetkami ustawowymi od 18 grudnia 2020 r. Odpis pozwu został doręczony powodowi 8 lutego 2021 r. Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 26 lipca 2024 r. w sprawie o sygn. akt IV C 102/22 uwzględnił powództwo w przeważającej części:

-

ustalając, że umowa kredytu na cele mieszkaniowe E. nr (...) z 15 lutego 2008r, zawarta pomiędzy J. i M. P. oraz (...) Bankiem S.A. jest nieważna;

-

zasądzając od banku — (...) Bank (...) S.A .w W. łącznie na rzecz
J. i M. P. kwotę 186.508,24 złotych z ustawowymi odsetkami
za opóźnienie od 8 maja 2024r. do dnia zapłaty;

-

umarzając postępowanie:

a)  co do kwoty 207.849,32 zł;

b)  co do odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 394.357,57 zł za okres od 18 grudnia 2020 r. do 7 maja 2024 r.;

c)  co do odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 207.849,32 zł za okres od 8 maja 2024 r. do dnia zapłaty;

-

oddalając powództwo w pozostałym zakresie.

Dowód: pozew w sprawie IV C 102/22 (k. 79-133), odpowiedź na pozew w sprawie
IV C 102/22 (k. 134155), wyrok SO w Warszawie IV C 102/22 wraz z uzasadnieniem (k. 243-253)

Pismem z dnia 27 grudnia 2023 r. powód skierował przeciwko pozwanym wniosek
o zawezwanie do próby ugodowej domagając się zapłaty łącznej kwoty 615.848,00 zł z czego 490.621,13 zł tytułem zwrotu nominalnej kwoty wypłaconego kredytu oraz 125.226,85 zł tytułem kwoty wynikającej z waloryzacji wartości kapitału. Posiedzenie w sprawie z wniosku powoda odbyło się przed Sądem Rejonowym dla Krakowa – Podgórza w Krakowie dnia
6 marca 2024 r.

Dowód: wniosek o zawezwanie do próby ugodowej wraz z załącznikami (k. 30-42), zawiadomienie o terminie posiedzenia w sprawie I Co 37/24/P (k. 43)

Pozwani pismem z 29 kwietnia 2024 r. wezwali powoda do zapłaty w ciągu 1 dnia należności nieobjętych ww. wyrokiem tj. 153.681,28 zł tytułem rat uiszczonych za okres od 15 lipca 2020 r. do 15 kwietnia 2024 r. Przedmiotowe pismo zostało doręczone powodowi dnia
2 maja 2024 r.

Dowód: wezwanie do zapłaty wraz z wydrukiem śledzenia przesyłki (k. 156-158)

Pozwani pismem z 7 maja 2024 r. złożyli oświadczenie o potrąceniu ich wierzytelności, którą określi na łączną kwotę 548.038,85 zł z wierzytelnością przysługującą Bankowi w kwocie 490.621,13 zł. Oświadczenie o potrąceniu zostało doręczone do powoda dnia 7 maja 2024 r. Na świadczenie postawione przez pozwanych do potrącenia składały się kwoty: 153.681,28 zł tytułem rat uiszczonych w okresie od dnia 15 lipca 2020 r. do 15 kwietnia 2024 r.; 129.090,53 zł skapitalizowanych odsetek za opóźnienie liczonych od kwoty 394.357,57 zł za okres od 18 grudnia 2020 r. do 7 maja 2024 r. oraz kwota 394.357,57 zł tytułem rat spłaconych od dnia zawarcia umowy do dnia 15 czerwca 2020 r.

Dowód: oświadczenie o potraceniu z dnia 7 maja 2024 r. wraz z załącznikiem (k. 160-161), zestawienie operacji na rachunku bankowym (k. 165-168)

II.  Ocena materiału dowodowego.

Ustaleń w zakresie przedstawionego powyżej stanu faktycznego Sąd dokonał
na podstawie analizy całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, kierując się przy tym dyrektywami określonymi w art. 233 § 1 k.p.c. Wszelkie wykorzystane przez Sąd dokumenty mogły stanowić podstawę do dokonywania ustaleń, albowiem nie były kwestionowane ani w zakresie autentyczności ani treści.

Sąd na zasadzie art. 235 ² § 1 pkt 2 i 5 pominął dowód z opinii biegłego jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy i zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania.

III.  Ocena prawna.

Pozwani podnieśli zarzut potrącenia przysługującej im wierzytelności z wierzytelnością powoda o zwrot kapitału w wysokości 490.621,13 zł, który to zarzut - w okolicznościach przedmiotowej sprawy - okazał się częściowo skuteczny i doprowadził do umorzenia wierzytelności banku. W wyniku powyższego powód skutecznie cofną pozew w zakresie kwoty głównej 490 621,13 zł stanowiącej równowartość udostępnionego kredytobiorcom kapitału, tym samym postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu, o czym orzeczono w pkt. I wyroku.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy podzielić należy stanowisko pozwanych,
że przedmiotowa umowa kredytu jest nieważna. Nieważność umowy jest konsekwencją abuzywności postanowień dotyczących głównych świadczeń stron, które określają zasady przeliczania świadczeń wypłacanych na rzecz pozwanych oraz świadczeń spełnianych przez pozwanych na rzecz powoda.

Szczegółowe i szerokie rozważania co do tej kwestii zostały zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie o sygn. akt sygn. akt IV C 102/22, które
to rozważania w pełni zasługują na podzielenie.

Uzupełniająco jedynie wskazać należy, że pogląd, w myśl którego postanowienia umowy (regulaminu) określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu
na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej mają charakter niedozwolonych postanowień umownych, pozostaje aktualny i utrwalony w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego, (tak m.in. postanowienie SN z 4.10.2023 r., I CSK 368/23, LEX nr 3610428 i powołane tam orzecznictwo), jak i w orzecznictwie (...). Zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 18 listopada 2021 r. w sprawie C -212/20 (M. P. i B.P. przeciwko "A.") treść klauzuli umowy kredytu zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem ustalającej cenę zakupu i sprzedaży waluty obcej, do której kredyt jest indeksowany, powinna, na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów, umożliwić właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i racjonalnemu konsumentowi zrozumienie sposobu ustalania kursu wymiany waluty obcej stosowanego w celu obliczenia kwoty rat kredytu, w taki sposób, aby konsument miał możliwość w każdej chwili samodzielnie ustalić kurs wymiany stosowany przez przedsiębiorcę. Te postanowienia umowy, które zostały zakwestionowane w ww. wyroku w żadnym stopniu nie czyniły zadość wymaganiom stawianym przez (...), albowiem nie przewidywały one żadnych kryteriów pozwalających pozwanym na ustalenie kursu wymiany walut stosowanego przez powodowy Bank.

Nieważność umowy kredytu skutkuje koniecznością przeprowadzenia wzajemnego rozliczenia stron w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu. Zgodnie z art. 405 k.c., kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu ich wartości. Z kolei zgodnie z art. 410 § 1 i 2 k.c., przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był
w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna
po spełnieniu świadczenia.

W razie nieważności umowy kredytu dokonywane przez kredytobiorcę płatności, mające stanowić spłatę wykorzystanego kredytu, są świadczeniami nienależnymi, podobnie jak świadczeniem nienależnym jest w takiej sytuacji wypłata środków pieniężnych przez bank. Zgodnie zaś z art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c. świadczenia nienależne podlegają zwrotowi. Proste zastosowanie tej reguły prowadzi do wniosku, że między bankiem
a niedoszłym kredytobiorcą powstają wówczas różne zobowiązania restytucyjne: zobowiązanie niedoszłego kredytobiorcy do zwrotu wykorzystanych środków pieniężnych oraz zobowiązania banku do zwrotu uiszczonych płatności. Roszczenia stron o zwrot świadczeń spełnionych
na podstawie nieważnej umowy kredytu (świadczeń nienależnych) są od siebie całkowicie niezależne. Źródłem roszczeń zwrotnych stron nie jest jedno zamierzone zdarzenie prawne (umowa), lecz odrębne zdarzenia (spełnienie świadczeń przez każdą ze stron), które jedynie częściowo oparte są na wspólnym stanie faktycznym (jest nim nieważna umowa). Roszczenia te przysługują zatem z różnych tytułów prawnych i podlegają odrębnym reżimom także wtedy, gdy są jednorodzajowe, czego wyrazem mogą być np. różne terminy przedawnienia
i mechanizm jego stosowania (art.117-118 k.c.), różne obowiązki co do liczenia się
z obowiązkiem zwrotu (art. 409 k.c.), różne terminy wymagalności (art. 455 k.c.), istotne
np. dla obliczania odsetek za opóźnienie czy też w razie przelewu roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia (por. art. 513 § 2 k.c.)1.

Roszczenia wynikające z bezpodstawnego wzbogacenia mają charakter bezterminowy, co oznacza, że wymagalność tego zobowiązania zależy od wezwania bezpodstawnie wzbogaconego do zwrotu stosownie do art. 455 k.c. Z uwagi zaś na okoliczność,
że przedmiotowe roszczenia są od siebie niezależne, wezwanie do zapłaty skierowane przez kredytobiorcę do banku odnosi skutek i powoduje powstanie stanu wymagalności tylko
w odniesieniu do jego własnej wierzytelności. Wymagalność roszczenia zwrotnego Banku wymaga natomiast skierowania wezwania do zapłaty do niedoszłego kredytobiorcy. Wymagalność jest stanem, w którym wierzyciel ma prawną możliwość zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności, a dłużnik jest zobowiązany spełnić świadczenie.
W przypadku wierzytelności terminowych termin wymagalności w zasadzie pokrywa się
z terminem spełnienia świadczenia. Roszczenia mogą stać się wymagalne w dniu oznaczonym w umowie, w przepisach prawa albo wynikać z natury zobowiązania. W obrocie prawnym występują jednak również tzw. zobowiązania bezterminowe, przy których termin spełnienia świadczenia nie jest z góry oznaczony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania i które stają się wymagalne dopiero po podjęciu przez wierzyciela określonej czynności, tj. wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia (art. 455 k.c.). Do takiej kategorii właśnie należało roszczenie powoda wobec pozwanych oraz zwrotne roszczenie pozwanych wobec powoda.
W związku więc z tym, że do potrącenia można przedstawić tylko wymagalną wierzytelność, wierzyciel, dla skuteczności potrącenia, powinien był wcześniej wezwać dłużnika do zapłaty kwoty wskazanej w odpowiedzi na pozew. Warunek wymagalności musi istnieć bowiem
na dzień złożenia oświadczenia o potrąceniu.

Pozwani skutecznie postawili przysługującą im wierzytelność w stan wymagalności, albowiem w wezwaniem z dnia 8 grudnia 2020 r. powołując się na nieważność umowy zażądali zapłaty kwoty 394.357,57 zł, wezwanie zostało doręczone powodowi dnia 10 grudnia 2020 r. Następnie pozwem z 12 stycznia 2021 r. skierowanym przeciwko powodowi wnieśli o ustalenie nieważności umowy oraz zapłatę kwoty 394.357,57 zł. Odpis pozwu został doręczony powodowi 8 lutego 2021 r. Nadto wezwaniem do zapłaty z dnia 29 kwietnia 2024 r. pozwani wezwali powoda do zapłaty kwoty 153.681,28 zł tytułem rat spłaconych w dalszym okresie. Przedmiotowe pismo zostało doręczone powodowi dnia 2 maja 2024 r.

Wraz z upływem terminów zapłaty zakreślonych w powołanych wyżej pismach (wezwaniach do zapłaty) poszczególne wierzytelność pozwanych zostały postawione w stan wymagalności w rozumieniu art. 455 k.c. Z kolei w odpowiedzi na pozew pozwani podnieśli zarzut potrącenia co do żądania zwrotu kwoty nominalnej odpowiadającej kwocie wypłaconego kapitału kredytu zaś wcześniej, bo pismem z 7 maja 2024 r., złożyli oświadczenie materialnoprawne o potrąceniu przysługujących im wierzytelności z wierzytelnością Banku.

Sąd zwraca przy tym uwagę, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy złożone przez pozwanych oświadczenie o potrąceniu było skuteczne jedynie w części. Nie było w ocenie Sądu podstaw do uznania, że skuteczne było potrącenie w zakresie kwoty 129.090,53 zł naliczonej tułałem skapitalizowanych odsetek za opóźnienie.

W literaturze powszechnie przyjęty jest pogląd, że aby powstał stan potrącalności wymagalna musi być jedynie wierzytelność potrącającego. Co prawda nie wynika to wprost
z przepisu, jednak na gruncie wykładni systemowej takie rozwiązanie wydaje się uzasadnione, zwłaszcza ze względu na możliwość przedterminowego spełnienia świadczenia przewidzianą w art. 457 k.c. (tak m.in.: K. A. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część ogólna, wyd. II; G. J. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna, wyd. II; por. S. K., Potrącenie roszczeń
o odsetki za opóźnienie, PS 2020/3/70-88; B. M. (red.), S. A. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. II; Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2005 r. sygn. akt III CK 90/05; Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. akt I ACa 770/12). Zgodnie natomiast z art. 499 k.c. oświadczenie
ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. Tym samym norma z art. 499 k.c. i wsteczny skutek oświadczenia o potrąceniu wywołała ten skutek, że roszczenie główne objęte pozwem kredytobiorców należy traktować jako zaspokojone w dacie jego wymagalności, a to z kolei powoduje, że kredytobiorca nie jest uprawniony do żądania odsetek od zaspokojonej w ten sposób części roszczenia głównego, które skapitalizował w swoim oświadczeniu o potrąceniu. To wsteczne działanie potrącenia znosi bowiem skutki opóźnienia (por. Szadkowski Karol, Potrącenie roszczeń o odsetki za opóźnienie, PS 2020/3/70-88).

Oświadczenie o potrąceniu było jednak skuteczne w zakresie roszczeń kredytobiorców
o łącznej kwocie 548.038,85 zł, co skutkowało umorzeniem zobowiązania do wysokości wierzytelności niższej tj. co do całości kwoty dochodzonej przez powoda z tytułu zwrotu kapitału, a mianowicie 490.621,13 zł.

Zgodnie bowiem z art. 498 § 1. k.c. gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.

Powołany już wyżej art. 499 k.c. i wsteczny skutek oświadczenia o potrąceniu wywołała również ten skutek, że roszczenie główne objęte pozwem Banku (490.621,13 zł) należy traktować jako zaspokojone w dacie, w której powstał stan potrącalności, i tak:

-

do co kwoty 394.357,57 zł stan potrącalności wierzytelności aktywnej tj. wierzytelności przedstawionej przez kredytobiorców do potrącenia powstał wraz z doręczeniem wezwania do zapłaty skierowanym przez kredytobiorców pismem z dnia 8 grudnia 2020 r. tj. 10 grudnia 2020 r. a to z kolei powoduje, że od tej części roszczenia głównego Bank nie jest uprawniony do żądania odsetek;

-

co do pozostałej części roszczenia tj. kwoty 96 263,56 zł stan potrącalności powstał wraz z doręczeniem wezwania do zapłaty skierowanego przez kredytobiorców pismem z dnia 29 kwietnia 2024 r. tj. 2 maja 2024 r. a to z kolei powoduje, że od tej części roszczenia głównego Bank jest uprawniony do żądania odsetek w wysokości 1.631,87 zł wyliczonych od dnia 7 marca 2024 r. czyli od dnia następnego po posiedzeniu w sprawie zawezwania do próby ugodowej do 2 maja 2024 r. jako dnia wymagalności wierzytelności aktywnej tj. wierzytelności przedstawionej przez kredytobiorców do potrącenia.

Nie zasługuje na podzielenie zarzutów pozwanych, którzy wskazują, że skierowanie roszczenia przeciwko nim stanowi nadużycie prawa oraz jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego.

Przedsiębiorca może dochodzić swoich roszczeń wynikających z przepisów o nienależnym świadczeniu po złożeniu przez konsumenta oświadczenia, z którego jednoznacznie wynika wola skorzystania z ochrony przewidzianej przez przepisy art. 385 ¹ k.c. i bynajmniej nie musi oczekiwać na złożenie przez konsumenta kolejnego oświadczenia w toku procesu sądowego czy prawomocne zakończenie postępowania. Przedsiębiorca może przeto wezwać kredytobiorcę do zapłaty i w ten sposób postawić swoje własne roszczenie w stan wymagalności; może również złożyć oświadczenie o potrąceniu czy wreszcie wytoczyć powództwo. Ochrona konsumenta na gruncie dyrektywy 93/13 nie wiąże się z utratą przez przedsiębiorcę możliwości dochodzenia własnego roszczenia o zwrot wypłaconego kapitału, chyba, że ów przedsiębiorca na skutek własnych zaniedbań dopuści do przedawnienia przysługującego mu roszczenia.

Rzeczą strony procesu jest natomiast stosowanie określonej taktyki procesowej
i argumentacji dostosowanej do żądania dochodzonego pozwem czy celowej obrony, a zatem nie ma znaczenia, że powód w sprawie toczącej się z powództwa kredytobiorców podnosi,
że umowa kredytu jest ważna i nie zawiera klauzul abuzywnych. Nie może zaś być również mowy o pozorności powództwa czy nadużyciu prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 k.c., albowiem powodowemu Bankowi niewątpliwie przysługuje roszczenie o zwrot kapitału kredytu tudzież odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia i przedsiębiorca jest w pełni uprawniony do podjęcia działań nakierowanych na odzyskanie swojego świadczenia.

Mając powyższe na względzie, w pkt. II wyroku Sąd zasądził na rzecz powoda kwotę 1.631,87 zł oddalając dalej idące roszczenie główne.

Całkowicie bezpodstawne okazały się roszczenia główne powoda oraz roszczenia ewentualne o ukształtowanie wysokości świadczenia oraz zapłatę kwoty przekraczającej wartość udostępnionego kapitału na podstawie przepisów o sądowej waloryzacji świadczeń (art. 358 ¹ k.c.) oraz roszczenia o zmianę wysokości świadczenia i zapłatę.

W odniesieniu do argumentów podniesionych przez powoda wskazać należy,
że świadczenie Banku polegające na wypłacie kapitału kredytu w wykonaniu nieważnej umowy kredytu miało charakter świadczenia pieniężnego. Świadczenie zwrotne ma więc od początku charakter pieniężny (świadczenie pieniężne sensu stricto) co oznacza, że w odniesieniu
do niego znajduje zastosowanie zasada nominalizmu. Wykonanie zobowiązania zwrotnego - zgodnie z zasadą nominalizmu - następuje zatem przez zapłatę sumy pieniężnej równej nominalnej wartości sumy będącej przedmiotem świadczenia spełnionego przez Bank.

Na gruncie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu tudzież nienależnym świadczeniu - w ocenie Sądu - brak jest przeto podstaw prawnych do żądania od konsumenta zapłaty kwot przewyższających wartość nominalną kwoty kapitału kredytu wypłaconego przez Bank.

Tego rodzaju świadczenia jako świadczenia pieniężne sensu stricto - co do zasady - mogą podlegać waloryzacji przewidzianej w art. 358 ¹ § 3 k.c. niemniej jednak zastosowanie tego mechanizmu w odniesieniu do powoda wyklucza art. 358 ¹ § 4 k.c.

Zgodnie bowiem z art. 358 ¹ § 4 k.c. z żądaniem zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego nie może wystąpić strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa.

Waloryzacji przeto nie mogą żądać ci przedsiębiorcy, wierzyciele lub dłużnicy, którzy prowadzą przedsiębiorstwo w znaczeniu przedmiotowym, gdy świadczenie pozostaje
w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Powodowy bank jako przedsiębiorca nie może zatem domagać się waloryzacji sądowej udzielonego przez siebie w ramach swej działalności kredytu. Zakres dopuszczalnej waloryzacji określa art. 358 ¹ § 3 k.c., a z uregulowania tego przepisu wynika, że sądowa waloryzacja odnosi się do wszelkich zobowiązań, bez względu
na źródło ich powstania. Mogą to być zatem zobowiązania do świadczenia pieniężnego powstałe zarówno z umów jak i z innych zdarzeń. Stąd też dopuszcza się możliwość waloryzacji także świadczenia pieniężnego podlegającego zwrotowi z nieważnej umowy. Nie ma racjonalnego powodu do przeprowadzenia zawężającej interpretacji art. 358 ¹ § 4 k.c.
i przyjęcia, iż zakaz waloryzacji w odniesieniu do stron prowadzących przedsiębiorstwo dotyczy tylko świadczeń pieniężnych, których źródłem jest umowa. Przepis ten jedynie wskazuje, iż z żądaniem zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego nie może wystąpić strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje
w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa, a wobec tego zakaz ten nie może być odnoszony do innego zakresu waloryzacji niż ten dopuszczony przepisem art. 358 ¹ § 3 k.c. Przepis ten - jak już wskazano wcześniej - dotyczy wszelkich zobowiązań i to niezależnie
od źródła ich powstania zaś przepis art. 358 ¹ § 4 k.c. wyłącza możliwość waloryzacji w oparciu o kryterium podmiotowe, a nie przedmiotowe, skoro wyklucza możliwość wystąpienia
z zadaniem waloryzacji w odniesieniu do strony prowadzącej przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa. Świadczenie pieniężne należne powodowi aczkolwiek wynika z nieważnej umowy, to jednak uznać należy za pozostające w związku z prowadzeniem przez nim przedsiębiorstwa, albowiem wystarczające jest, aby świadczenie pozostawało w jakimkolwiek związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Nie ulega wątpliwości, iż sama umowa, która okazała się być czynnością nieważną, stanowiła przejaw działalności gospodarczej powoda. Jeśli więc czynność została podjęta w ramach prowadzonej działalności gospodarczej to następnie zwrot świadczenia
z takiej czynności, w konsekwencji ustalenia, iż jest ona nieważna uznać należy za pozostające w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, albowiem także to świadczenie (wierzytelność) wchodzi w skład przedsiębiorstwa - jako składnik niematerialny przedsiębiorstwa przeznaczony do realizacji zadań gospodarczych (art. 551 k.c.) (OSA w K. z 20 sierpnia 2008 r. V ACa 283/08, (...), OSA w B. z 14 grudnia 2017r., I ACa 447/17 (...) Lex) Waloryzacji nie mogą żądać ci przedsiębiorcy, wierzyciele lub dłużnicy, którzy prowadzą przedsiębiorstwo w znaczeniu przedmiotowym, gdy świadczenie pozostaje
w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Powodowy bank jako przedsiębiorca nie może zatem domagać się waloryzacji sądowej kredytu udzielonego w ramach swej działalności tudzież świadczeń przysługujących na jego rzecz w razie nieważności umowy.

Niezależnie od powyższego wskazać również należy, że na przeszkodzie uwzględnieniu tego rodzaju roszczeń Banku - czy to opartych o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu tudzież nienależnym świadczeniu czy o przepis art. 358 ¹ k.c. - stoją przepisy dyrektywy 93/13.

O ile bowiem osiągnięcie skutku zniechęcającego stanowiącego jeden z celów dyrektywy 93/13 nie wymaga utraty świadczenia spełnionego przez przedsiębiorcę na rzecz konsumenta to zdecydowanie wyklucza osiągnięcie przez przedsiębiorcę jakichkolwiek korzyści. Instrumenty ochrony konsumenta przewidziane w tej dyrektywie mają na celu przywrócenie w stosunku zobowiązaniowym rzeczywistej równowagi pomiędzy stronami (zastąpienie równowagi formalnej równowagą rzeczywistą) zaś osiągnięcie tego celu jest realizowane przez brak związania konsumenta niedozwolonymi klauzulami umownymi
i obowiązek restytucyjny polegający na tym, że przedsiębiorca ma zwrócić konsumentowi wszystko to co uzyskał od niego na podstawie owych klauzul. Realizacja tego celu jak
i zapewnienie skutku zniechęcającego wyklucza zasadność jakikolwiek innych roszczeń przedsiębiorcy niż roszczenie o zwrot rzeczywistego świadczenia spełnionego na rzecz konsumenta. Przedsiębiorca nie może przeto skutecznie kierować przeciwko konsumentowi roszczeń o jakiekolwiek wynagrodzenie, albowiem zachowanie nielojalne i nieuczciwe, a za takie należy uznać stosowanie klauzul abuzywnych w umowach zawartych z konsumentem, nie może przynosić jakikolwiek korzyści. Utrata tych korzyści, które są związane z umową kredytu, a mianowicie odsetek stanowiących wynagrodzenie za korzystanie z kapitału jest sankcją zaś sankcja ze swej istoty jest dolegliwa, albowiem inaczej nie odniesie związanego
z nich skutku. Podnoszone natomiast niejednokrotnie argumenty o nieproporcjonalności sankcji nieważności umowy i związanych z nich skutków są o tyle bezzasadne, że art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 nie operuje pojęciem sankcji czy środków proporcjonalnych, lecz pojęciem „stosownych i skutecznych środków mających na celu zapobieganie dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami”. Jak zaś stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 22 września 2022r. w sprawie o sygn. akt I CSK 2422/22 „Bez znaczenia przy tym pozostaje, czy na skutek stwierdzenia nieważności doszło do zachwiania równowagi stron umownych. Po pierwsze równowaga ta nie występowała już ab initio, skoro stwierdzono abuzywność postanowienia umownego, po drugie w orzecznictwie (...) podkreśla się, że orzeczenie wydane na podstawie przepisów odnoszących się do niedozwolonych klauzul w umowach konsumenckich spełnia również funkcję odstraszającą przedsiębiorcę od stosowania takich klauzul w obrocie.” Dodać również należy, że okoliczność, że tego rodzaju umowy kredytu i o takiej konstrukcji jak ta, której nieważność stwierdzono w sprawie wytoczonej przez pozwaną, były powszechnie stosowane w Polsce świadczy o nieskuteczności dotychczas stosowanych środków i braku realizacji zniechęcającego celu dyrektywy 93/13.

Przy ocenie dopuszczalności tego rodzaju roszczenia należy uwzględnić również stanowisko zajęte przez (...) w wyroku z 27 stycznia 2021 r. C 229/19 i C 289/19, w którym Trybunał wyjaśnił, że dyrektywa 93/13 sprzeciwia się temu, aby - po uznaniu za nieuczciwy warunku przewidującego zapłatę odszkodowania na rzecz przedsiębiorcy w wypadku niewykonania przez konsumenta ciążących na nim obowiązków umownych - przedsiębiorca mógł dochodzić ustawowego odszkodowania przewidzianego w przepisie prawa krajowego
o charakterze dyspozytywnym, który miałby zastosowanie w braku wspomnianego warunku. Konsekwencje, jakie prawo krajowe wiąże z nieważnością umowy, nie mogą bowiem naruszać skuteczności przepisów dyrektywy 93/13 i stać w sprzeczności z celami, o których realizację ta dyrektywa zabiega. Celem tej dyrektywy jest ochrona konsumentów. Nie wymaga ona natomiast przyznawania przedsiębiorcom określonego poziomu ochrony na wypadek upadku całej umowy, który wynika z posługiwania się przez nich nieuczciwymi warunkami umownymi. Zbliżone stanowisko zajął również (...) w wyroku z 12 stycznia 2023 r.
w sprawie C - 395/21 (dotyczącym również dyrektywy 93/13), w którym stwierdził,
że w przypadku gdy umowa o świadczenie usług prawnych zawarta między adwokatem
a konsumentem nie może dalej obowiązywać po wyłączeniu z niej warunku uznanego
za nieuczciwy, który ustala cenę usług zgodnie z zasadą stawki godzinowej, a usługi te zostały wykonane, to nie stoją one na przeszkodzie temu, by sąd krajowy przywrócił sytuację, w jakiej znajdowałby się konsument w braku tego warunku, nawet jeśli skutkuje to nieotrzymaniem wynagrodzenia przez przedsiębiorcę. Dodać również należy, że przewidziana w przywołanym orzeczeniu możliwość zastąpienia warunku dotyczącego ceny przepisem prawa krajowego
o charakterze dyspozytywnym lub mającym zastosowanie w przypadku porozumienia stron umowy może mieć zastosowanie tylko wówczas gdy w prawie krajowym istnieją przepisy dyspozytywne, które określają wysokość wynagrodzenia za świadczenie określonego rodzaju usług w taki sposób, że wysokość tego wynagrodzenia jest znana z góry, albowiem wprost wynika z przepisów prawa krajowego. Przy takiej redakcji przepisów konsument jest bowiem w stanie zorientować się co do skutków ekonomicznych ewentualnego unieważnienia umowy i zażądać udzielenia ochrony przewidzianej dyrektywa 93/13 lub sprzeciwić się objęciu ochroną udzielaną na podstawie tej dyrektywy. Dodać również należy, że istotne jest jednak, aby tego rodzaju przepis - jak wynika z przywołanego wyroku (...) miał być stosowany konkretnie do umów zawartych między przedsiębiorcą a konsumentem i nie miał na tyle ogólnego zasięgu, aby jego zastosowanie było zasadniczo równoznaczne z umożliwieniem sądowi krajowemu ustalenia na podstawie jego własnego oszacowania wynagrodzenia należnego z tytułu świadczonych usług.

W ocenie Sądu w prawie polskim brak jest tego rodzaju rozwiązań prawnych zaś podstawy prawne wskazane przez powoda nie spełniają warunków przewidzianych
w przywołanym orzeczeniu, albowiem nie określają z góry wysokości ewentualnego wynagrodzenia, lecz określenie wysokości tego świadczenia pozostawiają szacunkowi Sądu. Przepis art. 358 ¹ § 3 k.c. nie wskazuje bowiem miernika, według którego ma nastąpić waloryzacja świadczenia, a w konsekwencji kwestia ta całkowicie pozostawiona została uznaniu sędziowskiemu, opartemu na wszechstronnym rozważeniu okoliczności danej sprawy. Ustawodawca pozostawił więc sądowi wyznaczenie zasad waloryzacji w każdej konkretnej sprawie, wskazując jedynie ogólne i elastyczne ramy klauzul generalnych. Zgodnie bowiem
z art. 358 ¹ § 3 k.c. w razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby były ustalone
w orzeczeniu lub umowie.

Identyczne stanowisko zajął również (...) w wyroku z 15 czerwca 2023 r. w sprawie I C 520 /21, który dotyczy tak dopuszczalności uzyskania przez przedsiębiorcę jakichkolwiek dodatkowych świadczeń i odnosi się tak do świadczeń, których podstawę prawną stanowią przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu jak i art. 358 ¹ k.c., co jednoznacznie wynika z jego treści - akapit 8 i 29 wyroku. Z przywołanego orzeczenia jednoznacznie wynika, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że: - stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać
od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania
do zapłaty.

Końcowo dodać również należy, że ochrona konsumenta przewidziana na gruncie dyrektywy 93/13 nie kończy się wraz z unieważnieniem umowy, albowiem w wypadku unieważnienia umowy zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą ze względu
na nieuczciwy charakter jednego z ich warunków do państw członkowskich należy uregulowanie, w drodze ich prawa krajowego, skutków tego unieważnienia, z poszanowaniem ochrony przyznanej konsumentowi przez tę dyrektywę, w szczególności poprzez zagwarantowanie przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej, w jakiej konsument ten znajdowałby się w braku takiego nieuczciwego warunku. (wyrok (...) z 16 marca 2023 r. C - 6/22) Dodać należy również, że obowiązek, o którym mowa w przywołanym orzeczeniu dotyczy również do sądów krajowych jako organów państwa członkowskiego, nie zaś tylko organów władzy ustawodawczej czy wykonawczej. Zgodnie bowiem z obowiązującą w Unii Europejskiej zasadą dokonywania proeuropejskiej wykładni prawa krajowego, znajdującej swoje umocowanie w art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, obowiązkiem sędziego krajowego jest nadanie regulacji prawa wewnętrznego takiego sensu normatywnego, który będzie pozostawał w zgodzie z porządkiem prawnym Unii, a także orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (poprzednio Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości). Każdy sąd krajowy państwa członkowskiego Unii ma obowiązek respektowania orzecznictwa Trybunału, stanowi ono, bowiem istotną część acquis communautaire, czyli dorobku Wspólnoty tj. całości przyjętych przepisów i zasad. Sądy krajowe są gwarantem realnego poszanowania prawa unijnego w państwie członkowskim i zapewnienia temu prawu maksymalnej skuteczności, albowiem stanowią naturalne forum dla prawa unijnego. Obowiązkiem sądu krajowego na etapie stosowania prawa pozostaje dokonanie wykładni prawa krajowego „tak dalece jak to możliwe”, aby uczynić je zgodnym z prawem unijnym pod kątem rezultatu przewidzianego przez dyrektywę. Wynikające z dyrektywy zobowiązanie Państw Członkowskich do osiągnięcia rezultatu przewidzianego przez dyrektywę, podobnie jak przewidziany na mocy art. 5 Traktatu (przenumerowanego przez Traktat z Amsterdamu na art. 10 WE [a po wejściu w życie Traktatu z Lizbony - na art. 4 ust. 3 (...)]) obowiązek podjęcia wszelkich właściwych środków ogólnych lub szczególnych w celu zapewnienia wykonania tego zobowiązania, ciąży na wszystkich organach Państw Członkowskich, w tym, w ramach ich jurysdykcji, również na sądach. Wynika stąd, że stosując prawo krajowe, bez względu
na to, czy sporne przepisy zostały przyjęte przed czy po wydaniu dyrektywy, sąd krajowy, który musi dokonać ich wykładni, powinien tego dokonać, tak dalece jak to tylko możliwe, zgodnie
z brzmieniem i celem dyrektywy, po to, by osiągnąć przewidywany przez nich rezultat, i w ten sposób zastosować się do wymogów przepisu art. 189 akapit trzeci Traktatu (przenumerowanego przez Traktat z Amsterdamu na art. 249 akapit trzeci WE [a po wejściu
w życie Traktatu z Lizbony - na art. 288 akapit czwarty (...)]).W przypadku zaś, gdy stosowanie prawa krajowego zgodnie z wymogami dyrektywy nie jest możliwe, sąd krajowy powinien w pełni zastosować prawo wspólnotowe i zagwarantować ochronę praw przyznanych przez- to prawo jednostkom, odmawiając w razie potrzeby stosowania jakiegokolwiek przepisu krajowego, który mógłby doprowadzić do rezultatu sprzecznego z dyrektywą.

W tym zaś stanie rzeczy i mając na względzie powyższe Sąd orzekł o oddaleniu roszczeń głównych i ewentualnych obejmujących zmianę wysokości świadczenia i zapłatę kwot przekraczających nominalną wartość kapitału kredytu, jak w pkt III i IV sentencji wyroku.

IV.  Koszty procesu i koszty sądowe.

Podstawę prawną orzeczenia w przedmiocie kosztów procesu - zawartego w pkt V wyroku - stanowi art. 98 § 1, § 1 ¹ i § 3 k.p.c.

Powód przegrał sprawę w całości i zgodnie z ogólną zasadą odpowiedzialności za wynik procesu jest zobowiązany zwrócić pozwanym koszty niezbędne do celowej obrony -
w okolicznościach tej sprawy: 10 800 zł - za postępowanie w odniesieniu do roszczenia głównego oraz 10 800 zł – w odmienieniu do roszczenia ewentualnego, tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika i 68 zł kosztów opłat skarbowych za pełnomocnictwa.

Mając na względzie, że oddalenie roszczenia głównego skutkowało koniecznością orzeczenia przez Sąd również w przedmiocie roszczeń ewentualnych, które nie zostały przez powoda opłacone, w pkt VI wyroku Sąd orzekł o nakazaniu ściągnięcia od powoda brakującej opłaty sądowe od tych roszczeń w wysokości stosunkowej 12.523,00 zł.

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika pozwanych o zasadzenie kosztów jego wynagrodzenia w podwójnej wysokości w ocenie tut. Sądu brak było przesłanek do jego uwzględnienia. Niniejsza sprawa była standardowym rodzajem postępowania, który aktualnie dominuje w sądach powszechnych. Wobec czego brak jest przesłanek wskazujących
na ponadstandardową pracę wykonaną przez pełnomocnika pozwanych.

Sędzia Magdalena Soboń

ZARZĄDZENIE

1. odnotować w kontrolce uzasadnień sędziego;

2. odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć zgodnie z wnioskami stron;

3. akta przedstawić z wpływem lub za 21 dni, z wyłączeniem wpływu apelacji, którą wraz z aktami przesłać do SA (...).

Sędzia Magdalena Soboń

6 maja 2025r.

1 OSN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, (...) Lex