Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Krakowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 sierpnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący : sędzia del. Michał Siemieniec

Protokolant: Patrycja Żądło

po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2025 r. w Krakowie

na rozprawie

sprawy z powództwa Bank (...) S.A w W.

przeciwko P. D., B. D.

o zapłatę

I.  oddala powództwo;

II.  zasądza od powoda Bank (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz pozwanych P. D., B. D. kwoty po 5.417,00 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych 00/100) tytułem kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 7028/24

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 28 sierpnia 2025 r.

Strona powodowa Bank (...) Spółka Akcyjna w W. w pozwie złożonym dnia 10 grudnia 2024 r. domagała się od pozwanych P. D. i B. D.:

1.  zasądzenia solidarnie od pozwanych kwoty 288.290,40 zł, z tytułu zwrotu nominalnej wartości kwoty odpowiadającej sumie kapitału wypłaconego na podstawie umowy kredytu nr KH/ (...) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 4 listopada 2024 roku do dnia zapłaty;

2.  zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powódki zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych z uwzględnieniem uiszczonych opłat skarbowych od złożonych dokumentów pełnomocnictw.

W uzasadnieniu żądania pozwu powódka wskazała, że 14 marca 2007 r. zawarła z pozwanymi umowę kredytu hipotecznego nr KH/ (...) na podstawie której udzielono im kredytu w kwocie 288.290,40 zł. Umowa była przez lata wykonywana przez strony. Jednak pozwani wystąpili przeciwko Bankowi z powództwem opartym na twierdzeniach o abuzywności postanowień umowy kredytu dotyczących jego indeksacji oraz zasad rozliczania dokonywanych przez nich spłat. Podnoszono, że występowanie klauzul abuzywnych mogą prowadzić do nieważności (trwałej bezskuteczności) umowy. Sprawa toczy się przed Sądem Okręgowym w Krakowie pod sygn. akt I C 1647/23.

Podstawa do domagania się wskazanych w pozwie świadczeń wynika z przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i nast. k.c.) jak i orzecznictwa (...), określających skutki uznania postanowień umów kredytów indeksowanych za abuzywne. Na dochodzone roszczenie składa się kwota udostępnionego kapitału oddana do korzystania na podstawie zawartej umowy.

Pozwani P. D. i B. D. w odpowiedzi na pozew (k. 25) uznali roszczenie strony powodowej w zakresie żądania zapłaty kwoty 288.290,40 zł, lecz podnieśli zarzut potrącenia. Jednocześnie wnieśli o oddalenie powództwa w pozostałym zakresie i zasądzenie od powódki zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Pozwani przyznali, że zawarli z Bankiem umowę kredytu powiązaną z kursem waluty obcej i wytoczyli przeciwko niemu powództwo, w którym to zarzucili abuzywność postanowień tej umowy dotyczących sposobu dokonywania przeliczeń kwoty kapitału i rat kredytu. Zaznaczyli, że są gotowi do rozliczenia się z Bankiem już w chwili obecnej, o ile Bank zaprzestanie kwestionować nieważność umowy. Z ostrożności procesowej pozwani zgłosili zarzut potrącenia wskazując, że oświadczenie o potrąceniu zostanie przez nich złożone natychmiast po uprawomocnieniu się wyroku I lub II instancji. Pozwani zakwestionowali co do zasady i co do wysokości roszczenie Banku dotyczące odsetek.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny

B. D. i P. D. w dniu 14 marca 2007 r. zawarli z Bankiem (...) S.A. z siedzibą w W. umowę o kredyt hipoteczny nr KH/ (...) na kwotę 288.290,40 zł.

Kredyt był indeksowany do (...), po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna (...) według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. Po uruchomieniu kredytu lub pierwszej transzy kredytu wypłaconego w transzach Bank miał wysłać do Kredytobiorcy pismo, informujące o wysokości pierwszej raty kredytu, kwocie kredytu w (...) oraz jego równowartość w PLN zgodnie z kursem kupna (...) według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu/transzy, przy czym zmiany kursów walut w trakcie okresu kredytowania mają wpływ na wysokość kwoty zaciągniętego kredytu oraz raty kapitałowo – odsetkowej (§ 2 ust. 2 umowy).

Kredyt zaciągnięto z przeznaczeniem m.in. na : zakup mieszkania w budowie od dewelopera (§ 2 ust. 3 umowy).

Przedmiotem zabezpieczenia, na którym została ustanowiona hipoteka na rzecz Banku, w rozumieniu postanowień Umowy jest : nieruchomość położona w K., przy ul. (...)/S., lokal nr (...) (§2 ust 5 umowy).

Wypłata kredytu miała nastąpić w transzach, na rachunki dewelopera i kredytobiorcy (§ 3 ust. 1, 2 umowy).

Kredyt był oprocentowany według zmiennej stopy procentowej. W przypadku kredytu oprocentowanego według zmiennej stopy procentowej Kredytobiorca ponosi ryzyko zmian stóp procentowych co oznacza, iż w przypadku wzrostu poziomu stopy referencyjnej wyższe będzie oprocentowanie kredytu i wzrośnie wówczas wysokość miesięcznej raty kapitałowo – odsetkowej. Oprocentowanie kredytu wynosiło 3,5025 % w stosunku rocznym, co stanowiło sumę stopy referencyjnej LIBOR 3M ( (...)) obowiązującej w dniu sporządzenia Umowy oraz marży w wysokości 1.40 p.p. stałej w całym okresie kredytowania. Oprocentowanie podlegało zmianie w zależności od zmiany stopy referencyjnej LIBOR 3M ( (...)) (§ 6 ust. 1, 2 , 3 i 5 Umowy).

Powodowie zobowiązali się spłacić kwotę kredytu w (...) ustaloną zgodnie z §2 w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedaży (...) obowiązującego w dniu płatności raty kredytu, zgodnie z (...) Banku (...) SA (§7 ust. 1).

Spłata kredytu następowała poprzez bezpośrednie potrącenie przez Bank należnych mu kwot z rachunku Kredytobiorcy w Banku (§7 ust. 3 umowy).

Zabezpieczenie kredytu stanowiła m.in. hipoteka kaucyjna do kwoty 490.093,68 zł ustanowiona na rzecz Banku na kredytowanej nieruchomości (§ 9 ust. 1).

Dnia 29 października 2011 roku strony zawarły aneks nr (...) do umowy. Zgodnie z postanowieniami § 1 aneksu:

Kurs wymiany walut obcych, na podstawie którego przeliczane są na złote polskie zobowiązania kredytobiorcy wyrażone w walucie obcej, podawany jest w Tabeli Kursów Walut Obcych Banku. Podstawą do ustalenia kursów kupna i sprzedaży zawartych w Tabeli Kursów Walut Obcych Banku jest kurs bazowy, stanowiący średnią arytmetyczną z ofert kupna i ofert sprzedaży tej waluty oferowanych przez profesjonalnych uczestników rynku walutowego i podanych na stronie serwisu (...) w chwili tworzenia Tabeli Kursów Walut Obcych Banku. Wartości kursu kupna i wartości kursu sprzedaży z Tabeli Kursów Walut Obcych Banku mogą odbiegać od kursu bazowego nie więcej niż o 10%

Tabela Kursów Walut Obcych Banku tworzona jest przynajmniej raz dziennie każdego dnia roboczego (…).

W przypadku, gdy Tabela Kursów Walut Obcych Banku tworzona jest w danym dniu co najmniej dwukrotnie, do ustalenia wysokości zobowiązania wyrażonego w walucie obcej przyjmowany jest kurs sprzedaży dewiz dla danej waluty najkorzystniejszy dla kredytobiorcy spośród kursów dewiz obowiązujących w Banku w dniu przeliczania zobowiązania na złote polskie. W przypadku wcześniejszej częściowej spłaty kredytu będzie to najkorzystniejszy kurs sprzedaży dewiz spośród kursów obowiązujących w Banku danego dnia od chwili złożenia dyspozycji wcześniejszej częściowej spłaty.

[ dowód: umowa kredytu nr KH/ (...) z aneksem, k. 12-14 ]

W wykonaniu umowy Bank wypłacił pozwanym łączną kwotę 288.290,40 zł. Pozwani od dnia zawarcia umowy do dnia 28 lutego 2023 roku uiścili na rzecz Banku kwotę 96.218,31 zł oraz kwotę 50.931,72 CHF (tj. 237.194,11 zł po przeliczeniu z uwzględnieniem średniego kursu NBP z dnia 19 maja 2023 r., (tj. z dnia wymagalności przyjętego w sprawie z powództwa kredytobiorców przeciwko Bankowi) – 1 CHF = 4,6571 zł)

[ dowód: zaświadczenie o udzieleniu kredytu hipotecznego, k. 65-66, zaświadczenie Banku z historią kredytu, k. 67-77 ]

W dniu 24 lipca 2024 r. Bank (...) S.A. z siedzibą w W. wezwał pozwanych do spełnienia świadczenia, które pozostaje w związku z postępowaniem sądowym, w którym zakwestionowano ważność umowy kredytu (...). Jednocześnie wezwano pozwanych do zapłaty kwoty 288.290,40 zł stanowiącej nominalną wysokość udostępnionego kapitału na podstawie umowy w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymania wezwania. Pozwani odebrali pismo 31 lipca 2024 roku.

[ dowód: wezwania do zapłaty, płyta CD ]

Sąd Okręgowy w Krakowie, VIII Wydział Cywilny, wyrokiem z dnia 1 lipca 2025 roku, w sprawie pod sygn. akt VIII C 1003/25 z powództwa P. D. i B. D. przeciwko Bankowi (...) S.A. z siedzibą w W.:

1.  ustalił, że nie istnieje stosunek prawny wynikający z umowy o kredyt hipoteczny nr KH/ (...) zwartej między stronami;

2.  zasądził od Banku (...) S.A. na rzecz powodów solidarnie kwoty 96.218,31 zł i 50.931,72 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 20 maja 2023 roku do dnia zapłaty.

[ dowód: wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 1 lipca 2025 r., k. 78 ]

Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, wskazanych powyżej, których autentyczność i wiarygodność nie budziła wątpliwości i nie była przedmiotem zarzutów stron. Sąd nie przeprowadził dowodu z przesłuchania stron, gdyż z uwagi na twierdzenia pozwu o nieważności umowy kredytu, nie były one w żadnym razie potrzebne.

Sąd zważył, co następuje.

Powództwo podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 385 ¹ § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Według § 2 tego przepisu, jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Z kolei w myśl § 3, nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Rozkład ciężaru dowodu reguluje § 4 omawianego przepisu, zgodnie z którym, ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Kolejny przepis zawarty w art. 385 ² k.c. stanowi, że oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.

W niniejszej sprawie kwestia nieważności umowy kredytu łączącej strony postępowania została już przesądzona nieprawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 1 lipca 2025 r. w sprawie VIII C 1003/25. Wyrok ten w niniejszym postępowaniu wprawdzie nie wiąże, ale twierdzenia pozwu i stanowisko pozwanego w niniejszej sprawie były w tej kwestii w istocie zbieżne, choć powód – wbrew powołanej podstawie faktycznej swego żądania – niekonsekwentnie deklarował, że kwestionuje nieważność umowy. Należy więc przyjąć, że umowa kredytu hipotecznego wiążąca strony jest nieważna.

Skutkiem nieważności umowy jest konieczność zwrotu z jednej strony przez powodowy Bank spełnionych przez pozwanych w wykonaniu nieważnej umowy świadczeń, z drugiej zaś strony obowiązek zwrotu przez pozwanych świadczenia otrzymanego z Banku - zgodnie z art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c.. W myśl art. 410 § 2 k.c., świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. W niniejszym przypadku, z uwagi na nieważność umowy kredytu, środki finansowe wypłacone przez powoda stronie pozwanej, tytułem kredytu uznać należy za świadczenie nienależne. Na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 k.c. strona pozwana jest więc zobowiązana do zwrotu powodowi wszelkich kwot świadczonych przez Bank tytułem udzielenia kredytu. Mowa o kwotach w wysokości nominalnej.

Do niedawna przyjmowano dość powszechnie w orzecznictwie sądów, że -na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 k.c. - Bank jest w takiej sytuacji zobowiązany do zwrotu kredytobiorcom wszelkich kwot świadczonych przez nich tytułem spłaty kredytu, zgodnie z tzw. koncepcją dwóch kondykcji. Ten nurt orzeczniczy wymaga obecnie rewizji z uwagi na wydanie wyroku (...) z dnia 19 czerwca 2025 r., w sprawie C- 396/24, (...) S.A. przeciwko BL, CY, oraz PU, QS przeciwko (...) S.A., w którym Trybunał orzekł, iż artykuł 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty.

Z przedłożonych przez powodów dokumentów wynika, że pozwany Bank udostępnił kredytobiorcom kwotę kredytu w łącznej wysokości 288.290,40 zł, ci zaś spłacili kwoty 96.218,31 zł oraz 50.931,72 CHF. Kwota spłacona we frankach szwajcarskich, według średniego kursu NBP z daty wymagalności przyjętej w sprawie VIII C 1003/25 Sądu Okręgowego w Krakowie, tj. 19 maja 2023 r. odpowiada kwocie 237.194,11 zł (50.931,72 x 4, (...)). Łącznie kredytobiorcy spłacili zatem kwotę odpowiadającą sumie 333.412,42 zł, a więc wyższą niż kapitał kredytu udostępniony przez Bank. Z tego względu, z uwagi na wspomniany wyżej wyrok (...) z dnia 19 czerwca 2025 r., żądanie pozwu oddalono w całości.

O kosztach procesu sąd orzekł zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c.. Na zasądzone koszty złożyły się: wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika pozwanych w kwocie 10.800 zł, ustalone na podstawie § 2 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964 t.j. z dnia 2023.09.22), zasądzone po połowie na rzecz każdego z pozwanych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictw w kwocie po 17 zł.

[ sędzia del. M. S. ]