Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Krakowie

POSTANOWIENIE

Dnia 10 grudnia 2015 r.

Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny Odwoławczy

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Anna Koźlińska
Sędziowie:	SO Izabella Stawicka (sprawozdawca) SR (del.) Anna Kruszewska

Protokolant: protokolant sądowy Piotr Maczuga

po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015r. w Krakowie

na rozprawie sprawy z wniosku Z. S.

przy uczestnictwie Z. P., T. S., J. K. (1), M. M. (1), E. K., O. T., J. R., M. K., E. R., A. K., J. G., R. M., A. M., Ł. M. i Gminy J. - P.

o uwłaszczenie

na skutek apelacji uczestników J. R., M. K., E. R., A. K. i J. G.

od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa- Krowodrzy w Krakowie

z dnia 7 listopada 2014 r., sygnatura akt I Ns 2325/12/K

postanawia:

1.  sprostować oczywistą omyłkę pisarską w punkcie I. zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że po wyrazie „położonej” w miejsce „w J.” wpisać „w P., jedn.ewid. J. – P., obręb P.”;

2.  oddalić apelację;

3.  stwierdzić że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty postępowania odwoławczego związane ze swoim udziałem.

SSR Anna Kruszewska SSO Anna Koźlińska SSO Izabella Stawicka

UZASADNIENIE postanowienia z dnia 10 grudnia 2015 r.

W. Z. S. domagała się stwierdzenia, że J. S. (1) nabył z dniem 4 listopada 1971 roku w drodze uwłaszczenia prawo własności nieruchomości położonej w J., gmina J. - P., stanowiącej działki ewidencyjne: nr (...) o powierzchni 2,2680 ha, nr (...) o powierzchni 0,2174 ha, nr (...) o powierzchni 0,0189 ha, nr (...) o powierzchni 2,0236 ha o łącznej powierzchni 4,5279 ha, nie mającej urządzonej księgi wieczystej. Na uzasadnienie wnioskodawczym podała, że jej mąż J. S. (1) na podstawie nieformalnej umowy darowizny w 1961 roku otrzymał od swoich rodziców gospodarstwo rolne składające się z działek o nr (...) o powierzchni 2,2680 ha, nr (...) o powierzchni 0,2174 ha, nr (...) o powierzchni 0,0189 ha, nr (...) o powierzchni 2,0236 ha, tj. o łącznej powierzchni 4,5279 ha. Działki te od chwili darowizny nieruchomość były w samoistnym posiadaniu J. S. (1). Stan ten trwał również w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 4 listopada 1971 r.

Uczestniczki Z. P. i T. S. poparły wniosek.

Uczestniczka J. K. (1) nie sprzeciwiła się wnioskowi.

Uczestnik J. R. sprzeciwił się wnioskowi, wskazując, iż część nieruchomości została zakupiona przez jego rodziców w 1945 roku, a rodzina J. S. (1) nie dopuściła ich do posiadania.

Uczestniczka O. T. sprzeciwiła się wnioskowi. Przedłożyła akt notarialny, z którego wynika, iż W. S. w 1946 r. darował jej 16/43 części swojego udziału w przedmiotowej nieruchomości.

Uczestnicy M. K., E. R., A. K. oraz J. G. sprzeciwili się wnioskowi.

Pismem z dnia 18 października 2011 r. wnioskodawczym cofnęła wniosek, jednakże uczestnicy J. R., M. K., E. R., A. K. oraz J. G. nie wyrazili zgody na cofnięcie wniosku.

Sąd Rejonowy uwzględnił wniosek w oparciu o art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. 1971, nr 217, poz. 250). dokonując wykładni przepisu odnoszącego się do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych i znajdujących się w dniu wejścia w życie ustawy w samoistnym posiadaniu rolników. Przywołując normę mocą której, samoistni posiadacze nieruchomości rolnych sami lub ich poprzednicy, którzy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku stają się z mocy prawa właścicielami owych nieruchomości. Sąd I Instancji przywołał pogląd Sąd Najwyższy wyrażony w postanowieniu z dnia 22 lutego 1996 r. (sygn. II CRN 8/96, publ. LEX nr 1211020).

Powyższe rozstrzygniecie zapadło na kanwie następującego stanu faktycznego. Działki położone w P., jednostka ewidencyjna (...) J. - P., obręb 5 P. oznaczone numerami ewidencyjnymi (...) o pow, 0,2174 ha, (...) o pow.

(...), (...) o pow. 2,0236 ha powstały z działki (...) o pow. 2,2599 ha. Dla nieruchomości składającej się z działek (...) nie jest prowadzona księga wieczysta. W rejestrze gruntów jako władający w/w działkami ujawnieni są Z. P., T. S., J. S. (2) i Z. S.. Działki te odpowiadają części osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod numerem (...). Działki te nie były przedmiotem postępowania uwłaszczeniowego.

Jak wynika z zapisów w zbiorze dokumentów ( ZD) nr (...) ( dawny numer (...)) J. S. (1) posiadał prawo własności osady włościańskiej położonej we wsi P. obejmującą powierzchnię 10 morgów (...), tj. 6,185 ha z serwitutami i budynkami zapisaną w tabeli tejże wsi pod numerem (...). Na mocy aktu notarialnego nr (...)z 18 lipca 1912 r. J. S. (1) niepodzielną połowę opisanej wyżej osady nr (...) w P. z połową serwitutów i budynków sprzedał W. S.. J. S. (1) zmarł w 1928 r. wskutek czego pozostała niepodzielna połowa opisanej wyżej osady włościańskiej nr (...) w P. z połową serwitutów i budynków drogą spadkobrania przeszła na rzecz jego dzieci, tj. J. C., M. S., J. S. (1) i W. S.. W dniu 28 czerwca 1944 r. J. C. i M. S. wszystkie swoje prawa spadkowe odziedziczone po swym ojcu J. S. (1) osady nr (...) we wsi P. z prawami do serwitutów i budynków przyrzekły sprzedać F. i A. R. za cenę 2.000 zł. W dniu 11 maja 1945 r. J. C. i M. S. oświadczyły, że po zmarłym J. S. (1) pozostał majątek spadkowy składający się z ćwierci osady włościańskiej we w si (...) zapisanej w tabeli pod nr (...)

opowierzchni 5 morgów i 112 prętów, tj. 3, 925 ha z budynkami i prawami do serwitutów, W dniu 11 maja 1945 r. J. C. i M. S. wszystkie swoje prawa spadkowe odziedziczone po swym ojcu J. S. (1) do opisanej wyżej ćwierci osady włościańskiej nr (...) we wsi P. z prawami do serwitutów i budynków sprzedały F. i A. R. za cenę 3.000 zł. W dniu 18 listopada 1946 r. W. S. darował swojej córce O. S. 8/43 części osady włościańskiej nr tabelowy (...) w P., względnie 16/43 niewydzielonych części jego niepodzielnej połowy tejże osady bez praw do budynków, lecz z tym wszystkim co z prawa, natury i przeznaczenia nieruchomość stanowi i do niej należy.

W dniu 8 sierpnia 1947 r. umową sprzedaży zawartą w fomie aktu notarialnego Rep. (...) W. S. sprzedał F. R. z nie wydzielonej pozostałej połowy swoich gruntów oddzielnie położoną zaserwitutową działkę (...) (50 prętów) o powierzchni 0,0940 ha. W dniu 8 listopada 1950 r. F. R. sprzedał 1/66 część swojej nieruchomości nie wydzielonej J. B.. W dniu 19 czerwca 1961 r. umową darowizny zawartą w formie aktu notarialnego W. S. darował J. S. (1) (...) części nieruchomości rolnej położonej w P. zapisanej w tabeli pod numerem (...), a M. M. (2) darował (...) części ww. nieruchomości. Rzeczywista powierzchnia działki darowanej J. S. (1) wynosiła 1,6848 ha, a według zmienionej powierzchni 1,8148 ha.

Wskazanie, jakie działki odpowiadają nieruchomości rolnej zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod numerem (...) jest niemożliwe z uwagi na brak tabeli likwidacyjnej (...), innych tabel, planów, map sporządzonych dla gruntów wsi P.. Od 1912 r, umowy były zawierane dla części ułamkowych, a nieruchomości im odpowiadające nie były na gruncie faktycznie wydzielane.

W zakresie twierdzeń wniosku co do stanu posiadania gospodarstwa rolnego sąd Rejonowy ustalił następujące istotne okoliczności faktyczne. Gospodarstwo składało się z działek z oznaczonych w ewidencji gruntów numerami działek (...) i od daty darowania w formie aktu notarialnego udziału w 1952/2838 części nieruchomości rolnej położonej w P. zapisanej w tabeli pod numerem (...), na podstawie umowy z dnia 19 czerwca 1961 r. znajdowały się opisane grunty rolne w posiadaniu J. S. (1), J. S. (1) pracował w tym gospodarstwie rolnym. W dniu 29 czerwca 1961 r. J. S. (1) zawarł związek małżeński z Z. S.. Małżonkowie pozostawali w ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej. W gospodarstwie tym J. S. (1) wraz z żoną m.in. siał zboże i uprawiał ziemniaki. Do przedmiotowych działek nikt nie zgłaszał wówczas roszczeń. Podatek od nieruchomości objętych wnioskiem opłacał J. S. (1) do chwili śmierci, a od 09.03,1991 r. podatek opłaca Z. S.. Spadek po J. S. (1) zmarłym dnia 9 marca 199Ir , w P. nabyli: żona Z. S. oraz dzieci Z. P., T. S., J. S. (2) po 1/4 części.

Sąd Rejonowy przyjął, że wykazano, iż J. S. (1) i jego małżonka Z. S. byli samoistnymi posiadaczami objętej wnioskiem nieruchomości wdacie 4 listopada 1971 r., a gospodarowanie na nich przejęli od swoich poprzedników prawnych - ojca J. S. (1). Jakkolwiek J. S. (1) objął w posiadanie przedmiotową nieruchomość na podstawie umowy darowizny z dnia 19 czerwca 1961 r. Rep. (...) sporządzonej w Państwowym Biurze Notarialnym w O., to nie jest możliwe ustalenie, jakie działki odpowiadają nieruchomości rolnej objętej tą umową. Treść powołanego dokumentu, załączonego do zbioru dokumentów nr (...) (dawny numer (...)) stanowi bowiem, że W. S. będący właścicielem (...) ułamkowych części nieruchomości rolnej położonej w P. o powierzchni 6,4832 ha zapisanej w tabeli pod nr (...) darował z powyższej części osady swojemu synowi J. S. (1) udział wynoszący (...) części. Analiza tej umowy prowadzi do wniosku, że przedmiotem tej umowy był udział w prawie własności większej nieruchomości. Natomiast wraz z przysługującym obdarowanemu J. S. (1) udziałem w prawie własności nieruchomości związane było prawo do korzystania z rzeczy poprzez posiadanie, współposiadanie nieruchomości (art. 140 k.c. i art, 206 k.c.). Sąd Rejonowy przyjął, że w ramach przysługującego udziału w prawie własności, współwłaściciel objął w posiadanie samoistne wydzieloną fizycznie część nieruchomości oznaczoną aktualnie w ewidencji gruntów numerami działek (...). Zatem stan prawny wynikający z tytułu prawnego (aktu notarialnego Rep Nr (...)) nie był tożsamy ze stanem samoistnego posiadania na datę 4 listopada 1971 roku, co powoduje, że spełnione zostały przesłanki określone w przepisie art. 1 ust.l ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz l). z dnia 4 listopada Nr 27, poz.250 z późn. zmianami).

Apelację od powyższego orzeczenia złożyli uczestnicy J. R., M. K., E. R., J. G., A. K. zaskarżyli punkt I postanowienia w części orzekającej o uwłaszczeniu 1.5046 ha działki nr (...) położonej w miejscowości P..

Uczestnicy domagali się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie wniosku o uwłaszczenie w części obejmującej 1,5046 ha działki nr (...) położonej w miejscowości P., dla której nie została założona księga wieczysta, ewentualnie o uchylenie pkt I zaskarżonego postanowienia w części orzekającej uwłaszczenie 1,5046 ha działki nr (...) położonej w miejscowości P. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

I  instancji, przy uwzględnieniu kosztów dotychczasowego postępowania.

Apelacje oparto na zarzutach:

-

naruszenia art. 233 kpc - poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego polegające na przyjęciu, że W. S. darował J. S. (1) (s. W. i K.) 1,5046 ha obejmującego część działki o nr (...) (nr rep, A. (...) O. z dn. ), pomimo, że W. S. nie posiadał tytułu prawnego do tej części nieruchomości, podczas gdy tytuł prawny do tej części nieruchomości posiadali F. i A. R. na podstawie umowy przeniesienia własności (nr rep. (...)), oraz poprzez przyjęcie, że umowa darowizny nr rep. (...) PBN O. obejmowała wszystkie działki tj. nr (...), (...), (...), (...). podczas gdy umowa tejże darowizny nie mogła obejmować wszystkich tych działek, albowiem łącznie mają one powierzchnię 4.5279 ha, podczas gdy mocą umowy darowizny nr rep. A.(...) (...) O., W. S. darował jedynie 1,6848 ha, a według zmienionej wielkości 1,8148 ha, gdyż do pozostałej części nie posiadał tytułu prawnego, w związku z czym zachodzi sprzeczność ustaleń Sądu I instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego;

-

naruszenie art. 1 ust. 1 Ustawy z dnia 26 października 197lr, o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, poprzez jego zastosowanie, gdy faktycznie nie powinien zostać zastosowany.

W uzasadnieniu apelacji powtórzono argumentacje prezentowaną przed sądem rejonowym podkreślając, że Sąd I Instancji błędnie ustalił stan faktyczny poprzez przyjęcie, że działki (...) zostały darowane J. S. (1) na mocy umowy darowizny z dnia 19 czerwca 1961 r. rep. (...) PBN O., albowiem działki te łącznie odpowiadają powierzchni 4,5279 ha, natomiast na mocy tejże umowy darowizny J. S. (1) otrzymał jedynie 1,6848 ha, a według zmienionej wielkości 1,8148 ha. Sąd I instancji błędnie zatem przyjął, iż zostały wyczerpane przesłanki z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r.o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. W ocenie apelujących niewłaściwie zastosowano powołaną normę prawną zarówno do części nieruchomości zapisanej w tabeli (...) odpowiadającej udziałowi darowanemu J. S. (1) przez W. S. wielkości (...) odpowiadającego 1,6848 ha a według wielkości zmienionej 1,8148 ha, gdyż darowizna ta została dokonana z zachowanej przewidzianej prawem formy aktu notarialnego. W odniesieniu do pozostałej części nieruchomości objętej wnioskiem o uwłaszczenie, stanowiącej różnicę, między powierzchnią wielkości 4,5279 ha na którą składają się działki o numerach (...) a otrzymaną w darowiźnie przez J. S. (1) (s. W. i K.) wielkością 1,6848 ha a według zmienionej wielkości 1,8148 ha, również niedopuszczalne w ocenie apelującego jest zastosowanie normy z art. 1 ust. 1 przedmiotowej ustawy, albowiem ta część nieruchomości nigdy nie została darowana J. S. (1) (s. W. i K.) przez W. S., gdyż należy zauważyć, że W. S. nie posiadał tytułu prawnego do tej części nieruchomości, o której uwłaszczenie wnosi wnioskodawca, czego Sąd I instancji zupełnie nie dostrzegł.

W odpowiedzi na apelacje wnioskodawczyni żądała jej oddalenia.

W toku postępowania uzupełniono postępowanie dowodowe o dokumenty zawarte w Zbiorze Dokumentów ( ZD ) nr (...), (dawny numer (...)) urządzonego dla osady włościańskiej w tabeli nr. (...). Wyniki oględzin dokumentów potwierdzają ustalenia Sądu Rejonowego, iż dla wsi P. nie ma tabeli likwidacyjnej nr (...) dla osady włościańskiej, jak też innych tabel, ani żadnego spisu tabel, ani też planów czy map sporządzanych dla gruntów wsi P.. Wobec powyższego wskazanie jakie działki odpowiadają nieruchomości rolnej zapisanej w tabeli pod nr (...), o której mowa w umowie darowizny z dnia 19 czerwca 1961 r rep. (...) uwidocznione w w/w Zbiorze Dokumentów jest niemożliwe. Wszystkie akty notarialne w tym także ten z 1912 roku były zawierane dla części ułamkowych, a nieruchomości im odpowiadające nie były fizycznie wydzielane na gruncie. W przywołanych aktach notarialnych brak w treści opisów dotyczących ewentualnego położenia gruntów będących przedmiotem obrotu. Konstatację tą potwierdza w uzupełniającej opinii ustnej biegła E. W. ( dowód: protokół elektroniczny z rozprawy w dniu 10 12. 2015 min. 8 - 18 zapisu ). Ponadto ustalono, iż nie toczyło się postępowanie o wydanie części nieruchomości objętych wnioskiem między F. R. i W. S.. W sądzie Rejonowym w Olkuszu, jak wynika z zapisów repertoryjnych, doszło do zwrotu pozwu w sprawie z powództwa F. R. i A. R. przeciwko W. S. o zapłatę 60000zł ( dowód ; kserokopia zapisów k.524).

Wiarygodność dowodu z dokumentów nie była prze strony kwestionowana. Natomiast ustna uzupełniająca opinia biegłej stanowi jedynie potwierdzeni tego co zostało zawarte we wnioskach w opinii pisemnej k. 352-360 przed sądem I Instancji.

Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy zaważył co następuje .

Apelacja jest niezasadna.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art, 378 § 1 k.p.c. Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, co - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego - oznacza, że musi samodzielnie dokonać jurydycznej oceny dochodzonego żądania i skonfrontowania jej z zaskarżonym orzeczeniem oraz stojącymi za nim motywami. Sąd II Instancji ma obowiązek dokonania ustaleń faktycznych i to niezależnie od tego, czy wnoszący apelację podniósł zarzut dokonania wadliwych ustaleń faktycznych lub ich braku. Dokonanie ustaleń faktycznych umożliwia bowiem sądowi drugiej instancji ustalenie podstawy prawnej wyroku, a więc dobór właściwego przepisu prawa materialnego, jego wykładnię oraz dokonanie aktu subsumcji. Sąd ten - bez względu na stanowisko stron - powinien zastosować właściwe przepisy prawa materialnego, a tym samym usunąć ewentualne błędy prawne sądu pierwszej instancji, niezależnie od tego, czy zostały one wytknięte w apelacji (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, Nr 6, poz, 55 i powołane tam orzecznictwo oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2013 roku, II CNF 72/12, Lex nr 1360205).

Kierując się powyższą regułą mając na względzie cały zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd Okręgowy przyjmuje za własne ustalenia Sądu Rejonowego, czyniąc je podstawą swojego orzeczenia. W ocenie Sądu Okręgowego fakty wynikające z ustaleń Sądu Rejonowego, są wystarczające dla rozpoznania niniejszej sprawy, Tym samym Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do podzielenia podnoszonego w apelacji zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p,c, oraz zarzucanego Sądowi pierwszej instancji błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku. Sąd Okręgowy w całości akceptuje ocenę dowodów, dokonaną przez Sąd Rejonowy jako zgodną z doświadczeniem życiowym i zasadami logiki, a zatem pozostającą pod ochroną art. 233 § 1 k.p.c. Mijają się z prawdą apelujący twierdząc, że w zeznaniach świadków, jest tyle wątpliwych elementów, iż są to spekulacje a nie relacje. Sąd Okręgowy nie podziela tego stanowiska. Oczywistym jest, że wraz z upływem czasu obraz zdarzeń w oczach świadków się zaciera i skutkiem tego jest pewna doza ogólności w relacjach. Jak słusznie jednak zauważył Sąd I Instancji zeznania świadków J. K. (2), J. K. (2), Z. B., G. S., J. S. (3), J. D., są zgodne co do zasadniczego faktu - okoliczności objęcia przez J. S. (4) i jego żonę Z. w posiadanie nieruchomości i rolniczego wykorzystywania gruntów objętych wnioskiem. Co więcej fakt, iż W. S. ojciec męża wnioskodawczym miał zamiar przekazać gospodarstwo rolne następcy potwierdza umowa z 1961 roku, jakkolwiek prawnie nie wywarła ona skutku. Natomiast niewątpliwie w ocenie Sądu Okręgowego w tej dacie doszło do faktycznego przekazania posiadania w zakresie gruntów we władaniu W. S., które tworzyły gospodarstwo rolne będące przedmiotem uwłaszczenia. Fakt władania potwierdzają także zapisy w rejestrze ewidencji gruntów ( k.ll). Zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów i błędu w ustaleniach faktycznych służących za podstawę rozstrzygnięcia jest czysto polemiczny a zatem niezasadny.

Słusznie zwraca się uwagę w odpowiedzi na apelację, iż celem ustawy z 26.10.1971 r. było uregulowanie stanu prawnego nieruchomości rolnych, które bardzo często przekazywane były na podstawie ustnych lub pisemnych umów, bez zachowania wymaganej prawem formy aktu notarialnego. Jednocześnie zakresem kognicji sądu w sprawach o uwłaszczenie jest jedynie zbadanie, czy w danej sprawie zostały spełnione przesłanki uwłaszczenia enumeratywnie wymienione w art. 1 w/w ustawie, czy też nie. Ten wąski zakres rozpoznania w realiach niniejszej spraw)' Sąd ustalił prawidłowo. Przedmiotem badania jak słusznie przyjął Sąd Rejonowy było stwierdzenie czy J. S. (1) i jego małżonka Z. S. byli samoistnymi posiadaczami objętej wnioskiem nieruchomości w dacie 04.11.1971r. Decydującą jest bowiem okoliczność, czy J. S. (1) z małżonką w dniu wejścia ustawy w życie byli samoistnymi posiadaczami przedmiotowych działek. Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, zamiarem ustawodawcy w ustawie uwłaszczeniowej było uporządkowanie stosunków własnościowych na wsi, uwłaszczony z mocy samej ustawy rolnik nie był następcą prawnym nieformalnego zbywcy. Może więc nabyć własność nieruchomości, jeżeli był jej samoistnym posiadaczem albo współposiadaczem w dniu 4 listopada 1971 r. Nabycie to nie ma bowiem elementów nabycia pochodnego (Uchwała SN z dnia 01.02.1989 r., sygn. akt.: 111 CZP 114/88). W świetle powyższego, wszelkie zarzuty odnośnie tego, co mógł skutecznie podarować W. S., są chybione. Artykuł 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych stanowił, że przy spełnieniu się określonych w nim warunków nieruchomości rolne "stają się z mocy samego prawa własnością rolników". W tym miejscu należy także powołać się na tezy z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 30.06.1992 r.: „nieformalny nabywca nieruchomości rolnej, mający tę nieruchomość w samoistnym posiadaniu w dniu 4 listopada 1971 r., nabywa własność tej nieruchomości na podstawie art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.), chociażby zbywca nie był wyłącznym właścicielem przedmiotu umowy”. Zatem bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy W. S. posiadał czy też nie tytuł prawny do wskazywanych nieruchomości. Jak wskazano powyżej, zakres rozpoznania sprawy o uwłaszczenie jest wąski, skupiony jedynie na spełnieniu przesłanek w postaci samoistnego posiadania, co w niniejszej sprawie zostało bezspornie ustalone. Wykładnia przepisu przyjęta przez Sąd I instancji jest trafna skoro J. S. (1) wraz małżonką Z. objęli nieruchomości w samoistne posiadanie i przez okres ponad 10 - ciu lat przed i w dniu 4 listopada 1971 roku będąc rolnikami samoistnie posiadali grunty rolne objęte wnioskiem prowadząc na nich gospodarstwo rolne. Tylko gdyby w toku sprawy okazało się, że stan posiadania był zgodny ze stanem prawnym przepisy powołanej ustawy nie mogły mieć zastosowania. Słusznie Sąd Rejonowy analizując treść dokumentu z dnia 19 czerwca 1961 r. Rep. (...) P.B.N. w O., załączonego do zbioru dokumentów nr (...) (dawny numer (...)) zauważa, że analiza tej umowy prowadzi do wniosku, że przedmiotem tej umowy był udział w prawie własności większej nieruchomości. Był to udział wynoszący (...) cz. nieruchomości położonej w P. określonej jako osada włościańska zapisana w tabeli nr (...) o pow. 6 ha 48 a 32 m . Z udziałem w prawie własności nieruchomości związane było prawo do współposiadanie nieruchomości, natomiast J. S. (1) objął w posiadanie samoistne po poprzedniku wydzieloną fizycznie konkretną nieruchomość. Jak ostatecznie przyjął Sąd Okręgowy nie ma możliwości, ze względu na brak tabel likwidacyjnych dla wsi P., by wskazać jaki jest zakres prawa własności owego udziału, a więc czy działki objęte wnioskiem są tożsame z uwidocznioną w/w Zbiorze Dokumentów współwłasnością. Wszystkie akty notarialne tam umieszczone były zawierane dla części ułamkowych, a nieruchomości im odpowiadające nie były fizycznie wydzielane. Zatem stan prawny wynikający z tytułu prawnego (aktu notarialnego Rep Nr (...)) nie był tożsamy ze stanem samoistnego posiadania na datę 4 listopada 1971 roku co by ewentualnie mogło stać na przeszkodzie w uwzględnieniu wniosku. W tym stanie rzeczy apelacja niektórych uczestników, jako nieuzasadniona, nie może odnieść skutku i zasługuje na oddalenie zgodnie z art. 385 w zw. z art. 13§2 k.p.c. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na zasadzie art. 528§1 k.p.c.

Na zasadzie art. 350 §1 i§3 k.p.c. Sąd Okręgowy sprostował niedokładność postanowienia Sądu I instancji poprzez wskazanie dokładnego miejsca położenia nieruchomości: P.. jedn. ewid. J. - P., obręb P., zgodnie z opinią biegłej E. W.. Oznaczenie przyjęte przez Sąd 1 Instancji stanowi niedokładność, biorąc pod uwagę treść opinii biegłej, wypis z rejestru gruntów oraz fakt, iż gmina nosi dwuczłonową nazwę (...), a brak księgi wieczystej powoduje konieczność oznaczenia obrębu.

SSR Anna Kruszewska SSO Anna Koźlińska SSO Izabella Stawicka