Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Krakowie

POSTANOWIENIE

Dnia 23 maja 2024 roku

Sąd Okręgowy w Krakowie, II Wydział Cywilny - Odwoławczy

w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia Paweł Szewczyk

po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 roku w Krakowie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z wniosku Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta K.

o wpis w księdze wieczystej

na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie z 26 maja 2023 roku sygnatura akt DzKw/KR1P/00009073/23

postanawia:

oddalić apelację.

Sędzia Paweł Szewczyk

Sygnatura akt II Ca 1918/23

UZASADNIENIE

Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym dla Krakowa – Podgórza w Krakowie postanowieniem z 13 marca 2023 roku oddalił wniosek Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta K. o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości składającej się z działek nr (...) (...) (obręb ewidencyjny (...), jednostka ewidencyjna N. Huta) z wpisem prawa własności na rzecz wnioskodawcy, wskazując w uzasadnieniu, że w Lwh (...) nie odnaleziono parcel l.kat. (...), z których miały powstać wskazane we wniosku działki. Nadto dla działek (...) założono już księgi wieczyste

Wnioskodawca Skarb Państwa – Prezydent Miasta K. w ustawowym terminie wniósł skargę na orzeczenie referendarza sądowego, zarzucając, że dołączone do wniosku dokumenty były wystarczające do częściowej realizacji wniosku w zakresie założenia księgi wieczystej dla nieruchomości składającej się z działek (...).

Postanowieniem z 26 maja 2023 roku sygn. akt DzKw/KR1P/00009073/23 Sąd Rejonowy dla Krakowa – Podgórza w Krakowie oddalił wniosek.

Na podstawie treści Lwh (...) P., jak również treści ksiąg wieczystych (...) oraz dokumentów załączonych do wniosku, Sąd Rejonowy ustalił, że:

Księga wieczysta (...) jest prowadzona dla nieruchomości gruntowej składającej się z działki (...), obręb ewidencyjny (...), jednostka ewidencyjna N. Huta. W dziale II wskazanej księgi jako właściciel nieruchomości ujawniony jest Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo (...) w W.. Podstawę wpisu prawa własności stanowi decyzja Wojewody (...) nr (...) z dnia 17 sierpnia 2020 r. o pozwoleniu na realizację inwestycji. Wskazana księga została założona na wniosek DzKw/ (...) z 23 września 2021 roku.

Księga wieczysta (...) jest prowadzona dla nieruchomości gruntowej składającej się z działki (...), obręb ewidencyjny 46, jednostka ewidencyjna N. Huta. W dziale II wskazanej księgi wieczystej jako właściciel nieruchomości ujawniony jest Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo (...) w W.. Podstawę wpisu prawa własności stanowi decyzja Wojewody (...) nr (...) z dnia 17 sierpnia 2020 r. o pozwoleniu na realizację inwestycji. Wskazana księga została założona na wniosek DzKw/ (...) z 23 września 2021 roku.

Stosownie do danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków położone w K. działki:(...) o powierzchni 0,0058 ha, nr (...) o powierzchni 0,0064 ha, nr (...) o powierzchni 2,5641 ha, (...) o powierzchni 0,0141 ha (wszystkie obręb ewidencyjny 45, jednostka ewidencyjna N. Huta), stanowią własność Skarbu Państwa – Gminy P. oraz były objęte L. 97 P..

Działka (...) powstała z części parceli l.kat. (...), z parceli l.kat. (...), z parceli l.kat. (...) oraz z części parceli l.kat. (...). Z pozostałych części parcel l.kat. (...) i l.kat.(...) powstała działka (...). Działka (...) uległa następnie podziałowi na działki (...), zaś działka (...) podzieliła się na działki (...). Parcela l. kat. (...) powstała z parceli l. kat.(...). Parcela l. kat. (...) powstała z parceli l. kat.(...). Parcela l. kat. (...) powstała z parceli l. kat. (...), która z kolei powstała z parceli l. kat. (...), powstałej z parceli l. kat. (...).

Księga wieczysta dawna Lwh (...) P. uległa zniszczeniu. Z zachowanych fragmentów kart wynika, że jako właściciel nieruchomości ujawnionych w wykazie wpisana była Gmina P.. W lwh (...) P. ujawnione są parcele l. kat. (...)i l. kat. (...) (z której powstała parcela (...)). We wskazanym wykazie hipotecznym nie odnaleziono parcel (...) i (...), jak również parcel, z których te parcele miały powstać.

Sąd Rejonowy ocenił, że nie jest możliwe założenie księgi wieczystej dla wskazanych działek z wpisem prawa własności na rzecz wnioskodawcy w oparciu o przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty geodezyjne i treść Lwh (...) P.. Przeniesienie do nowej księgi wieczystej z karty B lwh (...) P. wpisu dotyczącego prawa własności przysługującego Gminie P. byłoby możliwe wyłącznie co do nieruchomości objętych księgą wieczystą dawną. Wobec nieujawnienia w Lwh (...) P. części parcel, z których powstały objęte wnioskiem działki, konieczne jest wykazanie przez wnioskodawcę tytułu własności do tych parcel (tj. parcel (...) i (...)) przy pomocy innych dokumentów potwierdzających prawo własności. Okoliczność, że Skarb Państwa jest ujawniony w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel nieruchomości, nie jest wystarczającą dla założenia księgi wieczystej. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, nie zaś wpisu własności. W konsekwencji wyjaśnienia przez wnioskodawcę wymaga, na podstawie jakich dokumentów wskazany podmiot został ujawniony w ewidencji jako właściciel nieruchomości. Założenie księgi wieczystej dla nieruchomości wymaga wykazania podstawy materialnoprawnej nabycia prawa własności nieruchomości przez uprawnionego ze wskazaniem daty nabycia prawa własności oraz określeniem czynności prawnej, z której wynika nabycie prawa własności.

Oddalenie wniosku co do działek (...) wynikało z uprzedniego założenia dla wskazanych działek ksiąg wieczystych.

W apelacji od powyższego postanowienia Skarb Państwa – Prezydent Miasta K. zaskarżył orzeczenie w części dotyczącej działek (...).

Skarżący zarzucił, że dołączona do wniosku kopia wypisów hipotecznych dla Lwh (...) P. dowodzi, że w wykazie hipotecznym lwh (...) P. jako właściciel wpisana była Gmina P. oraz że wykaz ten zawierał m.in. parcele l.kat. (...) (czwarta parcela w ósmym wierszu) i l.kat. (...) (trzecia parcela w szóstym wierszu). Także z dołączonej kopii rejestru parcelowego wynika, że parcele l.kat. (...) i l. kat (...) były objęte Lwh (...) P.. Zdaniem wnioskodawcy dane z ewidencji gruntów i budynków, także w zakresie własności, również winny być brane pod uwagę przy zakładaniu księgi wieczystej w przypadku zniszczenia księgi dotychczasowej, zgodnie z § 109 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym. W przypadku gdyby uznano, że prawo własności nie zostało dostatecznie wykazane, winno zostać rozważone zarządzenie obwieszczenia publicznego, o którym mowa w § 110 rozporządzenia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelację należało oddalić.

Wnioskodawca domagał się założenia księgi wieczystej dla działek (...) i ujawnienia jako właściciela Skarbu Państwa, wskazując jako podstawę art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, zgodnie z którym zniesione zostały związki samorządu terytorialnego, a majątek dotychczasowych związków samorządu terytorialnego z mocy prawa stał się majątkiem Państwa.

Po przeprowadzeniu badania wniosku i dołączonych do niego dokumentów zgodnie z art. 626 ⁸ § 2 k.p.c. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że brak podstaw do założenia księgi wieczystej i dokonania w niej żądanych wpisów.

Ustalono, że wykaz hipoteczny lwh (...) P. jest zniszczony. Zgodnie z § 105 i § 106 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz.U. 2016,312), a także art. 626 ² § 3 k.p.c. założenie księgi wieczystej dla nieruchomości dokonywane jest na podstawie wniosku zawierającego w szczególności powołanie tytułu własności nieruchomości, a do wniosku powinny być dołączone dokumenty stwierdzające nabycia własności nieruchomości określonej we wniosku oraz dokumenty stanowiące podstawę oznaczenia nieruchomości.

Podstawową przesłanką pozwalającą na ustalenie, że doszło do nabycia prawa własności przez Skarb Państwa na podstawie wskazanego przepisu art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej jest stwierdzenie, że nieruchomość stanowiła własność dawnej gminy, która została zlikwidowana. Dla wykazana własności poprzednika wnioskodawcy nie są wystarczające przedłożone przy wniosku dokumenty. Kopia wypisu hipotecznego czy rejestru parcelowego dołączone do wniosku nie są wystarczającym tytułem własności, gdyż wypisy hipoteczne i rejestry parcelowe nie były sporządzane dla ustalenia stanu prawnego nieruchomości, a ponadto odnoszą się jedynie do treści zniszczonego obecnie wykazu hipotecznego.

Trzeba zauważyć, że część działek, które powstały z podziału parcel ujawnionych w dawnym wykazie hipotecznym Lwh (...) P. zostało objętych księgami wieczystymi, w których własność wpisana została na rzecz Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa (...). Odnosi się to działek (...), których również dotyczył wniosek. Uprawniony z tytułu prawa własności Skarb Państwa określa się w księdze wieczystej przez wymienienie Skarbu Państwa ze wskazaniem nazwy organu reprezentującego Skarb Państwa lub osoby prawnej, której powierzono wykonywanie praw Skarbu Państwa, a jeżeli nieruchomość jest w trwałym zarządzie lub zarządzie państwowej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej - przez wymienienie Skarbu Państwa ze wskazaniem nazwy i siedziby tej jednostki, jako trwałego zarządcy lub zarządcy. W związku z tym sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym jest obowiązany ustalić z urzędu, czy nieruchomość Skarbu Państwa pozostaje w trwałym zarządzie i której jednostce ten zarząd przysługuje (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2010 r., III CZP 62/10, OSNC 2011, nr 2, poz. 15). Według § 33 pkt 2 aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz.U. z 2016 r., poz. 312)., rubryka 2.2 w księdze wieczystej „właściciel” obejmuje w podrubryce 2.2.2 "Skarb Państwa" szczegółowe dane identyfikujące organ reprezentujący Skarb Państwa, osobę prawną, której powierzono wykonywanie praw Skarbu Państwa, lub państwową jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której oddano nieruchomość w trwały zarząd lub zarząd, w tym pole 2.2.2.2 „nazwa” określające nazwę organu reprezentującego Skarb Państwa, osoby prawnej, której powierzono wykonywanie praw Skarbu Państwa, lub państwowej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, której oddano nieruchomość w trwały zarząd lub zarząd.

Powyższe rodzi wątpliwości co do aktualnego stanu własności pozostałych działek objętych wnioskiem, w szczególności czy nie doszło do sytuacji, że po nabyciu własności przez Skarb Państwa (o ile zostałoby odpowiednio wykazane), doszło do dalszej zmiany własności. W takim wypadku niedopuszczalne byłoby dokonanie wpisu na rzecz Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta K., nawet jeśli rzeczywiście doszło do nabycia własności na podstawie art. 32 ust. 2 wskazanej ustawy, jeżeli później Skarb Państwa własność utracił, bądź zarząd nieruchomością został przyznany innej jednostce organizacyjnej, bądź osobie prawnej, której powierzono wykonywanie praw Skarbu Państwa. Wpis własności mógłby nastąpić jedynie na rzecz aktualnego właściciela bądź zarządcy, po wykazaniu przez niego swojego prawa własności albo objęcia nieruchomości w zarząd. Wynika to z podstawowej zasady regulującej ustrój ksiąg wieczystych, wyrażonej w art. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym księgi wieczyste prowadzi się dla ustalenia stanu prawnego nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy oddalił apelację.

Sędzia Paweł Szewczyk