Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Krakowie

POSTANOWIENIE

Dnia 2 listopada 2023 r.

Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny – Odwoławczy w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia Dagmara Pawełczyk - Woicka

po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2023 roku w Krakowie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z wniosku (...) Związku (...) w W.

przy uczestnictwie Gminy Miejskiej K.

o wpis w księdze wieczystej

na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie z dnia 13 czerwca 2023 roku, sygnatura akt DzKw/KR1P/00004525/23

postanawia:

oddalić apelację.

Dagmara Pawełczyk - Woicka

ZASADNICZE MOTYWY ROZSTRZYGNIĘCIA (art. 357 §5 w zw. z art. 13 §2 k.p.c.)

Żądanie wniosku o wpis w księdze wieczystej wiąże sąd wieczystoksięgowy i nie może on dokonać wpisu ponad sformułowane we wniosku żądanie. Działki (...), których m.in. dotyczy wniosek o wpis, nie są ujawnione w księdze wieczystej nr (...). W aktach księgi wieczystej brak jest dokumentów geodezyjnych, z których wynikałby podział działek nr (...), w następstwie czego doszło do powstania m.in. działek nr (...).

W postępowaniu wieczystoksięgowym kognicja sądu jest ograniczona. Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego i opiera się wyłącznie na treści wniosku i dołączonych przez wnioskodawcę dowodach z dokumentów, względnie tych zalegających w aktach księgi wieczystej. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie jest możliwe uzupełnienie braków formalnych w tradycyjny sposób, na podstawie art. 130 §1 w zw. z art. 13 §2 k.p.c. Sąd podziela stanowisko sądu pierwszej instancji co do tego, że użytkowanie będąc ograniczonym prawem rzeczowym może obciążać tylko całą nieruchomość, natomiast co do sposobu jego wykonywania istnieje prawna możliwość ograniczenia do części nieruchomości.

Dagmara Pawełczyk - Woicka

Sygn. akt II Ca 2146/23

UZASADNIENIE

Wnioskodawca (...) Związek (...) w W. wniósł o ujawnienie w dziale III księgi wieczystej nr (...) prawa użytkowania nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna (...) – wszystkie obręb 15, jednostka ewidencyjna K., na rzecz wnioskodawcy.

Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2023 r. referendarz w Sądzie oddalił wniosek wskazując w uzasadnieniu, że we wspomnianej księdze wieczystej nie jest ujawniona działka nr (...), lecz działki nr (...). Nadto nie jest dopuszczalne ujawnienie w księdze wieczystej obejmującej kilka działek ewidencyjnych prawa użytkowania prawa użytkowania wyłącznie niektórych z nich, tj. części nieruchomości. Przedmiot użytkowania stanowi zawsze cała nieruchomość, przy czym jest możliwe ograniczenie wykonywania użytkowania do oznaczonej części nieruchomości.

W skardze na orzeczenie referendarza sądowego wnioskodawca domagał się uwzględnienia wniosku, zarzucił naruszenie art. 233 §2 k.p.c. przez nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji gdy część nieruchomości ograniczona użytkowaniem została oznaczona w sposób jednoznaczny jako działka ewidencyjna, jak również art. 626 ⁹ k.p.c. przez jego zastosowanie w sytuacji gdy nie zachodziły podstawy do oddalenia wniosku. Wnioskodawca wywodził, że zarówno przepisy prawa materialnego jak i treść księgi wieczystej, w której występuje pole „przedmiot postępowania” pozwalają na obciążenie użytkowaniem części nieruchomości. W kwestii braku ujawnienia w księdze wieczystej działek (...) wnioskodawca podniósł, że obowiązek zawiadamiania wydziału ksiąg wieczystych o zmianach w oznaczeniu działek ewidencyjnych spoczywa na organie prowadzącym ewidencję gruntów i budynków.

Sąd Rejonowy ustalił, że księga wieczysta nr (...) jest prowadzona dla nieruchomości gruntowej, położonej w K., o powierzchni 2.979 ha składającej się z działek nr (...), numer obrębu ewidencyjnego (...) oraz (...), wszystkie jednostka ewidencyjna K.. Przed dokonaniem wpisu z dnia 3 kwietnia 2023 r. księga wieczysta obejmowała także działki (...) objęte aktualnie księgą wieczystą (...).

W dziale II księgi wieczystej (...) jako właściciela nieruchomości jest ujawniona Gmina miejska K.. Działy III i IV są wolne od wpisów.

Decyzją z dnia 20 grudnia 2021 r. Prezydent Miasta K. stwierdził nabycie z dniem 19 stycznia 2014 r. przez (...) Związek (...) w W. prawa użytkowania w rozumieniu przepisów k.p.c. nieruchomości gruntowych stanowiących własność Gminy Miejskiej K., położonych przy ul. (...) w K., obejmującej działki: (...) objętą księgą wieczystą nr (...) objętą księgą wieczystą nr (...) objętą księgą wieczystą nr (...) objętą księgą wieczystą nr (...) objętą księgą wieczystą nr (...) objętą księgą wieczystą nr (...) objętą księgą wieczystą nr (...) objętą księgą wieczystą nr (...) objętą księgą wieczystą nr (...) objętą księgą wieczystą (...), a także działkę (...) objętą księgą wieczystą nr (...) -zagospodarowanych pod Rodzinny O. Działkowy (...) w K. na cele określone w art .3 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych (punkt 1 decyzji). Zgodnie z punktem 5 decyzji ostateczna decyzja o stwierdzeniu nabycia prawa użytkowania nieruchomości gruntowych stanowi podstawę do jego wpisu w księdze wieczystej (...) prowadzonej dla działek (...) w księdze wieczystej (...) prowadzonej dla działek (...) w księdze wieczystej (...) prowadzonej dla działki (...), a także w księdze wieczystej (...) prowadzonej dla działki (...). Decyzja jest ostateczna.

Sąd oddalił wniosek o wpis wskazując, że przedmiotem żądania było ujawnienie w dziale III księgi wieczystej (...) użytkowania nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) obręb ewidencyjny 15 jednostka ewidencyjna K. na rzecz wnioskodawcy. Z ustaleń poczynionych przez Sąd wynikało, że księga wieczysta (...) jest prowadzona dla nieruchomości gruntowej położonej w K. o powierzchni 2.9179 ha składającej się z działek (...). Działki (...), których m.in. dotyczy wniosek o wpis nie są ujawnione w przedmiotowej księdze wieczystej. Jednocześnie w aktach wskazanej księgi brak jest dokumentów geodezyjnych, z których wynikałoby, że działki nr (...) uległy podziałowi, w następstwie czego powstały działki nr (...). Sąd przyznał rację skarżącemu w zakresie uprawnień wynikających z art. 27 ust. 2 ustawy, ale podkreślał, że ze strony Prezydenta Miasta K. nie wpłynęło zawiadomienie o zmianie danych ewidencyjnych dotyczących potwierdzających podział wspomnianych działek, które umożliwiałoby dokonanie z urzędu zmiany oznaczenia wskazanych działek. Poza tym na przeszkodzie w dokonaniu wpisu stało i to, że wskazane we wniosku działki (...) stanową część nieruchomości objętej księgą wieczystą. Przedmiotem użytkowania jako ograniczonego prawa rzeczowego jest zawsze cała nieruchomość a nie jej fragment i tylko jego wykonywanie może być ograniczone do części. Z przepisami materialnoprawnymi korespondują przepisy proceduralne dotyczące sposobu ujawnienia użytkowania w dziale III księgi wieczystej. Również z nich wynika, że użytkowanie może obciążać tylko całą nieruchomość a wyłącznie sposób wykonywania tego użytkowania może być ograniczony do części nieruchomości. Prezentowana przez skarżącego interpretacja zgodnie z którą przedmiotem użytkowania może być tylko jedna działka wynika z pominięcia rozróżnienia pojęcia przedmiotu użytkowania i przedmiotu wykonywania użytkowania.

W apelacji od postanowienia w przedmiocie oddalenia wniosku o wpis prawa użytkowania działek nr (...) w księdze wieczystej wnioskodawca domagał się uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zarzucił naruszenie art. 126 §1 ¹ k.p.c. przez błędne przyjęcie, że niedołączenie wypisu z rejestru gruntów stanowi brak merytoryczny wniosku a nie formalny i nie podlega wezwaniu do uzupełnienia, podczas gdy wypis z rejestru gruntów nie stanowi osnowy żądania wniosku gdyż jedynie oznacza daną nieruchomość, art. 626 ⁹ k.p.c. przez oddalenie wniosku i zaniechanie wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków przez przedłożenie dokumentacji stanowiącej podstawę do wpisu w księdze wieczystej w sytuacji gdy nie zachodziły podstawy do oddalenia wniosku oraz naruszenie art. 253 §2 k.p.c. przez nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji gdzie część nieruchomości ograniczona użytkowaniem została oznaczona w sposób jednoznaczny jako działka ewidencyjna.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu.

W postępowaniu wieczystoksięgowym kognicja sądu jest ograniczona. Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego i opiera się wyłącznie na treści wniosku i dołączonych przez wnioskodawcę dowodach z dokumentów, względnie tych zalegających w aktach księgi wieczystej. Na treść księgi wieczystej składają się dokonane w niej wpisy, które wskazują na zmianą stanu prawnego nieruchomości. Są to wpisy prawa, zmiana treści prawa i wykreślenia wpis do księgi wieczystej może być dokonany na podstawie dokumentu. Ustawa o księgach wieczystych i hipotece przewiduje możliwość dokonania wpisu w księdze wieczystej na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy dokumentu (art. 31 ust. 1 u.k.w.h). Artykuł 31 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych jest normą o charakterze proceduralnym, regulującą podstawę wpisu do księgi wieczystej, nie zmienia natomiast reguł prawa materialnego odnoszącego się do źródeł i sposobu powstania danego prawa (por. E. Gniewek, Księgi wieczyste, art. 31, Nb-3-15).

Wbrew twierdzeniom skarżącego nie jest możliwe uzupełnienie braków formalnych w tradycyjny sposób, na podstawie art. 130 §1 w zw. z art. 13 §2 k.p.c. Sąd podziela stanowisko sądu pierwszej instancji co do tego, że użytkowanie będąc ograniczonym prawem rzeczowym może obciążać tylko całą nieruchomość, natomiast co do sposobu jego wykonywania istnieje prawna możliwość ograniczenia do części nieruchomości. Wnioskodawca domagał się ujawnienia w dziale III księgi wieczystej (...) użytkowania nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) obręb ewidencyjny(...) jednostka ewidencyjna K.. Tymczasem jak ustalił sąd wieczystoksięgowy księga wieczysta (...) jest prowadzona dla nieruchomości gruntowej położonej w K. o powierzchni 2.9179 ha składającej się z działek (...). Działki (...) których m.in. dotyczył wniosek o wpis nie są ujawnione w księdze wieczystej. W aktach księgi brak jest również dokumentów geodezyjnych, z których wynikałby podział działek (...) w następstwie którego doszło do powstania m.in. działek (...). Sąd przyznał rację skarżącemu co do możliwości zastosowania przez sąd z urzędu regulacji z art. 27 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, ale ograniczonej do przedłożenia zawiadomienia jednostki prowadzącej kataster nieruchomości/ewidencji gruntów i budynków. Oznacza to, że sąd może dokonać sprostowania oznaczenia z urzędu dopiero po otrzymaniu zawiadomienia z organu prowadzącego ewidencje gruntów i budynków. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by wpłynęło zawiadomienie od Prezydenta Miasta K. o zmianie danych ewidencyjnych dotyczących wspomnianych działek ewidencyjnych. W związku z tym nie ma możliwości uwzględnienia wniosku o wpis, albowiem wpis w księdze wieczystej może być dokonany wyłącznie na podstawie takiego dokumentu, który świadczy o istnieniu określonego stanu prawnego nieruchomości lub dokumentuje czynność materialnoprawna powodującą powstanie lub zmianę prawa podlegającego wpisowi do księgi wieczystej (tak postan. SN z 25.6.2018 r., I CSK 133/18).

Oprócz tego na przeszkodzie w uwzględnieniu wniosku o wpis w księdze wieczystej stała również i ta okoliczność, że wnioskodawca we wniosku o wpis domagał się ujawnienia w księdze wieczystej użytkowania części tylko działek a bezsprzecznie przedmiotem użytkowania jako ograniczonego prawa rzeczowego jest zawsze cała nieruchomość a nie jej fragment. Nie ma natomiast przeszkód do tego by ograniczyć wykonywania tego prawa do jego części. Wymaga to jednak wyraźnego wyartykułowania w treści żądania wniosku, bowiem sąd nie może samodzielnie dokonywać zmiany żądania bez narażenia się na zarzut wyjścia ponad żądanie. Tego rodzaju żądanie nie zostało sformułowane. Wnioskodawca nie uwzględnia rozróżnienia między pojęciem przedmiotu użytkowania (które, jak wskazano powyżej obciąża zawsze całą nieruchomość) od sposobu wykonywania prawa użytkowania nieruchomości, które może być ograniczone do oznaczonej jego części. Powoływane w apelacji orzeczenia zapadłe w innych sprawach, podobnie jak praktyka stosowana przez inne składy orzekające nie są wiążące dla sądu rozpoznającego sprawę, za wyjątkiem, o którym mowa w art 386 §6 k.p.c. Dotyczy to również zasadniczo orzeczeń Sądu Najwyższego, które Sąd w danej sprawie może uwzględnić dla wzmocnienia własnego przekonania, jeśli nie zachodzi przepadek o którym mowa w art. 88 §3 ustawy o Sądzie Najwyższym i sprawa ma charakter kasacyjny.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji oddalił jako niezasadną. o czym orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 626 ⁹ k.p.c.