II Ca 3066/23 - postanowienie z uzasadnieniem Sąd Okręgowy w Krakowie z 2024-02-19
Sygnatura akt. II Ca 3066/23
POSTANOWIENIE
Dnia 19 lutego 2024 roku.
Sad Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny – Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Cholewa-Kuchta
po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2024 roku w Krakowie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku C. Ł.
przy uczestnictwie M. Z., Z. Z., W. I., J. I.
o wpis w księdze wieczystej
na skutek apelacji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego w Chrzanowie
z dnia 18 września 2023 r., sygn. akt Dz. Kw./ (...)
postanawia : oddalić apelację .
Sędzia Agnieszka Cholewa-Kuchta
Sygn. akt II Ca 3066/23
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 18 września 2023 roku Sąd Rejonowy w Chrzanowie, sygn. akt DzKw/KR1C/00000038/23, oddalił w całości wniosek wnioskodawczyni C. Ł. o wpis prawa własności w dziale II księgi wieczystej o numerze (...).
Uzasadniając dokonane rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy wyjaśnił, że z dołączonych do wniosku dokumentów nie wynika, aby wnioskodawczyni przysługiwało prawo własności nieruchomości objętej przedmiotową księgą wieczystą. Z treści punkt 5 a/ przedstawionej ugody sądowej, zawartej w dniu 24 maja 1962 roku przed Sądem Powiatowym w C. w sprawie o sygn. akt I C 870/61, wynika jedynie, że w związku z ustaloną granicą A. I. i M. Z. przeniosły na rzecz S. P. część parceli l. kat. (...) położoną na północ od linii granicznej, oznaczonej na planie inż. S. K. jako pgr (...), w zamian za co S. P. przeniosła na rzecz A. I. i M. Z. własność części parcel pbud. l. kat. (...) i l. kat (...) położonych na południe od uzgodnionej granicy. Wnioskodawczyni nie dołączyła jednak do wniosku wyżej wspomnianego planu sporządzonego przez inż. S. K., określającego, jaka część nieruchomości l. kat.(...) miała być przeniesiona na rzecz S. P.. Wskazano, że plan taki stanowi integralną część ugody i powinien być dołączony do przedmiotowego wniosku. Braki w tym zakresie skutkowały natomiast koniecznością oddalenia wniosku o wpis.
Apelację od powyższego orzeczenie wniosła wnioskodawczyni, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
1. naruszenie art. 626 9 k.p.c. w zw. z art. 626 2 k.p.c. poprzez uznanie, że wniosek wnioskodawczyni nie zasługiwał na uwzględnienie, w sytuacji gdy z dokumentów dołączonych do wniosku wynikało, że istnieją podstawy do dokonania wpisu;
2. naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego, skutkujące błędnym przyjęciem, że nie zostały spełnione warunki formalne do dokonania wpisu w dziale II przedmiotowej księgi wieczystej;
3. naruszenie art. 130 § 1 k.p.c. poprzez zaniechanie przez Sąd Rejonowy wezwania wnioskodawczyni do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez złożenie planu sytuacyjnego z 1962 roku sporządzonego przez biegłego sądowego S. K..
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów wnioskodawczyni wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i dokonanie wpisu zgodnego z wnioskiem, względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Wnioskodawczyni wniosła nadto o przyjęcie, na zasadzie art. 381 k.p.c., dowodu z dokumentu w postaci planu sytuacyjnego z dnia 6 sierpnia 1962 roku sporządzonego przez biegłego sądowego S. K..
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja wnioskodawczyni nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż granice rozpoznania sprawy w postępowaniu wieczystoksięgowym wyznacza treść art. 626 8 § 2 k.p.c., zgodnie z którym rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Przepis ten zawiera pełną regulację przebiegu postępowania wieczystoksięgowego, tak w zakresie postępowania dowodowego, jak i podstaw orzekania. Kognicja sądu w tym postępowaniu ma więc charakter zawężony, sprowadzając się wyłącznie do badania treści ww. dowodów z dokumentów. Rozpoznając zatem wniosek o wpis sąd rozstrzyga jedynie o tym, czy w oparciu o jego treść (oraz treść załączonych do niego dokumentów i samej księgi wieczystej) istnieją podstawy do dokonania wpisu zgodnego z ustawą. W tym postępowaniu Sąd nie przesądza natomiast w żadnym wypadku o słuszności roszczeń wnioskodawcy. Również sąd odwoławczy, rozpoznając ewentualne środki zaskarżenia, bada jedynie, czy w świetle dokumentów załączonych do wniosku wpis bądź odmowa jego dokonania przez Sąd pierwszej instancji była uzasadniona. Z założenia więc postępowanie to nie służy dochodzeniu praw, lecz ich ujawnianiu i ewidencjonowaniu. Księgi wieczyste są publicznym rejestrem praw dotyczących nieruchomości i dlatego ich funkcje muszą być rozpatrywane z punktu widzenia interesu publicznego, a jest nim m.in. zasada bezpieczeństwa obrotu prawnego.
Złożony natomiast w niniejszej sprawie wniosek z dnia 3 stycznia 2023 roku dotyczył, jak wskazano, żądania wykreślenia z działu II księgi wieczystej o numerze (...) prawa własności nieruchomości przysługującego M. Z. oraz A. I. i wpisanie w jego miejsce prawa własności na rzecz wnioskodawczyni C. Ł., jako spadkobierczyni S. P., której prawo do nieruchomości wynikało, jak podała wnioskodawczyni, z ugody sądowej zawartej w dniu 24 maja 1962 roku przed Sądem Powiatowym w C. w sprawie o sygn. akt I C 870/61. W punkcie 5 a/ ugody [k. 32-33] wskazano, iż „A. I. i M. Z. przenoszą na rzecz S. P. własność części parceli l. kat.(...), położonej na północ od linii graniczonej w punkcie 4. opisanej, a oznaczonej na planie inż. S. K. jako pgr. l. kat. (...)”. W ocenie Sądu Okręgowego z zapisu o powyższej treści nie sposób wywodzić, iż poprzedniczka prawna wnioskodawczyni nabyła prawo własności nieruchomości objętej przedmiotową księgą wieczystą. Przede wszystkim prawo cywilne nie przewiduje możliwości przenoszenia własności „części parceli”. Przedmiotem obrotu prawno-rzeczowego są bowiem wyłącznie rzeczy, a więc w przypadku nieruchomości, wyodrębniony grunt, dla którego urządzona została księga wieczysta, jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności (art. 46 k.c.). Dopuszczalne jest również zbywanie udziałów we współwłasności rzeczy (art. 198 k.c.). W żadnym jednak wypadku część nieruchomości nie może uchodzić za rzecz w ujęciu cywilnoprawnych, w związku z czym nie może również stanowić przedmiotu obrotu prawnego. Rozporządzanie częścią danej nieruchomości jest więc bezskuteczne, a tym bardziej nie może zostać wpisane w dziale II księgi wieczystej, w którym ujawniane są prawa właścicielskie danej osoby dotyczące nieruchomości rozumianej jako całość wyodrębnionego prawnie i geodezyjnie gruntu, opisanego szczegółowo w dziale I tej księgi. Skoro zatem księga wieczysta o numerze (...) obejmuje nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną nr (...), to przedmiotem czynności prawnej może być wyłącznie ta nieruchomość jako całość, nie zaś jej część. S. P. nie mogła więc nabyć własności „części” nieruchomości objętej ww. księgą na podstawie okazanej ugody z dnia 24 maja 1962 roku, gdyż prawo nie przewiduje możliwości nabywania części rzeczy, nie nabyła również prawa własności nieruchomości jako takiej, gdyż nie wynika to z żadnego z jej zapisów. Dodatkowo, jak wynika z punktu 3. ugody, w chwili jej zawierania S. P. nie była nawet właścicielem nieruchomości oznaczonych jako parcele l. kat. 48 i 435/2, a oddanych w zamian za „część parceli” 433/1 na własność A. I. i M. Z. na mocy punktu 5 a/ ugody, nie mogła zatem swobodnie nimi rozporządzać poprzez przenoszenie ich własności na rzecz innych osób bez wiedzy i zgody pozostałych współwłaścicieli (spadkobierców). Oznacza to, że po stronie S. P. nie mogło dojść do realizacji świadczenia wzajemnego, co z kolei poddaje pod dalszą wątpliwość ewentualną ważność i skuteczność rozporządzenia działką nr 433/1. W kontekście powyższych wskazań, nawet w sytuacji okazania już na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji wskazanego w apelacji planu sytuacyjnego sporządzonego przez inż. S. K., Sąd i tak nie mógłby orzec o dokonaniu wpisu, gdyż już z samej treści okazanej ugody sądowej nie wynika okoliczność nabycia przez poprzedniczkę prawną wnioskodawczyni prawa własności nieruchomości objętej księgą wieczystą o numerze (...), które zaś mogłoby podlegać wpisowi w dziale II tejże księgi. Konsekwencją powyższych rozważań jest natomiast konkluzja, że skoro na podstawie zaoferowanych w sprawie dokumentów nie można uznać zasadności żądanego wpisu, to wniosek o wpis winien podlegać oddaleniu jako pozbawiony podstaw prawnych, co Sąd pierwszej instancji prawidłowo uczynił, trafnie oceniając materiał dowodowy sprawy, a czego nie zniwelowały podniesione w apelacji zarzuty.
Tym samym apelacja wnioskodawczyni podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
Sędzia Agnieszka Cholewa – Kuchta
Podmiot udostępniający informację: Sąd Okręgowy w Krakowie
Osoba, która wytworzyła informację: Sędzia Agnieszka Cholewa-Kuchta
Data wytworzenia informacji: