Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Krakowie

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 731/18

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Sądu Rejonowego dla K. (...) w Krakowie z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. akt II K 390/15/N

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

1Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.12.1. Ustalenie faktów

0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

M. K. (1)

Nieumyślne narażenie A. N. na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, które było konsekwencją dopuszczenia się w procesie prowadzenia porodu A. N. nieprawidłowości, polegających na zaniechaniu zlecenia prowadzenia w sposób ciągły zapisu akcji serca A. N. – KTG, wobec zapisu rozpoczętego około godziny 4:35, świadczącego o możliwym okresowym niedotlenieniu, w wyniku niewydolności łożyskowej, przez co nie doszło do oceny, czy u pokrzywdzonego nie występują cechy niedotlenienia a następnie podjęcia dalszych działań, mających na celu zakończenie ciąży.

Opinie biegłych K. P. (1) i I. P. (1)

226-230 t. I,238-242 t. I ,373-376 t. I, 215-219 t.V,274-276 t. V, 258-262 t. V

0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

M. K. (1)

nieumyślne spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu A. N. w postaci ciężkiej choroby nieuleczalnej – mózgowego porażenia dziecięcego, będącego następstwem dopuszczenia się w procesie prowadzeni porodu nieprawidłowości i zapobieżenie powstaniu u noworodka opisanego wyżej urazu, stanowiącego występek z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 156 § 2 k.k.

Opinie biegłych K. P. (1) i I. P. (1)

226-230 t. I,238-242 t. I ,373-376 t. I, 215-219 t.V,274-276 t. V, 258-262 t. V

0.12.2. Ocena dowodów

0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1

Opinie biegłych K. P. (1) i I. P. (1)

Powołani biegli dysponują wiadomościami specjalnymi z dziedzin opiniowania, wydane przez nich opinie są jasne, pełne i nie zawierają sprzeczności a zatem spełniają wszystkie wymogi z art. 201 k.p.k.

0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

Uzupełniające wyjaśnienia M. K. (2) (k.284v)

Zgodnie z opiniami biegłych wydanymi m.in. w czasie wideokonferencji, mimo zapisów w karcie obserwacji porodu monitorowanie akcji serca dziecka nie było poprawne. Tylko zapis papierowy za pomocą KTG odzwierciedla zmiany w akcji serca płodu, które trzeba odnosić do skurczów macicy.

Wprawdzie, w czasie zdarzenia będącego przedmiotem osądu w tej sprawie, nie istniał prawny obowiązek wykonywania papierowego zapisu KTG ale zobowiązywały do jego prowadzenia zasady tzw. dobrych praktyk lekarskich.

1STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1)obraza przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia tj., art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. poprzez dokonania całkowicie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, stojącej w sprzeczności z zasadami procesu karnego, logicznego i prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia, polegającą na stronniczej ocenie dowodu z opinii głównej i opinii uzupełniających biegłych K. P. i I. P. z G. (...), potraktowanych przez Sąd I-szej instancji wybiórczo, z pominięciem okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego, odmowie dania wiary świadkom w zakresie, w jakim przedstawiają, że monitorowania tętna pokrzywdzonego było wykonywane prawidłowo i zgodnie ze sztuką i wiedzą lekarską, oraz wyjaśnieniom oskarżonego w zakresie przyczyn stanu zdrowia noworodka oraz „działań jakie oskarżony podjął od czasu zakończenia zapisu KTG o godz. 4:35” – co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w zakresie możliwości odpowiedzialności karnej oskarżonego za przypisane mu przestępstwo,

2)błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, który miał wpływ na treść orzeczenia polegający na ustaleniu, że zwolnienie akcji serca pokrzywdzonego rozpoczynające się na szczycie skurczu do 90 uderzeń na minutę mogło świadczyć o okresowym niedotlenieniu płodu w wyniku niewydolności łożyskowej a tym samym powodowało obowiązek po stronie oskarżonego kontynuowania zapisu KTG w sposób ciągły, co w ustaleniach sądu I-szej instancji pozwoliłoby na wykluczenie wystąpienia skutku w postaci ciężkiego uszczerbku na zdrowiu pokrzywdzonego A. N. a w konsekwencji przyjęcie konstrukcji tzw. hipotetycznego przebiegu przyczynowego stanowiącego podstawę przypisania oskarżonemu odpowiedzialności na gruncie art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 156 § 2 k.k. w sytuacji, gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego, w tym opinie biegłych i zeznania świadków przeprowadzone z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia powoduje, że w sprawie nie doszło do zrealizowania przesłanek wskazanego wyżej przestępstwa albowiem nie można stwierdzić w działaniu oskarżonego jakiegokolwiek błędu w sztuce lekarskiej, związku przyczynowego pomiędzy jego zachowaniem a obiektywnym skutkiem wynikającym z tego zachowania,

3)błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, który miał wpływ na treść orzeczenia polegający na przyjęciu, iż w sprawie „z wysokim prawdopodobieństwem” do niedotlenienia płodu doszło właśnie w okresie, w którym oskarżony sprawował opiekę nad pokrzywdzonym, a co za tym idzie był gwarantem nienastąpienia skutku, a tym samym błędne ustalenie, że „przy zachowaniu się oskarżonego zgodnie z wymaganymi regułami postępowania tj. w szczególności przy zleceniu przez niego stałego zapisu KTG… istniało realne (adekwatne) prawdopodobieństwo zapobiegnięcia skutkowi” w sytuacji, gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego, przeprowadzona z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia przeczy takim ustaleniom i prowadzi do jedynego logicznego wniosku, iż nie jest możliwe wskazanie momentu, w którym doszło do niedotlenienia płodu, jaka była jego przyczyna i czy okolicznością pewną jest, że badanie tętna przy pomocy KTG wykluczyłoby spowodowanie skutku jak w przypadku pokrzywdzonego co w konsekwencji uniemożliwia przypisanie oskarżonemu popełnienia przestępstwa z art. 156 § 1 pkt 2 k.k.

4)obraza przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia tj. art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. oraz art. 170 § 1 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. (w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 27 września 2013 r. Dz. U. z 2013 r., poz. 1247 ze zm.) w zw. z art. 6 k.p.k. poprzez bezpodstawne oddalenie wniosku dowodowego obrońcy o przeprowadzenie dowodu z opinii uzupełniającej przez (...) Medyczny w K. z udziałem biegłego z zakresu położnictwa tj. prof. dr hab. n. med. J. S. – Kierownika Katedry i Kliniki (...), bez wskazania podstaw oddalenia w stosunku do osoby biegłego J. S. w sytuacji, gdy dotychczasowe opinie biegłych z G. (...) składane w sprawie są niepełne, niespójne, wieloznaczne a także zachodzą pomiędzy nimi ewidentne sprzeczności, uniemożliwiające przypisanie im waloru dowodu w postępowaniu karnym, co w konsekwencji naruszyło prawo oskarżonego do obrony,

5)obraza przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 167 k.p.k. (w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 27 września 2013 r. Dz. U. z 2013 r., poz. 1247 ze zm.) w zw. z art. 6 k.p.k. poprzez dopuszczenie z urzędu opinii uzupełniającej biegłych z G. (...) w wyniku niedopuszczalnej w warunkach procesu określonego ustawą z dnia 27.09.2013 r. (Dz. U. 2013 poz. 1247) „modyfikacji” wniosku obrońcy, jak również poprzez istotne ograniczenie zakresu opinii w stosunku do wniosku dowodowego w tym zakresie co w konsekwencji ograniczyło prawo oskarżonego do obrony,

6)obraza przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 394 § 1a k.p.k. (w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 27 września 2013 r. Dz. U. z 2013 r., poz. 1247 ze zm.) poprzez zaniechanie zwrócenia się przez Sąd Rejonowy na etapie postępowania sądowego o informację z systemu teleinformatycznego ministra właściwego do spraw finansów publicznych, dotyczące stosunków majątkowych i źródeł dochodu oskarżonego, w tym prowadzonych i zakończonych postępowań podatkowych, na podstawie aktualnych danych znajdujących się w tym systemie,

7)obraza przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia tj. art. 332 § 1 pkt 5 k.p.k. (w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 27 września 2013 r. Dz. U. z 2013 r., poz. 1247 ze zm.) polegająca na niewskazaniu w akcie oskarżenia trybu postępowania w niniejszej sprawie.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

W odniesieniu do zarzutów ad 1, 2 i 3 przyznać należy skarżącemu rację, że Sąd I instancji dopuścił się pewnych błędów w ocenie materiału dowodowego z uchybieniem art. 7 k.p.k., które doprowadziły następnie do nieprawidłowego przypisania oskarżonemu spowodowania skutku z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. Przestępstwo z art. 156 § 2 k.k. ma charakter skutkowy, dlatego do przypisania danej osobie odpowiedzialności za ww. występek, konieczne jest ustalenie, że możliwe jest obiektywne powiązanie zaistniałego skutku z zachowaniem tej osoby. Świadomość tego miał również Sąd I instancji, który w uzasadnieniu próbował przekonywać, że w sprawie spełnione są wszelkie przesłanki przypisania oskarżonemu spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu pokrzywdzonego, jednak przedstawiony przez Sąd a quo tok rozumowania nie może zostać oceniony jako prawidłowy, a przez to zasługujący na aprobatę. Nie może budzić wątpliwości, że możliwe jest w ogóle rozważanie przypisania oskarżonemu spowodowania skutku przez zaniechanie, gdyż ciążył na nim, jako na lekarzu, prawny i szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi, stosownie do art. 2 k.k. Jako, że czyn oskarżonego stanowił zaniechanie, badanie kwestii obiektywnego przypisania skutku ogranicza się wyłącznie do płaszczyzny normatywnej - warunkiem wstępnym podjęcia rozważań o możliwości przypisania oskarżonemu odpowiedzialności karnej, za jakikolwiek czyn zabroniony w układzie faktycznym występującym w niniejszej sprawie jest ustalenie, że jego zachowanie stanowiło naruszenie reguł postępowania z dobrem prawnym, jakim w tym wypadku było życie i zdrowie M. N. oraz jej syna – A. N.. W tym zakresie Sąd I instancji poczynił prawidłowe ustalenia, opierając się uzyskanych w toku postępowania opiniach biegłych, w których wskazali oni, że uważają, iż błędem w postępowaniu personelu medycznego było nie prowadzenie zapisu akcji serca płodu (KTG) w sposób ciągły aż do porodu, po stwierdzeniu na zapisie KTG wykonanym o godz. 4:35 tzw. deceleracji późnych, do nawet 90/min, które w ocenie biegłych świadczą o możliwym okresowym niedotlenieniu płodu w wyniku niewydolności łożyskowej (k. 227 t. I). Jak wynika natomiast z niekwestionowanego przez skarżącego stanu faktycznego sprawy, z zapisem KTG wykonanym o godzinie 4:35 zapoznał się oskarżony, który podjął następnie decyzję o spionizowaniu M. N., aby przyspieszyć przebieg porodu, co wiązało się z koniecznością odłączenia KTG i kontrolowaniu pracy serca dziecka poprzez osłuchiwanie za pomocą peloty. Biegli wskazują, że taka decyzja oskarżonego była w realiach niniejszej sprawy nieprawidłowa, a zapis KTG z godz. 4:35 przenosił rodzącą do grupy wyższego ryzyka, w której konieczne jest ciągłe monitorowanie pracy serca płodu za pomocą KTG. Nie może budzić więc najmniejszych wątpliwości, i takich też słusznie nie miał Sąd I instancji, że oskarżony zachował się niezgodnie ze wskazaniami sztuki lekarskiej, a wdrożone przez niego czynności diagnostyczno-terapeutyczne były błędne, co niewątpliwie stanowiło rażące naruszenie reguł postępowania z dobrem prawnym. Jednocześnie jednak Sąd I instancji pominął w swoich rozważaniach bardzo istotną kwestię, na którą konsekwentnie uwagę zwracali również w swoich opiniach biegli, mianowicie, w sprawie nie sposób ustalić, co było przyczyną encefalopatii stwierdzonej u pokrzywdzonego, a także, kiedy do niej doszło. Nie sposób zaakceptować kompletne pominięcie w poczynionych przez Sąd I instancji rozważaniach kwestii momentu nastąpienia skutku. Co więcej, niedopuszczalne jest również przyjęcie, że także w tym zakresie wystarczy wykazanie realnego prawdopodobieństwa, że do skutku doszło w czasie, kiedy to właśnie oskarżony miał sprawować nad pokrzywdzonym i jego matką opiekę. Jak wskazują bowiem biegli: „Nie wiemy kiedy doszło do niedotlenienia, ponieważ nie mamy danych do takiego stwierdzenia – nie prowadzono zapisów akcji serca płodu po godz. 5:00, co było błędem sztuki i nie pozwoliło na wychwycenie momentu, kiedy to niedotlenieni miało charakter istotny” (k. 375 t. I), „możemy z całą pewnością wykazać „narażenie”, ale nie mamy dowodu bezpośredniego na związek przyczynowo-skutkowy braku monitorowania a złym stanem noworodka, czyli spowodowanie” (k. 239 t. I), a także: „Możemy jedynie z dużym prawdopodobieństwem wskazywać, że doszło do niego [niedotlenienia] po zakończeniu zapisu KTG rozpoczętego koło 4:35 a urodzeniem się dziecka (g. 8:40). Dodatkowo, jeżeli przyjmiemy, że powodem była kolizja pępowinowa (owinięcie płodu pępowiną), to jest wielce prawdopodobne, że miało to miejsce dopiero w czasie schodzenia płodu w kanale rodnym, czyli głównie w tzw. II okresie porodu (wg dokumentacji medycznej rozpoczął się on o 7:30)” (k. 120 tom IV akt), jak również, że: „nie wiadomo, kiedy po godz. 5:00 miało miejsce niedotlenienie. A zatem nie można wykluczyć, że tym czasem był okres pomiędzy godz. 8:00 a 8:40” (k. 216 tom V akt). Biegli jednoznacznie i konsekwentnie we wszystkich swoich opiniach wskazują, że nie jest możliwe ustalenie momentu, w którym doszło do niedotlenienia, które stanowiło najbardziej prawdopodobną przyczynę stwierdzonej u pokrzywdzonego encefalopatii. Okoliczność ta, pominięta z niezrozumiałych względów przez Sąd I instancji, jest kluczowa dla kwestii odpowiedzialności karnej oskarżonego – w związku z faktem, że czyn oskarżonego stanowił zaniechanie, temporalny zakres jego odpowiedzialności, wyznaczany jest przez czas, w którym M. N. oraz A. N. pozostawali pod jego opieką jako lekarza. Jak wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, oskarżony zakończył dyżur o godzinie 8 rano, kiedy to przekazał pacjentkę lekarzom, którzy stawili się na poranną zmianę, w tym m.in. ordynatorowi oddziału – A. G.. Ustalone zostało również, że akcja porodowa zakończyła się około godziny 8:40, a więc już po zakończeniu dyżuru przez oskarżonego. Dla przypisania oskarżonemu odpowiedzialności za spowodowanie skutku w postaci ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w postaci dziecięcego porażenia mózgowego należałoby więc wykazać, że do skutku tego doszło w czasie dyżuru oskarżonego, tj. do godziny 8 rano. Jak wynika natomiast z opinii biegłych, poczynienie ustaleń w tym zakresie w realiach niniejszej sprawy nie jest możliwe. Mając na uwadze, że w sprawie występuje wątpliwość, co do okoliczności faktycznej mającej istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, której wyjaśnienie nie jest możliwe przy wykorzystaniu jakichkolwiek środków dowodowych, konieczne jest, stosownie do wyrażonej w art. 5 § 2 k.p.k. reguły in dubio pro reo, rozstrzygnięcie ww. wątpliwości poprzez przyjęcie, że do skutku nie doszło w czasie pełnienia dyżuru przez M. K. (1), co wyklucza przypisanie mu odpowiedzialności za spowodowanie u pokrzywdzonego skutku w postaci ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, a w konsekwencji za przestępstwo z art. 156 § 2 k.k. Niezasadny okazał się natomiast zarzut odmowy dania wiary świadkom w zakresie, w jakim przedstawiali, że monitorowanie tętna pokrzywdzonego było wykonywane prawidłowo i zgodnie ze sztuką i wiedzą lekarską, oraz wyjaśnieniom oskarżonego w zakresie przyczyn stanu zdrowia noworodka oraz prawidłowości działań jakie oskarżony podjął od czasu zakończenia zapisu KTG o godz. 4:35”, jako że ocena tych dowodów jako spełanijąca wymogi z art. 7 k.p.k. jest prawidłowa.

Zarzut z pkt 4 i 5 okazał się niezasadny. Obrońca w toku postępowania dwukrotnie składał wniosek o uzyskanie opinii biegłych ze (...), przy udziale ww. prof. J. S. - raz na etapie postępowania przygotowawczego, raz już na etapie postępowania sądowego. Rozstrzygając w przedmiocie złożonego przez skarżącego wniosku, Sąd I instancji, nie oddalił go, ale zdecydował się na wystąpienie o sporządzenie uzupełniającej opinii przez biegłych, którzy wydawali wcześniej w sprawie opinie. Jednocześnie wskazać należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, podjęta przez Sąd I instancji decyzja w zakresie opisanego wyżej wniosku dowodowego została w sposób wyczerpujący uzasadniona – Sąd Rejonowy wskazał, że w związku z okolicznościami ujawnionymi w toku postępowania pojawiła się konieczność ustalenia ich wpływu na sformułowane uprzednio przez biegłych wnioski, wobec czego celowym jest zwrócenie się o wydanie opinii uzupełniającej do biegłych, opiniujących już w sprawie, którzy będą w stanie odnieść się do swoich wniosków w świetle nowych ujawnionych okoliczności. Prawdą jest, na co wskazuje skarżący, że prokuratura w toku postępowania przygotowawczego uzyskała z (...) opinię, która zgodnie z treścią postanowienia miała dotyczyć odtworzenia procesu diagnostyczno-terapeutycznego wdrożonego w okresie ciąży i porodu oraz na dalszych etapach leczenia M. i A. N. oraz jego oceny z punktu widzenia realizacji znamion z art. 156 k.k., jednak uzyskana opinia w dużej mierze oparta była na spostrzeżeniach i wnioskach sformułowanych przez biegłych z G. (...), wobec czego miała ona w niniejszym postępowaniu charakter posiłkowy, a jej wnioski wynikały z przyjęcia spostrzeżeń biegłych z G.. W związku z powyższym, jako prawidłową ocenić należy decyzję Sądu Rejonowego, aby zwrócić się o wydanie opinii uzupełniającej do zespołu biegłych z G. (...). Zgodzić się należy ze skarżącym, że postanowienie Sądu I instancji w tym zakresie nie wskazuje w sposób prawidłowy podstawy częściowego oddalenia wniosku dowodowego, jednak brak wskazania podstawy prawnej takiej decyzji, czy też jak twierdzi obrońca, jej błędne wskazanie, stanowi uchybienie procesowe, które nie miało wpływu na treść wydanego orzeczenia, a w konsekwencji nie uzasadnia ono ani zmiany ani tym bardziej uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Postąpienie Sądu nie naruszyło też prawa oskarżonego do obrony. Rację ma obrońca twierdząc, że jego wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego został przez Sąd Rejonowy zbytnio zawężony, poprzez pominięcie sformułowanych przez obrońcę, a istotnych z punktu widzenia postępowania pytań. Uchybienie to zostało przez Sąd Odwoławczy dostrzeżone i niejako „naprawione” poprzez uzyskanie w toku postępowania odwoławczego jeszcze dwóch pisemnych uzupełniających opinii biegłych oraz przez przesłuchanie biegłych w czasie wideokonferencji, w których to opiniach pisemnych i ustnej, biegli odnieśli się do ww. pytań, jak również do innych, sformułowanych dodatkowo przez obrońcę.

Zarzut z pkt 6 okazał się niezasadny. Faktem jest, że Sąd I instancji nie zwrócił się przez o informację z systemu teleinformatycznego ministra właściwego ds. finansów publicznych, dotyczącą stosunków majątkowych i źródeł dochodu oskarżonego, w tym prowadzonych i zakończonych postępowań podatkowych. Zgodnie bowiem z art. 213 § 1a k.p.k. w postępowaniu informacja taka powinna zostać uzyskana, co więcej, jak wynika z art. 394 § 1a k.p.k., jeżeli od dnia uzyskania poprzedniej informacji upłynęło 12 miesięcy, konieczne jest uzyskanie aktualnej. Sąd I instancji nie wywiązał się z opisanych powyżej obowiązków, co stanowiło obrazę przepisów postępowania, która jednak nie miała istotnego wpływu na treść wydanego orzeczenia. Sąd Rejonowy ustalił bowiem sytuację majątkową oskarżonego w oparciu o dane wskazane w akcie oskarżenia w sposób wystarczający.

Zarzut z pkt 7 okazał się niezasadny. Istotnie, akt oskarżenia skierowany w niniejszej sprawie obarczony był brakiem formalnym w postaci braku wskazania przez oskarżyciela trybu postępowania w niniejszej sprawie. Jednakże, powyższe uchybienie, wbrew twierdzeniom obrońcy nie może prowadzić do postulowanego przez niego zwrotu aktu oskarżenia oskarżycielowi publicznemu. Kontrola, o której mowa w art. 337 § 1 k.p.k. ma charakter formalny, poprzedzający merytoryczne rozpoznanie sprawy i ma na celu usunięcie wszelkich błędów formalnych w samej skardze oskarżycielskiej przed przystąpieniem do jej rozpoznania. W przypadku niezwrócenia aktu oskarżenia oskarżycielowi, pomimo występujących braków, co miało miejsce w niniejszej sprawie, nie jest możliwa ich konwalidacja w dalszym toku postępowania – w takim wypadku postępowanie toczy się w dalszym ciągu w oparciu o dotknięty brakami akt oskarżenia. Niezwrócenie przez Sąd I instancji aktu oskarżenia prokuratorowi do usunięcia braku formalnego poprzez wskazanie tryb postępowania w niniejszej sprawie stanowiło niewątpliwie naruszenie przepisu prawa procesowego, które jednak ze względu na swój charakter nie miało najmniejszego wpływu na dalsze postępowanie, a tym bardziej na treść wydanego w sprawie orzeczenia. Przypomnieć w tym miejscu należy, że wskazując na obrazę przypisów proceduralnych należy także wykazać ich wpływ na treść orzeczenia, czego obrońca nie uczynił.

Wniosek

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Mając na uwadze przedstawione powyżej rozważania i brak możliwości przypisania oskarżonemu przestępstwa z art. 156 § 2 k.k. należało zmienić zaskarżony wyrok i uznać oskarżonego M. K. (1) za winnego nieumyślnego bezpośredniego narażenia na niebezpieczeństwo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu A. N., tj. przestępstwa z art. 160 § 3 k.k. w związku z art. 160§ 2 k.k. przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k.. W żadnym wypadku nie było natomiast podstaw do uniewinnienia oskarżonego M. K. (1).

1OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

Wniosek o ściganie oskarżonego za przestępstwo z art. 160 § 3 k.k. został złożony przez przedstawicieli ustawowych małoletniego pokrzywdzonego A. N. w toku rozprawy odwoławczej – k. 285v t.V

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

W każdym wypadku Sąd Odwoławczy zobowiązany jest do badania okoliczności z art. 439 k.p.k. jako że wystąpienie jednej z nich, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu na treść orzeczenia powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Jedną z takich okoliczności jest brak wniosku o ściganie (art. 439 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k.) a przestępstwo z art. 160 § 3 k.k. ścigane jest na wniosek pokrzywdzonego. Imieniem pokrzywdzonego taki wniosek złożyli jego przedstawiciele ustawowi M. N. i J. N..

1ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot i zakres zmiany

W ramach zarzucanego oskarżonemu czynu uznanie oskarżonego M. K. (1) za winnego nieumyślnego bezpośredniego narażenia na niebezpieczeństwo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu A. N., tj. przestępstwa z art. 160 § 3 k.k. w związku z art. 160§ 2 k.k. przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k., zmiana wysokości wymierzonej mu kary, zmiana okresu zawieszenia jej wykonania, uchylenie punktu III orzeczenia dotyczącego nawiązki i punktu V dotyczącego kosztów sądowych za pierwszą instancję, zmiana orzeczenia o kosztach sądowych za pierwszą i drugą instancję, jak również zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej M. N. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej jej z urzędu przed Sądem pierwszej i drugiej instancji.

Zwięźle o powodach zmiany

Niemożność przypisania oskarżonemu skutku, a w konsekwencji sprawstwa przestępstwa z art. 156 § 2 k.k. nie wyklucza przypisania oskarżonemu odpowiedzialności za bezpośrednie narażenie na ciężki uszczerbek na zdrowiu, tj. przestępstwo z art. 160 § 3 k.k. Jak słusznie bowiem wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt III KK 77/11, OSNKW 2011/10/94: „ Znamię narażenia człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, o którym mowa w art. 160 § 1 k.k., może zostać zrealizowane w jeden z trzech sposobów: przez sprowadzenie zagrożenia, jego znaczące zwiększenie, a także - w przypadku gwaranta nienastąpienia skutku przy przestępstwach z zaniechania - przez niespowodowanie jego ustąpienia albo zmniejszenia”(podobnie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2013r., sygn. akt IV KK 43/13, LEX nr 1318212). Na lekarzu, jako gwarancie nienastąpienia skutku ciąży obowiązek nie tylko zapobiegnięciu zwiększenia się zagrożenia dla życia i zdrowia pacjentów, ale również, w przypadku, gdy zagrożenie takie występuje, obowiązek jego zmniejszenia lub wyeliminowania. Niewywiązanie się przez lekarza z takich obowiązków i zaniechanie podjęcia prawidłowych czynności diagnostyczno-terapeutycznych, których skutkiem będzie wzrost lub choćby utrzymywanie się bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia pacjenta, będzie zachowaniem realizującym znamiona z art. 160 § 3 k.k. W realiach niniejszej sprawy niewątpliwym jest, o czym była mowa już wyżej, że oskarżony swoim zachowaniem dopuścił się stanowiącego naruszenie reguł postępowania z dobrem prawnym błędu w sztuce lekarskiej, poprzez niemonitorowanie w sposób ciągły pracy serca płodu za pomocą KTG, od momentu uzyskania nieprawidłowego zapisu KTG około godziny 4:35. Jednocześnie, jak wynika z opinii biegłych, tenże nieprawidłowy zapis wskazywał na istnienie realnego ryzyka niedotlenia płodu za względu na niewydolność łożyskową. Nie może budzić również żadnych wątpliwości, że niedotlenienie dziecka, w którymkolwiek okresie ciąży, w tym również w trakcie samego porodu, stanowi bezpośrednie niebezpieczeństwo dla jego życia i zdrowia – już bowiem kilkominutowe niedobory tlenowe powodują w organizmie dziecka bardzo poważne negatywne konsekwencje zdrowotne, które mogą mieć nawet charakter nieodwracalny. W realiach niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że oskarżony M. K. (1), poprzez zaniechanie monitorowania w sposób ciągły pracy serca dziecka za pomocą KTG, na skutek błędnego zinterpretowania KTG przeprowadzonego o godzinie 4:35, nie zmniejszył ani nie zlikwidował bezpośredniego niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia A. N., wynikającego z ryzyka niedotleniania na skutek niewydolności łożyskowej. W sprawie spełnione są więc wszystkie przesłanki obiektywnego przypisania oskarżonemu skutku w postaci bezpośredniego narażenia na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia, o którym mowa w art. 160 k.k. Oskarżony swoim zachowaniem naruszył reguły postępowania z dobrem prawnym (w tym wypadku reguły sztuki lekarskiej), co uniemożliwiło mu uchylenie lub zmniejszenie niebezpieczeństwa grożącego pokrzywdzonemu. Biegli w swoich opiniach jednoznacznie wskazywali, że w przypadku monitorowania pracy serca dziecka za pomocą KTG w sposób ciągły, jakiekolwiek epizody niedotleniania z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością zostałyby wychwycone, co pozwoliłoby na podjęcie prawidłowych decyzji, co do dalszego sposobu postępowania, w tym przeprowadzenia ewentualnego cesarskiego cięcia – ciągłe KTG pozwoliłby więc oskarżonemu na uchylenie lub co najmniej zmniejszenie grożącego A. N. niebezpieczeństwa. Podkreślić przy tym należy, że dla popełnienia przestępstwa z art. 160 § 3 k.k. nie ma znaczenia, czy ostatecznie doszło do naruszenia zdrowia bądź życia pacjenta, a przestępstwo to jest popełnione już w momencie bezpośredniego narażenia na niebezpieczeństwo, czy - jak w tym przypadku - nie uchylenia bądź zmniejszenia wbrew obowiązkowi takiego niebezpieczeństwa. W realiach niniejszej sprawy, nie może budzić żadnych wątpliwości, że zaniechanie oskarżonego, będące podstawą jego odpowiedzialności karnej, miało miejsce w czasie wykonywanie przez niego opieki nad pacjentką w ramach obowiązków służbowych, a więc mieści się ono w czasowym zakresie odpowiedzialności oskarżonego jako gwaranta.

W związku ze zmianą zaskarżonego wyroku i uznaniu oskarżonego za winnego przestępstwa z art. 160 § 3 k.k. w zw. z art. 160 § 2 k.k. Sąd Odwoławczy stosownie obniżył orzeczoną przez Sąd I instancji karę pozbawienia wolności do 6 miesięcy, a jej wykonanie warunkowo zawiesił na okres 2 lat próby. W ocenie Sądu Odwoławczego kara pozbawienia wolności w obniżonym wymiarze będzie adekwatna do charakteru popełnionego przez niego czynu, stopnia jego społecznej szkodliwości, a jednocześnie nie będzie przekraczać stopnia winy oskarżonego.

Wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności zostało przez Sąd zawieszone na dwuletni okres próby – z jednej strony wynika to z zakazu refermationis in pius, jako że orzeczenie Sąd I instancji zaskarżone zostało jedynie na korzyść oskarżonego, z drugiej natomiast nie może budzić wątpliwości, że wobec oskarżonego zachodzi pozytywna prognoza kryminologiczna. Na marginesie zaznaczyć należy jedynie, że Sąd Odwoławczy za podstawę rozstrzygnięć w niniejszej sprawie przyjął przepisy kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym w dacie czynu uznając, że będą one dla oskarżonego względniejsze, w związku z czym brak było podstaw do stosowania przepisów ustawy obowiązującej w dacie orzekania, stosownie do art. 4 § 1 k.k.

Sąd Odwoławczy uchylił orzeczenie dotyczące nawiązki albowiem nawiązka będąca de facto zryczałtowanym odszkodowaniem mogłaby być orzeczona jedynie w wypadku nastąpienia skutku, w tym wypadku nieumyślnego spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu A. N. w postaci ciężkiej choroby nieuleczalnej – mózgowego porażenia dziecięcego, czego - w zmienionej kwalifikacji - nie przyjęto.

Uchylono orzeczenie o kosztach sądowych za pierwszą instancję, albowiem w związku ze zmianą wyroku, także w zakresie kary, zaistniała potrzeba orzeczenia o kosztach za pierwszą i drugą instancję.

Sąd, stosownie do art. 29 ust.1 ustawy Prawo o adwokaturze, przyznał pełnomocnikowi oskarżycielki posiłkowej od Skarbu Państwa stosowną kwotę tytułem zwrotu kosztów jej reprezentowania w postępowaniu odwoławczym z urzędu, powiększając zasądzoną kwotę o podatek VAT.

0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

1iKoszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II cd.

Zasadą wynikającą z art. 627 k.p.k. jest, iż w wypadku skazania od oskarżonego zasądza się koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa. Nadto, zgodnie z art. 636 § 1 k.p.k. w wypadku nieuwzględnienia środka odwoławczego koszty sądowe za drugą instancję ponosi apelujący. Zasadniczo, apelacja obrońcy oskarżonego domagająca się uniewinnienia oskarżonego od przypisanego mu czynu była niezasadna i nie została uwzględniona, zaś oskarżanego uznano za winnego czynu o innej, równie poważnej kwalifikacji, stąd Sąd Odwoławczy uznał, iż całość kosztów sądowych, w tym postępowania odwoławczego, winien ponieść oskarżony. Na koszty sądowe zasądzone od oskarżonego złożyły się wydatki poniesione przed Sądem pierwszej instancji, powiększone o wydatki postępowania odwoławczego w postaci wynagrodzenia za uzupełniającą opinię biegłych w wysokości 522,88 zł, koszty pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu odwoławczym oskarżycielce posiłkowej M. N. w wysokości 929,88 zł, opłatę za kartę karną w wysokości 30 zł i ryczałt za doręczenia w wysokości 20 zł. Nadto, częścią tych kosztów jest opłata od wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności w wysokości 120 zł.

1PODPIS

SSO Jadwiga Żmudzka SSO Tomasz Grebla SSO Elżbieta Jabłońska-Malik