Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Krakowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 listopada 2024 r.

Sąd Okręgowy w Krakowie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący: sędzia sądu rejonowego (del.) Aneta Tomasik-Żukowska

protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Ciepielowska

po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2024 r. w Krakowie

na rozprawie

sprawy Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.

przy uczestnictwie J. B.

o podstawę wymiaru składek

na skutek odwołania Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.

z dnia 26 kwietnia 2024 r. nr (...)

zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza, że dla J. B. jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe i dobrowolne ubezpieczenie chorobowe od 1 stycznia 2024 r. stanowi kwota wynikająca z art. 18 c ust. 1-4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

VII U 1462/24

UZASADNIENIE

§`7.02.Decyzją z dnia 26 kwietnia 2024 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. powołując się na przepisy art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 18 ust. 8, art. 18c ust. 11 pkt 6, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230, z późn. zm.) stwierdził, że podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe i dobrowolne ubezpieczenie chorobowe dla J. B. podlegającej ww. ubezpieczeniom jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą stanowi od stycznia 2024 r. kwota 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego tj. 4694,40 zł.

Zakład wskazał, iż analiza konta J. B. wykazała, że z tytułu prowadzenia działalności w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r. była zgłoszona do ubezpieczeń z kodem tytułu ubezpieczenia 0590 00 (z prawem do ulgi Mały ZUS i Mały ZUS Plus), a następnie od 1 stycznia 2022 r. z kodem 0510 00, tj. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Od stycznia 2024 r. chciała skorzystać z ulgi Mały ZUS Plus składając zgłoszenie do ubezpieczeń z kodem tytułu ubezpieczenia 0590 00.

Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców wnioskiem z 22 lutego 2024 r. zwrócił się o wydanie decyzji w sprawie stosowania przez J. B. ulgi Mały ZUS Plus w 2024 roku.

Zakład wskazał, iż J. B. korzystała z ulgi Mały ZUS Plus przez 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności gospodarczej.

Zakład podał, iż jak wynika z art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osobom prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą przysługuje prawo do ulgi Mały ZUS Plus przez 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Do powyższych limitów wlicza się, jako pełny miesiąc, każdy miesiąc kalendarzowy, w którym osoba odpowiednio ustalała podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z powołanym artykułem lub prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień kalendarzowy. Zapis: „ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych” dotyczy okresu przed pierwszym miesiącem w danym roku kalendarzowym, w którym osoba mogłaby skorzystać z ulgi. Tak więc okres 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej należy ustalać począwszy od grudnia roku poprzedniego. W przypadku stycznia 2024 r. i prowadzenia bez przerw działalności gospodarczej okres ostatnich miesięcy kalendarzowych to 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2023 r. Jeśli w tym okresie osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą korzystała z ulgi Mały ZUS Plus przez 36 miesięcy, to nie mają do niej zastosowania w danym roku kalendarzowym (2024) przepisy ustalania podstawy wymiaru w sposób właściwy dla tej ulgi.

ZUS konkludował, iż J. B. korzystała z przedmiotowego prawa przez 36 miesięcy, zatem w roku kalendarzowym 2024 nie ma do niej zastosowania ustalanie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zgodnie z art. 18c.

Zatem w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. właściwą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, zgodnie z art. 18 ust. 8 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie, iż od stycznia 2024 r. J. B. ma prawo do ustalenia podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe i dobrowolne ubezpieczenie chorobowe z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako osoba, której podstawa wymiaru składek na wymienione ubezpieczenia wynika z art. 18c ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W uzasadnieniu(...) wskazał, że ponieważ przedsiębiorca spełnił wszelkie pozytywne przesłanki warunkujące skorzystanie ze wskazanej preferencji i nie ziściła się żadna z przesłanek negatywnych, ma prawo skorzystać z Małego ZUS plus od stycznia do grudnia 2024 r. Preferencja składkowa nie jest jednorazowa, intencją ustawodawcy było, ażeby przedsiębiorcy mogli korzystać z niej w cyklicznych pięcioletnich okresach. Sformułowanie „w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych” należy interpretować jako miesiące graniczne korzystania z Małego ZUS Plus. W styczniu 2024 r. rozpoczyna się kolejny okres 60 miesięcy, w trakcie których przedsiębiorca może korzystać z Małego ZUS Plus przez 36 miesięcy.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy domagał się jego oddalenia, wskazując jak w zaskarżonej decyzji.

J. B. poparła twierdzenia i argumentację Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców.

Okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy były bezsporne:

J. B. prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. Dokonała zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych:

- od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, dla której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne uzależniona jest od przychodu/dochodu,

-

od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą dla której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego,

-

od 1 stycznia 2024 r. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, dla której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne uzależniona jest od dochodu.

J. B. wyraziła zgodę na udział Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców w postępowaniu sądowym dotyczącym decyzji wydanej przez ZUS Oddział w K. w sprawie możliwości opłacania przez nią składek od podstaw wymiaru w wysokości określonej w art. 18c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (pismo k. 16).

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie było uzasadnione.

Spór w niniejszej sprawie koncentrował się na tym, czy do J. B. od stycznia 2024 r. znajdują zastosowanie zasady przewidziane w ramach instytucji tzw. „małego ZUS plus”. Powyższa instytucja, wprowadzona 1 stycznia 2019 r. przepisem art. 18c ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, dotyczy najniższej podstawy wymiaru składek. Stosownie do art. 18c ust. 1 ustawy systemowej – w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lutego 2020 r. - podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120 000 złotych, uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanego dalej "dochodem z pozarolniczej działalności gospodarczej", uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym.

Jak wynika z ust. 2 ww. przepisu podstawa wymiaru składek, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy i nie może być niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku.

Podstawę wymiaru składek, o której mowa w ust. 1, ubezpieczony ustala na dany rok kalendarzowy, mnożąc przeciętny miesięczny dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym, obliczony zgodnie z ust. 4, przez współczynnik 0,5. Otrzymany wynik jest zaokrąglany do pełnych groszy w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 grosza, lub w dół, jeśli jest niższa (ust. 3).

W myśl ust. 4 ww. przepisu przeciętny miesięczny dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym jest obliczany według następującego wzoru:

roczny dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym × 30 liczba dni kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym i jest zaokrąglany do pełnych groszy w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 grosza, lub w dół, jeśli jest niższa.

Zgodnie natomiast z art. 18c ust. 9 ustawy systemowej ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, przekazuje informację o zastosowanych formach opodatkowania obowiązujących tego ubezpieczonego w poprzednim roku kalendarzowym, o rocznym przychodzie z pozarolniczej działalności gospodarczej i rocznym dochodzie z tej działalności uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym, w tym o przychodzie i dochodzie uzyskanych w okresie obowiązywania danej formy opodatkowania, oraz o podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ustalonej na dany rok kalendarzowy w:

1. imiennym raporcie miesięcznym albo

2. w deklaracji rozliczeniowej - w przypadku, o którym mowa w art. 47 ust. 2

- składanych za styczeń danego roku kalendarzowego lub za pierwszy miesiąc rozpoczęcia lub wznowienia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w danym roku kalendarzowym.

W myśl art. 36 ust. 14a ustawy systemowej o zmianie w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniu, o którym mowa w ust. 10, dotyczącej tytułu ubezpieczenia związanego ze sposobem obliczania podstawy wymiaru składek, o którym mowa w art. 18c ust. 1 ubezpieczony zawiadamia Zakład przez złożenie zgłoszenia wyrejestrowania i ponownego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych zawierającego prawidłowe dane w terminie:

1) do końca stycznia danego roku kalendarzowego, jeżeli zmiana w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniu następuje w styczniu tego roku, przy czym jeżeli termin ten jest krótszy niż 7 dni, ubezpieczony dokonuje zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych w terminie 7 dni od zaistnienia zmiany;

2) 7 dni od zaistnienia zmiany - w pozostałych przypadkach.

Zgodnie z art. 18c ust. 11 ustawy systemowej przepisy niniejszego artykułu nie mają zastosowania do osób, które lub do których:

1) w poprzednim roku kalendarzowym miały zastosowanie przepisy dotyczące zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej i które korzystały ze zwolnienia sprzedaży od podatku od towarów i usług na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 1570, 1598 i 1852);

2) spełniają warunki określone w art. 18a;

3) w poprzednim roku kalendarzowym prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą przez mniej niż 60 dni kalendarzowych;

4) w poprzednim roku kalendarzowym także prowadziły pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 2-5;

5) wykonują pozarolniczą działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej pozarolniczej działalności gospodarczej;

6) ustalały podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem przez 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Do powyższych limitów wlicza się, jako pełny miesiąc, każdy miesiąc kalendarzowy, w którym osoba odpowiednio ustalała podstawę składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem lub prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień kalendarzowy.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim wyrażone w wyroku z dnia 27 czerwca 2024 r. w sprawie o sygn. akt VI U 147/24 (LEX 3741427), zgodnie z którym wykładnia celowościowa art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej prowadzić musi do wniosku, iż ustawodawca przewidział możliwość skorzystania z tzw. "małego ZUS+" w okresie każdych kolejnych okresów pięcioletnich. Do takiego wniosku prowadzi również analiza uzasadnienia projektu ustawy wprowadzającej zmiany art. 18c ustawy systemowej. Zgodnie bowiem z założeniami Małego ZUS Plus, po korzystaniu z obniżonych składek na ubezpieczenia społeczne przez 36 miesięcy, następuje okres swoistej "karencji" o długości 24 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, w trakcie której przedsiębiorca jest oskładkowany zgodnie z zasadami ogólnymi, określonymi w art. 18 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Do takiej interpretacji prowadzić musi również zastosowanie przewidzianej w art. 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. 2024.236) zasady przyjaznej interpretacji przepisów. Tożsame stanowisko przedstawił Piotr Kostrzewa w „Jakie warunki mu spełnić przedsiębiorca aby korzystać z małego ZUS plus?” (LEX QA 2444395).

Słusznie zatem wskazał wnoszący odwołanie Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, iż Mały ZUS Plus nie miał być w zamyśle ustawodawcy jednorazową preferencją składkową a intencją ustawodawcy było, ażeby przedsiębiorcy mogli korzystać z niego w cyklicznych, pięcioletnich okresach.

Skoro J. B. korzystała z preferencji w latach 2019-2021, czyli w sumie 36 miesięcy, a następnie w latach 2022-2023 opłacała składki w standardowej wysokości, to w ciągu 60 miesięcy zakończył się ww. pięcioletni cykl. W związku z powyższym od stycznia 2024 r. rozpoczął się okres kolejnych 60 miesięcy, w trakcie których - wobec spełnienia pozostałych kryteriów - ww. przedsiębiorca ma prawo opłacać składki w wysokości wynikającej z art.18 c ust. 1-4 ustawy systemowej.

Mając na względzie powyższe Sąd zmienił zaskarżoną decyzję ZUS, stosownie do treści art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. orzekając jak w sentencji wyroku.