Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Krakowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 września 2018 roku

Sąd Okręgowy w Krakowie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący : SSO Anna Głowacka

Protokolant : sekr. sądowy Szymon Olesiński

po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2018 roku w Krakowie

na rozprawie

sprawy A. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w (...)

o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia

na skutek odwołania A. B.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w (...)

z dnia 10 maja 2017 roku nr(...)

oddala odwołanie.

Sygn. akt VII U 1743/17

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w(...) decyzją z dnia 10 maja 2017 r., wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdził, że A. B. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu
w okresie od 8 kwietnia 2013 r. do 30 kwietnia 2015 r., od 1 maja 2015 r. do 30 września 2015 r., od 1 listopada 2015 r. do 10 grudnia 2015 r. i od 8 lutego 2017 r.

W uzasadnieniu organ rentowy wskazywał, że 22 lutego 2017 r. wpłynęło pismo ubezpieczonej z prośbą o przywrócenie terminu podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 9 grudnia 2016 r. Pismem z 10 marca 2017 r. poinformowano ubezpieczoną, że w okresie od 9 grudnia 2016 r. do 7 lutego 2017 r. nie podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, a zatem wniosek o wyrażenie zgody
na opłacenie składki po terminie na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe jest bezzasadny
i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Pismem z dnia 20 kwietnia 2015 r. poinformowano
o zakończeniu prowadzonego postępowania oraz o możliwości zapoznania się z dokumentami i wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jednak
w podanym terminie ubezpieczona nie skorzystała z tego prawa. Nadto organ rentowy wskazał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ubezpieczona nabyła prawo
do zasiłku macierzyńskiego w okresie od 11 grudnia 2015 r. do 8 grudnia 2016 r.,
a w związku z nabyciem prawa do tego świadczenia nie dopełniła obowiązku złożenia wyrejestrowania z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego na formularzu ZUS ZWUA od 11 grudnia 2015 r. oraz zgłoszenia od tej daty do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego oraz ewentualnie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego na formularzu ZUS ZUA. W związku z powyższym poinformowano odwołującą o konieczności sporządzenia korekt okresów podlegania,
a z uwagi na fakt, że ubezpieczona nie dopełniła obowiązków wynikających z ustawy sporządzono odpowiednie dokumenty obejmując ubezpieczoną ponownie obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i wypadkowym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. 8 lutego 2017 r. wpłynęło do ZUS zgłoszenie ubezpieczonej o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od 9 grudnia 2016 r. i w związku
z obowiązującymi przepisami objęto ją ubezpieczeniem dopiero od dnia złożenia wniosku.

W odwołaniu od w/w decyzji A. B., zarzucając naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego, domagała się zmiany tej decyzji poprzez wyrażenie zgody na opłacenie składki na ubezpieczenie chorobowe po terminie za okres od dnia 9 grudnia 2016 r.
W uzasadnieniu odwołująca wskazywała m.in., że ZUS winien co najmniej rozważyć przyczyny zastosowania instytucji przywrócenia terminu do opłacania składek, a brak zastosowania tego przepisu mimo istnienia podstaw leżących w złożeniu wniosku stanowi
o zasadności odwołania. Zdaniem odwołującej organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję nie zwrócił uwagi na okres podlegania ubezpieczeniom przez odwołującą począwszy
od 8 kwietnia 2013 r. , dokonując jedynie weryfikacji własnych dokumentów rozliczeniowych odwołującej. Dokonał przy tym korekty tej dokumentacji samowolnie, bez zgody odwołującej w marcu 2017 r., a tymczasem odwołująca nieprzerwanie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu od dnia rejestracji, tj. od dnia 8 kwietnia 2013 r. do dnia dzisiejszego. Odwołująca podkreśliła, że nigdy nie zrezygnowała z tego ubezpieczenia i niczego
nie zmienił w tym okres pobierania zasiłku macierzyńskiego. Nadto zaznaczyła, że zakończyła pobieranie zasiłku macierzyńskiego w dniu 8 grudnia 2016 r., a związku z tym
w dniu zapoznania się z treścią pisma ZUS (pierwsze dni stycznia) pozbawiona była już możliwości skorzystania ze wskazanego jej przez ZUS rozwiązania. Nie ulega zatem wątpliwości, że odmiennie od ustaleń ZUS powinna zostać objęta ubezpieczeniem chorobowym, również po dniu 8 grudnia 2016 r. (po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Odmienne uznanie usprawiedliwia zatem co najmniej konieczność uwzględnienia wniosku opartego o treść art. 14 ust. 2 zd. 2.

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w (...) wniósł o jego oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostawało, że :

A. B. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nabyła prawo do zasiłku macierzyńskiego w okresie od 11 grudnia 2015 r. do 8 grudnia 2016 r. Z uwagi
na niedopełnienie obowiązków rejestracyjnych w ZUS organ rentowy z urzędu działając
na podstawie przepisu art. 48b ust. 1 ustawy systemowej sporządził odpowiednie dokumenty obejmując odwołującą obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi
i wypadkowymi z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W dniu 8 lutego 2017 r. wpłynęło do ZUS zgłoszenie o objęcie ubezpieczonej dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od dnia 9 grudnia 2016 r., a z uwagi na obowiązujące przepisy organ rentowy objął ubezpieczoną tym ubezpieczeniem od dnia złożenia wniosku.

W przedmiotowej sprawie stan faktyczny był całkowicie bezsporny, zaś spór sprowadzał się do oceny zgodności ustaleń poczynionych przez ZUS w zaskarżonej decyzji
z obowiązującymi przepisami prawa.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie jest niezasadne i jako takie podlega oddaleniu. Sąd, po przeanalizowaniu materiału zebranego w postępowaniu administracyjnym jak i sądowym w całości podziela ustalenia faktyczne i prawne poczynione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w (...)

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny, czy organ rentowy prawidłowo stwierdził, że w okresach szczególowo wskazanych w zaskarżonej decyzji od 8 kwietnia 2013 r. ubezpieczona podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu i w związku
z tym nie podlegała temu ubezpieczeniu od 9 grudnia 2016 r. do 7 lutego 2017 r. Rozstrzygnięcie powyższej kwestii było zależne od ustalenia, czy wskutek nabycia prawa
do zasiłku macierzyńskiego ustaje tytuł do objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12. ust. 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm. dalej jako „ustawa systemowa”) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowym podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych (art. 8 ust. 6 pkt 1 ww. ustawy).

Stosownie do treści art. 11 ust. 2 ww. ustawy, dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym
i rentowymi, wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 8 i 10.

Z treści powołanego przepisu wynika, że dobrowolne przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego jest możliwe tylko w odniesieniu do osób podlegających obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. W konsekwencji powyższego nie podlegają dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu osoby, które tylko dobrowolnie podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Konieczne i wynikające z literalnego brzmienia art. 11 ust. 2 powiązanie tytułu obowiązkowego ubezpieczenia z możliwością przystąpienia do ubezpieczenia chorobowego dobrowolnie znajduje odzwierciedlenie w regulacji dotyczącej obowiązku ubezpieczenia społecznego w czasie zawieszenia działalności gospodarczej (art. 36a ustawy systemowej).
W trakcie niewykonywania działalności ubezpieczenie emerytalne i rentowe jest dobrowolne, a zatem przedsiębiorca nie ma możliwości przystąpienia do ubezpieczenia chorobowego,
co potwierdzono w art. 36a ust. 1 zd. 2 ustawy systemowej.

Wskazać dalej należy, że art. 14 ust. 1 ustawy stanowi, że objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i chorobowym następuje od dnia wskazanego
we wniosku o objęcie tymi ubezpieczeniami, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony, z zastrzeżeniem ust. 1a. Zgodnie z art. 14 ust. 1a ustawy objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane
w terminie określonym w art. 36 ust. 4, tj. dokonuje się w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia.

Z kolei stosownie do treści art. 14 ust. 2 ustawy, ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe, o których mowa w ust. 1, ustają:

1) od dnia wskazanego we wniosku o wyłączenie z tych ubezpieczeń, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został złożony;

2) od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie – w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących, duchownych oraz osób wymienionych w art. 7 i 10; w uzasadnionych przypadkach Zakład, na wniosek ubezpieczonego, może wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie, z zastrzeżeniem ust. 2a;

3) od dnia ustania tytułu podlegania tym ubezpieczeniom.

Zgodnie z dyspozycją art. 9 ust. 1c ustawy systemowej, osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 8 i 10, spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku
w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Mogą one jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich
lub wybranych, tytułów.

Zważywszy na treść powołanego przepisu stwierdzić należy, że od momentu przyznania zasiłku macierzyńskiego ustaje podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i tym samym ustaje również tytuł do objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, a tym samym w myśl art. 14 ust. 2 pkt 3) ustawy systemowej, datę ustania dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego wyznacza data początkowa pobierania zasiłku macierzyńskiego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego
w(...)z dnia 8 marca 2016 r., III AUa 1215/15).

W związku z powyższym po ustaniu prawa do zasiłku macierzyńskiego prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej z mocy prawa będzie stanowić jedynie tytuł
do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (emerytalnym, rentowym, wypadkowym), natomiast w przypadku dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego konieczne będzie ponowne złożenie wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem.

Wykładnia językowa art. 11 ust. 2 oraz art. 14 ust. 1 i 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje na konieczność złożenia przez ubezpieczonego odpowiedniego wniosku jako warunku objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Podkreślić należy, że wniosek o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym musi być wyraźny
i jednoznaczny, nie jest wystarczające samo opłacanie przez zainteresowanego składek na to ubezpieczenie oraz przyjmowanie tych składek przez organ rentowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2001 r., II UKN 518/00, OSNP 2003 nr 10, poz. 257). Ponowne objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą po ustaniu tytułu podlegania temu ubezpieczeniu, również wymaga zgłoszenia pisemnego wniosku przez ubezpieczonego zgodnie z treścią
art. 11 ust 2 oraz art. 14 ust. 1 i 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i to bez względu na przyczynę ustania tytułu podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu społecznemu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2012 r. sygn. I UK 339/11 OSNP 2013/5-6/68).

Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5, należy do tych osób (art. 36 ust. 3 ustawy). Zgłoszeń, o których mowa w ust. 3 art. 36, dokonuje się w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia, z zastrzeżeniem ust. 4a, 5, 5a i 9a. (art. 36 ust. 4). Osoby, które są obejmowane ubezpieczeniami społecznymi na zasadach dobrowolności, zgłaszają wniosek o objęcie ich ubezpieczeniem w terminie przez siebie wybranym (art. 36 ust. 5 ustawy).

W myśl art. 14 ust. 1 ustawy, objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tymi ubezpieczeniami, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony, z zastrzeżeniem ust. 1a, z którego wynika, że objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego
i rentowych zostanie dokonane w terminie określonym w art. 36 ust. 4. Literalna wykładnia powyższych przepisów dopuszcza zatem objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym w dacie innej niż data złożenia wniosku, pod warunkiem zgłoszenia do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w terminie 7 dni od dnia powstania obowiązku, jednakże data ta
(tj. data początkowa podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu) nie może być datą wcześniejszą od daty złożenia wniosku. Inaczej mówiąc data ta może jedynie być albo datą złożenia wniosku albo datą późniejszą. Tym samym nie jest możliwe objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem, w tym także chorobowym, od wcześniejszej daty, niż data, w której wniosek został zgłoszony (wyrok Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 12 grudnia 2012 r., III AUa 1025/12).

Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że odwołująca, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność, w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego, tj. od 11 grudnia 2015 r. do 8 grudnia 2016 r. podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym jedynie z tytułu pobierania tego zasiłku. W tym okresie organ rentowy odprowadzał składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe wyłącznie od zasiłku macierzyńskiego, stanowiącego podstawę ich wymiaru. Ubezpieczona nie będąc
zatem w tym okresie objętą przedmiotowym ubezpieczeniem z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności nie korzystała z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.
Z uwagi na fakt, że odwołująca nie dopełniła obowiązków wynikających z ustawy – dotyczących obowiązku złożenia wyrejestrowania z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego organ rentowy z urzędu dopełnił obowiązków wynikających z ustawy ponownie obejmując ją obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i wypadkowym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Od tego dnia mogła zatem ponownie przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, niemniej jednak powinna złożyć stosowny wniosek w terminie 7 dni od daty wyczerpania zasiłku macierzyńskiego, czego jednak nie uczyniła, a w konsekwencji
nie mogła zostać objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od dnia 9 grudnia
2016 r., a dopiero od dnia złożenia wniosku tj. od 8 lutego 2017 r.

Zważywszy na powyższe, należało uznać, że organ rentowy prawidłowo ustalił okres podlegania przez ubezpieczoną dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, z wyłączeniem okresu od 9 grudnia
2016 r. Stanowisko zajęte przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę znajduje odzwierciedlenie w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych , zgodnie z którymi o dacie ustania i powstania dobrowolnych ubezpieczeń z mocy art. 14 ustawy o s.u.s. decyduje data złożenia w organie rentowym oświadczenia woli o zgłoszeniu do ubezpieczenia chorobowego.

Z tych wszystkich względów, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na mocy powołanych przepisów oraz na zasadzie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c.