Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Krakowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 grudnia 2023 r.

Sąd Okręgowy w Krakowie XII Wydział Gospodarczy – Odwoławczy
w następującym składzie:

Przewodniczący: SSO Bożena Cincio- Podbiera

Protokolant: st.sekr.sądowy Beata Czajka

po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2023 r. w Krakowie

na rozprawie

sprawy z powództwa B. W.

przeciwko (...) Serwis spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w M.

o zapłatę

na skutek apelacji wniesionej przez powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie z dnia 2 listopada 2022 r. sygn. akt IV GC 3647/19/S

I.  zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 18.450,00 zł (osiemnaście tysięcy czterysta pięćdziesiąt złotych) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 28 lutego 2018 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 5.517,00 zł (pięć tysięcy pięćset siedemnaście złotych) tytułem kosztów procesu;

II.  nakazuje ściągnąć od strony pozwanej (...) spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością w M. na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem brakujących kosztów biegłego i świadka tymczasowo pokrytych przez Skarb Państwa;

III.  zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 2.900,00 zł (dwa tysiące dziewięćset złotych) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

SSO Bożena Cincio-Podbiera

XII Ga78/23

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 listopada 2022 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa- Śródmieścia w Krakowie oddalił powództwo B. W. o zasądzenie od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M. kwoty 18450 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie tytułem zwrotu zadatku uiszczonego w związku z zawartą przez strony w dniu 22 sierpnia 2017r. umową sprzedaży pojazdu (...). Sąd Rejonowy stanął na stanowisku, że strona pozwana nie była zobowiązana do wydania powodowi pojazdu skoro zgodnie z § 9 ust. 1 regulaminu odbiór pojazdu nastąpić miał dopiero po uiszczeniu przez kupującego pełnej kwoty ceny, co nie miało miejsca. Sąd też ustalił, iż cena winna była być zapłacona do 23 listopada 2017 r. a także, że do wydania pojazdu w rozumieniu art. 535 par. 1 k.c. nie doszło bowiem w listopadzie 2017 r. miała miejsce jedynie prezentacja ciągnika kupującemu. Uznał też Sąd Rejonowy, że strona pozwana nie odmówiła wydania pojazdu nie miała zamiaru go wydać pojazdu zgodnego a brakujące wyposażenie w postaci braku joysticka elektrycznego, 2 par wejść hydraulicznych oraz funkcji automatycznego rozpinania urządzeń zewnętrznych z kabiny ciągnika mogło być w krótkim czasie zamontowane przez serwis. Brak powyższych funkcji uznał wprawdzie Sąd Rejonowy za wady ograniczające możliwość korzystania ze sprzętu i wpływające negatywnie na komfort pracy niemniej przyjął, że powód niezasadnie odmówił odbioru pojazdu i nie dokonał zapłaty wobec czego strona pozwana skutecznie odstąpiła od umowy co uprawniało ją do zatrzymania zadatku podstawie § 7 ust. 4 regulaminu.

Apelacja powoda zarzuca Sądowi Rejonowemu naruszenie art. 233 par.1 k.p.c. na skutek błędnego uznania że:

-powód po zapoznaniu się z pojazdem domagał się wydania ciągnika z odmienną specyfikacją niż pierwotna, choć z materiału dowodowego wynika, że pojazd nie odpowiadał specyfikacji skoro nie posiadał automatycznego rozpinane narzędzi, dodatkowego złącza hydraulicznego, dodatkowego gniazda elektrycznego przy ładowaczy, sworznia dolnego lewego oraz joysticka elektrycznego;
-brakujące elementy pojazdu nie stanowiły wad istotnych, a wpływały wyłącznie na komfort pracy i możliwość wykorzystania maszyny, w przypadku gdy były one niezbędne do pracy wykonywanej przez powoda i w sposób istotny zwiększały funkcjonalności ciągnika ;

-wizyta powoda w serwisie w listopadzie 2017 r. miała na celu wyłącznie obejrzenie sprowadzonego ciągnika, mimo że strona pozwana była zobowiązana do wydania pojazdu do końca listopada 2017 r., zaś ciągnik miał być skompletowany w całości w fabryce w N. w związku z czym wizyta ta związana była z odbiorem kompletnej maszyny;
-pominięcia, że według opinii biegłego zamówiony ciągnik nie posiadał istotnych elementów wyposażenia, które powinny być dołączone na etapie produkcji u producenta czyli ciągnik przedstawiony przez stronę pozwaną nie odpowiadał zamówionych maszynie oraz ograniczone były możliwości jego wykorzystania i komfortu pracy;

-uznania, że:

zeznania świadka R. K. pozostają wiarygodne w zakresie twierdzenia, iż strony prowadziły rozmowy o zmianie specyfikacji pojazdu, co spowodowało podwyższenie jego ceny, choć według zeznań tych taka specyfikacja powodowałaby wzrost ceny netto o połowę to jest o 165000 zł, a w rzeczywistości strona pozwana domagała się kwoty wysokości 338500 zł netto czyli wyższej o 8500 niż ustalono ;

-element wyposażenia w postaci elektronicznego joysticka został wskazany przez powoda w tzw. nowej specyfikacji co wymagało dopłaty, mimo iż świadek strony pozwanej M. M. potwierdził, że przy zawieraniu umowy powód wskazał w zamówieniu na elektroniczną wersję joysticka;

-strona pozwana mogła bez komplikacji dodać w serwisie w niedługim czasie brakujące elementy, w sytuacji gdy była obwiązana do wydania przedmiotu umowy do 30 listopada 2017 r., a jeszcze w kolejnych miesiącach nie dokonała dokompletowania, a jedynie rozmawiano o sprowadzeniu nowego pojazdu, co potwierdza, że strona pozwana mimo zapewnienia możliwości dołączenia brakujących elementów terminie do 2 dni roboczych nie wykonała takich czynności przez wiele tygodni zatem nie była w stanie przygotować i skompletować dla powoda pojazdu w wersji przez niego zamówionej;
-dowodem potwierdzającym realizację warunków sprzedaży za kwotę umówioną był fakt niedomagania się przez strony pozwanej wyższej ceny za pierwotny pojazd ponieważ wezwano powoda do zapłaty kwoty 330000 zł pod rygorem odstąpienia od umowy, w sytuacji gdy powód zapłacił kwotę 24000 zł wobec czego domaganie się pełnej ceny bez odliczenia zadatku dowodzi chęci uzyskania przez stronę pozwaną wyższej kwoty za pojazd niż pierwotnie ustalono, a z uwagi na czas złożenia takiego oświadczenia wskazuje na próbę uniknięcia konieczności zwrotu zadatku;

-powód złożył u strony pozwanej zamówienie na ciągnik kompletowany w niemieckiej fabryce firmy (...) z uwagi na wysoką jakość rozwiązań i produktów użytych do złożenia takiej maszyny, jego kompletowanie na terenie Polski przez pozwaną nie odpowiadało pierwotnej umowie stron w związku z czym ciągnik nie spełniał warunków umownych

.
Domagając się zwrotu uiszczonego zadatku to jest zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia powództwa w całości apelant, odwołując się do treści opinii pisemnych oraz opinii ustnej biegłego wskazywał, że sprowadzony i okazany mu pojazd nie odpowiadał specyfikacji ustalonej podczas zawarcia umowy, co potwierdził biegły wobec czego uznanie, iż zachodziły podstawy do zachowania zadatku przez stronę pozwaną było nieuprawnione oraz sprzeczne z art. 5 k.c.. Apelant wywodził, że brakujące elementy pojazdu, wbrew stanowisku Sądu Rejonowego, stanowiły wady istotne skoro brak hydrauliki powoduje niemożność podłączenia innego urządzenia np. kosiarki wysięgnikowej czy szczotki do zamiatania chodników, a brak automatycznego rozpinania narzędzi wymusza na operatorze konieczność wychodzenia z pojazdu w każdych warunkach atmosferycznych co utrudnia korzystanie z ciągnika. Podobnie ,zdaniem apelanta ,brak gniazda elektrycznego niezbędnego w celu podłączenia oświetlenia w przypadku wykonywania prac nocą zasadniczo ogranicza możliwość korzystania ze sprzętu. Okazany zatem w listopadzie 2017 r. ciągnik posiadał istotne braki, których wbrew stanowisku Sądu Rejonowego nie można było usunąć w krótkim czasie. Podnosił także skarżący, iż z materiału dowodowego nie wynika by powód domagał się wydania innego ciągnika niż zamówiony, a jedynie, iż przedstawiony mu pojazd posiadał zasadnicze braki w stosunku do ustaleń umownych i jako taki nie odpowiadał wersji zamówionej przez powoda zaś domontowanie części wymaganego wyposażenia w serwisie strony pozwanej przeczyłoby zasadzie wydania pojazdu przygotowanego w całości przez fabrykę w N..
Apelant wskazywał nadto na wadliwą ocenę sensu wiadomości mailowej z 24 stycznia 2018 wskazując, że sformułowanie „w poprzedniej umowie” nie odpowiada rzeczywistej woli stron skoro dotyczy jedynie stanowiska strony pozwanej odnoszącej się do wzrostu ceny, która jako cena katalogowa w nowym roku była wyższa niż cena z daty zawarcia umowy.

Kwestionował skarżący stanowisko Sądu Rejonowego polegające na uznaniu, że strona pozwana była gotowa do wydania maszyny powodowi wskazując, iż maszyna posiadała określone braki wyposażenia , przy czym w styczniu lutym 2018 r. strona pozwana zapewniając o możliwości uzupełnienia tych braków w

jej serwisie wskazywała na konieczność zapłaty ceny wyższej. Podniesiono, że mimo upływu czasu jeszcze w lutym 2018r.strona pozwana nie zrealizowała swoich zapewnień dotyczących montażu tych elementów niedługim czasie co potwierdza, iż nie była wstanie przygotować i skompletować pojazdu dla powoda w wersji zamówionej.

Za błędne uznawał też apelant ustalenia Sądu Rejonowego, że okoliczność wezwania powoda do zapłaty kwoty 330000 zł pod rygorem odstąpienia od umowy wskazuje na fakt niedomagania przez strony pozwanych ceny wyższej, podczas gdy kwota 330000 zł nie uwzględnia wysokości uiszczonego uprzednio zadatku rozmiarze 24000 zł.

Zdaniem strony skarżącej brak było podstaw do wstąpienia od umowy przez stronę pozwaną i zatrzymania zadatku albowiem strona ta nie była gotowa do spełnienia swojego zobowiązania w zakresie rzeczowym określonym umową stron.
Apelacja jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią umowy stron strona pozwana miała wydać powodowi określony w niej pojazd marki (...), który zgodnie z dodatkowymi ustaleniami zawartymi na stronie 2 kontraktu winien posiadać dwie pary hydrauliki przedniej, pokrowiec na siedzenie operatora, matę gumową, (...) i (...) przedni, ładowacz oraz obciążnik przedni 400 kg. Pojazd powinien dysponować także joystickiem elektrycznym w ramach wyposażenia fabrycznego, co wynika nie tylko z zeznań powoda ale także zeznań świadka strony pozwanej pracownika M.. Sprzęt winien również posiadać złącza hydrauliczne oraz możliwość rozłączania sprzętu bez wychodzenia z kabiny pojazdu. Elementy te posiadają istotne znaczenie dla funkcjonalności ciągnika. Jak wyjaśnił biegły, szczególnie w opinii ustnej złożonej na rozprawie, wszystkie te elementy winny być zamontowane na etapie produkcji jeśli zostały zamówione są to bowiem komponenty dodawane do podstawowego sprzętu na etapie montażu, które podlegają skomponowaniu w trakcie produkcji pojazdu / analogicznie jak kierownica i biegi w samochodzie/. Biegły również wyjaśnił, że o ile o niektóre elementy pojazd może być wzbogacony w autoryzowanym serwisie, od tyle kompletacji taka znacznie się różni od wykonania jej w fabryce producenta. Brak joysticka elektrycznego, złącza hydraulicznego, funkcji automatycznego rozpinania narzędzi powoduje wedle biegłego dla zamawiającego ograniczenie możliwości korzystania z pojazdu oraz mniejszy komfort używania sprzętu. Także brak gniazdka elektrycznego powoduje dyskomfort w przypadku pracy nocnej lub bardzo złych warunkach atmosferycznych.

Sąd Okręgowy zauważa, że wprawdzie brakujące elementy można było zdaniem strony pozwanej domontować jednakże z oświadczenia strony pozwanej zawartych w piśmie z dnia 30 maja 2022 r. wynika, że w przypadku zamówienia joysticka elektrycznego konieczne było oczekiwanie co najmniej kilku tygodni, nie licząc czasu montażu. Funkcja ta natomiast, co potwierdził biegły, ma charakter obsługowy związany z operowaniem narzędziami i z punktu widzenia użyteczności sprzętu ma bardzo istotne znaczenie. Jest powszechnie wiadomo, że ciągniki (...) uznawane za sprzęt wysokiej klasy, używane są do różnych czynności, nie tylko prac polowych. Wchodzi także w grę wykonywanie prac usługowych dla osób prywatnych czy zarządów gmin w postaci wykaszania rowów melioracyjnych, wykaszania krzewów na poboczach, koszenia dużych połaci zielonych, oczyszczania dróg i chodników itp. Dysponujący takim sprzętem musi mieć możliwość używania go także przy złych warunkach atmosferycznych, dużym zachmurzeniu czy opadach wiosną i wczesną jesienią. Ciągnik (...) identyfikowany jako sprzęt rolny posiada bowiem inne, liczne właściwości i możliwości użycia pod warunkiem dysponowania stosownym wyposażeniem, które powód zamówił.

Wskazać też należy, że zgodnie z treścią § 6 ust. 4 regulaminu jeśli w umowie nie określono terminu zapłaty ceny, co w tym przypadku miało miejsce, kupujący obowiązany był do zapłaty w terminie 7 dni od daty otrzymania faktury proforma lub faktury VAT, co w tym przypadku nie miało miejsca, nie później jednak niż 7 dni przed datą wydania pojazdu. Powodowi okazano ciągnik w listopadzie 2017 r. jednakże wobec opisanych wyżej braków w wyposażeniu nie można uznać aby ciągnik gotowy był do wydania. Z kolei data wydania pojazdu nie została w żaden sposób przez stronę pozwaną ustalona i przekazana powodowi. Przyczyny tego stanu rzeczy pozostają oczywiste. Pojazd nie był gotowy do wydania albowiem nie posiadał właściwości ustalonych w umowie przez strony. Nadto, przy założeniu, że ciągnik mógł zostać uzupełniony czas oczekiwania na to uzupełnienie ,w szczególności zamontowanie coś joysticka elektrycznego pozostawał nieokreślony, ograniczony przez stronę pozwaną do twierdzenia, że joystick elektryczny pozostaje do zamówienia, mimo iż przewidziano go w umowie, co potrwa co najmniej kilka tygodni oczekiwania /nie licząc montażu/. Abstrahując zatem od wskazanego przez biegłego faktu, że domontowanie brakujących elementów przez serwis naprawczy nie jest pod względem jakości identyczne z fabrycznym, oryginalnym wyposażeniem podkreślić trzeba, że nie spełnił się warunek wezwania przez stronę pozwaną do zapłaty ceny.
Tymczasem co najmniej na początek grudnia 2017 r./ 11 .12./ zadatek płacony w ratach przez pozwanego był uiszczony. Zgodnie z § 10 ust. 4 w ust. 3 regulaminu termin wydania pojazdu ulega automatycznemu wydłużeniu w przypadku opóźnienia się kupującego w zapłacie jakiejkolwiek części należności wynikającej z umowy. Mając na względzie treść § 9 ust. 4 umowy stanowiący, że w takim przypadku wydłużenie następuje co najmniej okres warunkującej je przyczyny uznać należy, że od daty wpłacenia całości zadatku rozpoczął się po stronie pozwanej bieg terminu do wydania pojazdu. Pojazd jednakże, z przyczyn omówionych wyżej, odpowiadający ustaleniom umownym nie został zaoferowany. Zgodnie z treścią § 13 ust. 3 regulaminu kupujący może odstąpić od umowy jeżeli sprzedający pozostaje w zwłoce z wydaniem pojazdu przez okres dłuższy niż 30 dni i nie wydaje pojazdu kupującemu w dodatkowym trzydziestodniowym terminie wyznaczonym sprzedającemu na piśmie. Taka okoliczność miała w niniejszej sprawie miejsce. Ciągnik bowiem nie tylko nie posiadał wymaganego wyposażenia ale strona pozwana nawet nie przystąpiła do czynności związanych z zamontowaniem elektrycznego joysticka bowiem brak dowodu by istotnie wystąpiła do producenta o jego dostarczenie. Sama zaś dostawa joysticka trwa do 6 tygodni/ św. K., k-100/. Powód zatem zgodnie z treścią § 13 ust. 3 regulaminu uprawniony był do wyznaczenia stronie pozwanej trzydziestodniowego terminu na wydanie pojazdu co uczynił pismem z 9 stycznia 2018 r. odebranym 15 stycznia 2018 r. w. Termin do wydania pojazdu upływał zatem z dniem 13 lutego 2018 r. Wobec braku gotowości do wydania powód uprawniony był do złożenia oświadczenia odstąpieniu od umowy co miało miejsce w dacie 19 lutego 2018 r. zatem odstąpienie od umowy przez stronę pozwaną datowane na dzień 5 marca 2018 r. nie mogło odnieść skutku. Podkreślić należy, że nie zachodziły okoliczności uprawniające stronę pozwaną do odstąpienia od umowy albowiem pojazd nie był gotowy do wydania z powodu ujawnionych braków, których znaczenie dla jego funkcjonalności potwierdził biegły. Nie wskazano też żadnego terminu wydania, poza okazaniem ciągnika w listopadzie 2017 r.. Brak też dowodów by strona pozwana podjęła jakiekolwiek czynności w opierunku uzupełnienia wyposażenia ciągnika. Nie potwierdziły się też zarzuty strony pozwanej aby powód nie posiadał środków finansowych na zakup skoro powód przedstawił stosowne dokumenty bankowe potwierdzające gotowość udzielenia mu kredytu, których to dowodów strona pozwana nie zakwestionowała.
Sąd Okręgowy nie podziela też stanowiska Sądu Rejonowego w kwestii zakresie wykładni treści wiadomości mailowej z 24 stycznia 2018 r. Okoliczności faktyczne sprawy oraz sposób zachowania stron w ocenie Sądu Okręgowego nie dopuszczają uznania, że zamierzano zawrzeć nową umowę. Z porównania treści umowy stron z 22 sierpnia 2017 r. w zakresie „dodatkowe ustalenia”, której to treści ani dodatkowym ustaleniem strona pozwana nie przeczyła, z treścią przedstawionego przez stronę pozwaną, a nieposiadającego daty ani podpisu zestawienia nazwanego załącznik do specyfikacji /karta 56 /wynika, że część zawartych tych tam elementów stanowiła wyposażenie umowne zawarte w pozycji dodatkowe ustalenia a to siedzisko, mata, podkładka, złącza deluxe, obciążnik przedni 400 kg. Dalsze elementy w postaci uchwytu na telefon, wspornika na tablet, lusterko umożliwiające widok zaczepu, światło obrotowe i 2 zamykane korki do zbiorników trudno uznać za tak istotne, że prowadzić by miały do zmiany treści umowy czy też uznania, że pomiędzy stronami miała być zawarta nowa umowa. Zestawienie to budzi też w tym zakresie wątpliwości nie tylko z uwagi na brak daty i podpisu ale także z uwagi na fakt, że korki do zbiorników czy rura wydechowa ze stali nierdzewnej winny stanowić zwykłe wyposażenie pojazdu. Niemniej biorąc nawet pod uwagę opisane wyżej tzw. różnice w wyposażeniu oraz naniesioną ołówkiem ich wartość w euro wartość ich w sumie zamyka się kwotą około 892 zł co w żaden sposób nie usprawiedliwia żądania od powoda zapłaty kwoty 330000 zł w sytuacji, gdy uiszczono już znaczny zadatek, to jest bez odliczenia zadatku. Całość materiału dowodowego prowadzi zatem do wniosku, że żądania powoda, wbrew temu co twierdziła strona pozwana, nie miały charakter żądań nowych prowadzących do zawarcia nowej umowy ale wynikały bezpośrednio z umowy z lata 2017 r. toteż użyte w przedmiotowym mailu określenie „nowa umowa” odbiega w sposób rażący od stanu faktycznego i powinno być analizowane w ramach błędu językowego, skrótu myślowego czy nieporozumienia na tle kontekstu wynikającego z biegu wydarzeń.
Jw. wskazano sprzęt, za który powód miał zapłacić posiadał istotne braki wyposażenia. Strona pozwana natomiast w żaden sposób nie dowiodła czy faktycznie potrafiła sprostać wymogom związanym z domontowaniem joysticka elektrycznego i złączy hydraulicznych, ani w jakim konkretnie czasie joystick mógł być sprowadzony, ani też ile naprawdę wynosiłby czas jego montażu i złącz. Nie wykazała też strona pozwana by ewentualnie tak przygotowany ciągnik czyli posiadający wszystkie walory wskazane w umowie był pod względem technicznym i funkcjonalnym adekwatny do tak przygotowanego sprzętu u producenta w fabryce w N. czyli do oryginalnego wykonania pojazdu. Zwraca też uwagę okoliczność, że wbrew twierdzeniom strony pozwanej elektryczny joystick nie miał być elementem dodatkowym montowanym w Polsce albowiem nie wynika to z treści umowy ani z treści tak zwanego załącznika do specyfikacji.

Skoro zatem termin wydania pojazdu przypadający11 stycznia 2018 r. / całość zadatku dopłacono 11 grudnia 2017 r./ limitował zapłatę ceny, a ciągnik do wydania nie był gotowy, to zarzuty apelacji należy uznać za usprawiedliwione. Konstrukcja regulaminu wiąże bowiem termin zapłaty z terminem wydania pojazdu ponieważ, jak wyjaśniono wyżej, zgodnie z regulaminem zapłata winna o 7 dni poprzedzać wydanie sprzętu. Wydanie sprzętu jednak musi odpowiadać określonym zasadom umownym tzn. sprzęt powinien posiadać walory zgodne z kontraktem stron, których w powyższej dacie nie posiadał, podobnie jak w czasie późniejszym, to jest w dacie złożenia przez powoda oświadczenia o odstąpieniu od umowy.

Zatrzymanie zadatku w tych okolicznościach byłoby też sprzeczne z zasadami współżycia społecznego skoro pozostał by on przy stronie, która wykonała swoje zobowiązanie połowicznie i nie wykazała by miała je wykonać zgodnie z umową- art. 5 k.c./ E.Gniewek, Kodeks cywilny Komentarz, C.H.Beck, W-wa 2013r., art. 5 kc., analiza/.

W tym sanie rzeczy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uwzględnił powództwo o zwrot zadatku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w całości a to na podstawie § 13 ust. 3 regulaminu w związku z art. 394 § 3 k.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c. O kosztach postępowania za obie instancje orzeczono na podstawie art. 98 związku z art. 98 -1w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz w oparciu o treść Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie. Brakujące koszty opinii biegłego i dalszych wydatków należało ściągnąć od strony pozwanej jako przegrywającej spór.

SSO Bożena Cincio-Podbiera